Bijeenkomst Crisis Instroom Verspaning levert talloze nieuwe suggesties op voor instroombevordering

Verspaning is een essentiële metaalbewerking voor alle facetten van onze maatschappij. Ondanks deze cruciale functie van verspaning loopt ook in Twente de instroom van leerlingen voor verspaning, ook vanuit het vmbo, terug. Vooral de maakindustrie in Oost-Nederland ondervindt daar nu al de negatieve gevolgen van. Reden voor ‘De Vrienden van Verspaning’, SMEOT en haar partners zoals ROC van Twente en ook OOM en A+O om een drukbezochte inspiratiebijeenkomst te organiseren op 5 maart. Thema: ‘Crisis Instroom Verspaning’. SMEOT was de gastheer en de locatie was treffend: het eigen tot in de hightech-puntjes ingerichte verspaningsleslokaal van SMEOT.

Krachtenbundeling vereist 

Het thema ‘Crisis Instroom Verspaning’ trok een opvallend groot en geïnteresseerd gezelschap van onder andere PIE-docenten van STO Twente, mbo-opleiders en het technisch bedrijfsleven, vooral uit de maakindustrie. Kortom, veel deelnemers aan STO Twente De centrale conclusie na een middag praktische ideeënuitwisseling? “Alleen door een krachtenbundeling van alle verspaningspartners in Oost-Nederland kunnen we de neergaande instroom positief ombuigen.”

Verspaning meer zichtbaar maken 

Dagvoorzitter Albert Meeuwissen, directeur SMEOT, opende de bijeenkomst in het verspaningslokaal' van SMEOT. De kern van zijn inleiding? “De vraag naar studenten verspaning is nog steeds veel groter dan de instroom. Maar wat vmbo-leerlingen niet zien en ontdekken, kunnen ze ook niet kiezen! Kortom, we moeten verspaning als metaalbewerking en als studiekeuze al in het vmbo veel zichtbaarder maken. Door de komst van het PIE-profiel zijn er weliswaar verspaningsmachines in het vmbo-onderwijs aangeschaft, maar vaak ontbreekt het de PIE-docenten aan de bijbehorende kennis en vaardigheden. Ook is het een uitdaging voor docenten om de veiligheid van alle PIE-leerlingen te waarborgen als een grote groep leerlingen met verspaningsmachines aan de slag gaat. Dit werpt een drempel op waardoor de leerlingen nog minder met verspaning in aanraking komen.”

Meer zichtbaarheid van verspaning in vmbo 

De deelnemers waren het erover eens dat de tastbare resultaten van verspaning vaak niet goed zichtbaar hun weg vinden in techniekinstallaties Of, zoals een deelnemer zei: “Leerlingen is het lastig uitleggen welke rol verspaning in technische oplossingen speelt omdat je het niet altijd ziet. Daardoor denken ze ook minder snel aan deze studierichting. We moeten veel meer laten zien aan ook vmbo-leerlingen welke rol verspaning speelt in alle facetten van onze maatschappij, van toepassing in essentiële nutsvoorzieningen tot en met in Formule 1 raceauto’s!”

Nuttige inzichten vanuit het verspanende bedrijfsleven 

Chris Heerink is mededirecteur van familiebedrijf AFMI Verspanende Industrie uit Hengelo. Hij schetste het ontstaan van dit bloeiende familiebedrijf en uiteraard ook hun uitdaging om genoeg jonge verspaners aan te trekken. Chris: “We krijgen de komende tijd een grote groep verspaners die met pensioen gaat, en dat maakt de urgentie voor ons extra groot. Ook wij lopen tegen de krapte op de arbeidsmarkt aan.” AFMI zit niet bij de pakken neer: “De vakkennis van deze collega’s proberen we zoveel mogelijk te borgen in onze digitale systemen, zoals met werkinstructies en foto’s. Zodat de jeugd dit iets gemakkelijker kan overnemen.” Ook zet AFMI oudere vakmensen in als coach/opleider voor jong verspaningstalent. Chris: “Hiermee borgen we in ieder geval zoveel mogelijk de overdracht van vakkennis.” Daarnaast zet AFMI een aantal gepensioneerde collega’s in: “Die vinden het vak nog zó mooi dat ze één tot twee dagen per week terugkomen om jong talent op te leiden en als vraagbaak te dienen.”

Brede inzet op jeugd 

Chris benadrukte dat het enthousiasmeren van de jeugd om voor verspaning te kiezen cruciaal is: “Bij AFMI merken we dat de jeugd een iets ander beeld heeft van wat verspaning eigenlijk is. Wij openen onze deuren en laten zoveel mogelijk zien wat we doen door middel van open dagen en dergelijke. Wie maar wil, is welkom met vragen. Hierbij tonen we een grote, open en schone werkplaats die hightech uitstraalt. Bedoeld om het vaak verkeerde beeld bij jongeren van vies werk met gedateerde machines te weerleggen.” Eveneens plaatst AFMI veel content op social media. Chris: “Daar bereik je de jeugd heel direct mee. Ook doen we mee met Twente goes Techno en Sterk Techniekonderwijs.” Samengevat geeft Chris als advies dat we gezamenlijk verspaning naar de jeugd toe echt als hightech moeten presenteren. Chris: “Omdat dit ook de werkelijkheid is.”

Heldere uitleg over spanningsveld binnen PIE Vervolgens gaf Erwin Geerdink, PIE-docent Alma College, een heldere uitleg over hoe PIE binnen het vmbo is georganiseerd en de huidige druk daarbinnen. De kern van zijn betoog? Op elk vmbo verschilt de kennis van en affiniteit met metaal en verspaning, en ook het aantal leerlingen loopt uiteen. Wat ook een uitdaging is: PIE-docenten moeten hun aandacht en tijd verdelen over meerdere technische vakgebieden en verspaning schiet daar meer dan gemiddeld bij in. Erwin: “Wat ook niet bevorderend is, is dat veel PIE-docenten zelf vaak weinig ervaring met verspaning hebben, neem voormalige elektrotechniekdocenten die door het ontstaan van PIE ook metaaltechnieken moeten onderwijzen.”

Stellingen inspireren tot stevige discussies Vervolgens legde Diana Agterbos van OOM een aantal stellingen aan de grote groep deelnemers voor. Via de Mentimeter konden zij ter plekke en digitaal hun reactie op deze stellingen geven: mee eens, niet mee eens, of: geen mening. Een greep uit de stellingen: “De nauwe samenwerking met het technische bedrijfsleven is onmisbaar voor leerlingen in het vmbo”, “Praktijkopleiders hebben onvoldoende contact met de PIE-docenten van het vmbo” en “Hebben PIE-docenten voldoende kennis en ervaring om het vak verspaning bij vmbo-leerlingen te introduceren?” Evenals: “Welke concrete acties willen we vandaag afspreken om instroom naar de verspaning te vergroten?” De stellingen leidden tot een zeer levendige discussie waarin zowel PIE-docenten als de maakindustrie hun visie gaven op de crisis in de instroom voor verspaning. Zoals een idee vanuit de deelnemers om leerlingen op een veel jongere leeftijd met CAD/CAM kennis te laten maken, nog voordat ze met verspaning zelf kennismaken: “Daarmee leer je hen in ieder geval al op jonge leeftijd om hun ideeën digitaal te verbeelden, in aanloop naar het verspanen zelf.”

Toelichting op adoptieplan 

Tot slot gaf Rob Nijhof van A+O toelichting op zijn adoptieplan om de crisis in de instroom voor verspaning te lijf te gaan. De essentie van het adoptieplan is dat de bedrijven het vmbo zouden moeten ondersteunen bij het geven van de lessen in verspaning. Rob: “Het liefst met het beschikbaar stellen van enthousiaste medewerkers. We moeten in Twente om meer instroom in de verspaning te krijgen inzetten op ‘Noaberschap’ tussen de bedrijven en opleidingen, kennis delen en communities maken, zoals via WhatsApp-groepen. Kortom, nog veel meer samenwerken met als focus ook één grote en gezamenlijke wervingscampagne, in plaats van versnipperde acties.” Eveneens lichtte Rob het belang van hybride onderwijs toe om leerlingen eerder en veel aanschouwelijker in een realistische bedrijfsmatige setting kennis te laten maken met de hightech-mogelijkheden van verspaning.

Afsluiting mét uitnodiging voor barbecue 

Albert Meeuwissen sloot als dagvoorzitter de bijeenkomst af en nodigde alle deelnemers uit voor een hapje en drankje en verdere ideeënuitwisseling. Een zeer gastvrij idee kwam van Benno Hams van CT Stork College: “Ik nodig alle deelnemers aan deze crisisbijeenkomst uit voor een barbecue in de zomer op het CT Stork College. Een prima moment om terug te blikken op de realisatie van alle hier bedachte ideeën, nieuwe ideeën te bedenken én de banden verder te verstevigen zoals aangegeven door Rob Nijhof.”