VDL ETG Almelo en SMEOT in actie met Keuzevak Verspaningstechnieken

VDL ETG Almelo, SMEOT en Canisius Tubbergen werken constructief samen voor het Keuzevak Verspaningstechniek. Recent doorliep opnieuw een groepje leerlingen van Canisius Tubbergen met succes dit belangrijke keuzevak. Kevin van de Worp, fulltime praktijkopleider verspaning en CNC-frezer bij VDL ETG Almelo: “Als er van het recente groepje leerlingen één leerling voor verspaning kiest, dan is dat onze inzet al dubbel en dwars waard.”

Verspaning: een essentiële bewerking 

Verspaning is een essentiële bewerking in de maakindustrie. Verspaning zit overal in, van de kleinste onderdelen in je smartphone tot de motoren van vliegtuigen. VDL Enabling Technologies Group (VDL ETG) is onderdeel van de Nederlandse VDL Groep. Als wereldwijd ontwikkel- en productiebedrijf werkt VDL ETG Almelo met toonaangevende bedrijven op het gebied van hightech systemen en modules. Kevin van de Worp is hier fulltime praktijkopleider verspaning en CNC-frezer: “40% van onze werkzaamheden is verspanen, 10% lassen en 50% montaga. Verspanen is en blijft uiteraard wel een essentiële bewerking. Tegelijkertijd zien we de instroom van jong talent voor verspaning afnemen. In onze ogen moet je dan bij het begin beginnen en jongeren enthousiast maken voor het vak van verspanen. Met onze inzet voor het Keuzevak Verspaningstechnieken, samen met SMEOT en Canisius Tubbergen, hopen we dit tij te helpen keren en meer jongeren te interesseren voor verspanen. Bij VDL ETG Almelo hebben we daar de machines, ruimte, tijd en personele capaciteit voor.” Wel vergt het een bepaald talent voor verspanen. Je moet nauwgezet en heel precies kunnen werken. Kevin: “Die specifieke talenten zijn dun gezaaid, dus we vissen ook nog eens in een kleine vijver.”

Combinatie van theorie en praktijk 

Werner Scheuten is Praktijkdocent Verspaning/Coördinator Skills Center bij SMEOT: “Marleen Peddemors van Canisius Tubbergen heeft feitelijk het Keuzevak Verspaningstechnieken opgetuigd. Zij is de drijvende kracht op zowel organisatie als inhoud. De samenwerking is helder. Bij SMEOT geven we de VMBO-leerlingen de theorie, zoals een stukje CAD/CAM en bij VDL ETG Almelo brengen ze deze theorie onder leiding van Kevin van de Worp in de praktijk.” Werner gaat wat dieper in op de theorie: “Bij SMEOT doen we één dag theorie. Met accent op wat verspanen is en het verschil tussen draaien en frezen. Ook laten we de verschillende soorten materialen zien, evenals de voordelen en uitdagingen in dit werk. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je in ploegendienst komt te werken. Na de theorie heb ik kort uitleg gegeven over de analoge schuifmaat met een paar korte opdrachten.”

Toets als mooi meetmoment 

Werner: “Vervolgens zette mijn collega Eric Harbers in onze werkplaats vier leerlingen van het groepje van Canisius Tubbergen aan het werk met CAD/CAM: hoe teken je een product en hoe maak je dit vervolgens op onze CNC EMCO onderwijsmachines? De andere vier leerlingen heb ik achter de conventionele machine laten zien wat verspanen in de praktijk is, zoals draaien en frezen. Evenals het verschil tussen conventioneel en CNC verspanen. Ook lieten we een YouTube filmpje zien uit de serie ‘Lisa wil het weten’. In Jip en Janneke taal legt dat filmpje uit wat verspanen is. Verder toonde ik de leerlingen een filmpje van Red Bull. In korte tijd zien zij dan hoe een bout wordt gedraaid voor een Formule 1 auto, met meteen ook inzicht in wat verspaning daarin bijdraagt. Na deze middag hebben we de groepjes omgedraaid.” Het keuzevak is afgesloten met een theoriecijfer en een praktijkcijfer. Een mooi meetmoment om te zien of de leerlingen alle info van de dag goed in zich hadden opgenomen én of ze interesse hebben voor verspanen. Die toets leverde goede resultaten op, heel positief.”

Drie keer aan de slag bij VDL ETG Almelo 

Aanvullend op de theorie zijn de leerlingen drie hele werkdagen op bezoek geweest bij VDL ETG Almelo. De leerlingen hadden een grote stem in wat zij wilden maken. Kevin: “Daar kwam uit een sieradenkistje met een FC Twente logo of een mini-vrachtwagen. Eén leerling wilde graag nog een vierde keer komen, die was helemaal super enthousiast. Hij had gekozen voor een vrachtwagen en kwam extra terug om hier nog een mooie grill voor te maken. Deze leerling had zowel interesse als talent, maar is ook heel beslist: hij wil vrachtwagenchauffeur worden. Wel zien we dat álle leerlingen het leuk en interessant vonden.” Naast Kevin namen in totaal drie collega’s van Kevin deel aan het begeleiden van de leerlingen bij VDL ETG Almelo: “Zij zijn BBL-leerling bij ons. Zij staan voor wat betreft leeftijd het dichtst bij de VMBO-leerlingen en kunnen hun enthousiasme voor verspaning het beste overbrengen.”

Alle onderwijseisen zijn geborgd 

Kevin: “Het grote voordeel van onze samenwerking in deze driehoek, is dat deze 16-jarige VMBO-leerlingen niet alleen meekrijgen hoe het is in een lessituatie bij een MBO-vakopleidingsschool als SMEOT, maar ook hoe het bij VDL ETG Almelo allemaal werkt. Kijk, in de basis kan SMEOT technisch gezien alles al bieden wat voor het Keuzevak Verspaningstechnieken nodig is. Het is heel belangrijk dat ze zien hoe het in de echte wereld werkt. De toegevoegde waarde vanuit VDL ETG Almelo is om de leerlingen te laten zien hoe het er in de werkplaats écht aan toegaat. Er gaat niets boven met een ervaren technicus door een werkplaats heen te lopen. Opgeteld ervaringen waarvan we hopen dat die de doorslag geven om na het VMBO daadwerkelijk voor verspanen te kiezen. Ze komen dan bij SMEOT terecht en vervolgens bij ons, een mooie win-win.”

Advies voor andere geïnteresseerde VMBO-scholen 

Wat adviseert Kevin andere VMBO-scholen als die ook een Keuzevak Verspaningstechnieken vanaf de start willen optuigen? Kevin: “Wij hebben drie machines die niet meer in de productie meedraaien, dus die zijn altijd voor instructie en opleiding beschikbaar, zoals nu voor de leerlingen van Canisius Tubbergen. Ook hebben niet alle bedrijven BBL’ers om in te zetten om de VMBO-leerlingen te begeleiden, zoals wij bij VDL ETG Almelo. Ik realiseer mij dat we bij VDL ETG Almelo een luxe positie hebben. Het is afhankelijk van de ruimte, capaciteit en de mogelijkheden die een technisch bedrijf een VMBO-school kan bieden. Heb je die op een rij? Ga dan in overleg met Werner Scheuten van SMEOT.” Wel heeft Kevin een advies voor collega-bedrijven: “Probeer in ieder geval altijd stageplekken te creëren, zodat de jeugd kan meelopen met ervaren vakmensen. En dan wel vakmensen die én iets over kunnen brengen én passen bij de huidige generatie. Niet iedereen kan zich namelijk verplaatsen in de generatie van nu.” Het VMBO-onderwijs moet aan strenge onderwijscriteria voldoen. Hoe is dit bij het Keuzevak Verspaningstechnieken georganiseerd? Werner: “Dat is allemaal geborgd in dit keuzevak door Marleen Peddemors, die is heel betrokken. We werken volgens de taken van het keuzevak k/pie/12 en de deeltaken die daarbij horen. Die moeten allemaal aan bod komen tijdens het keuzevak.”

Reacties deelnemende leerlingen…

Mees: “Ik had al eerder stage gelopen bij een verspaningsbedrijf. Daardoor was ik er al enthousiast voor om dit keuzevak te volgen. De combinatie theorie en praktijk was heel goed te doen.” Tim: “Ik vond het heel mooi om dit keuzevak te volgen. Wel jammer dat ik geen mechatronica kreeg bij SMEOT, maar dat is natuurlijk een andere richting in de metaal. Misschien ga ik later die kant op en heb ik nu dus alvast gezien hoe het is bij SMEOT.” Stijn: “Ik maakte een vrachtauto en ben nog een keer extra teruggekomen bij VDL ETG Almelo om ‘m af te kunnen maken. Later wil ik vrachtwagenchauffeur worden, maar tegelijkertijd wilde ik ook ervaren wat ik leuk vond als ik dat beroep niet zou doen. Toen ben ik bij elk keuzevak gaan kijken en vond ik ook het keuzevak Verspaningstechnieken leuk. Het was heel interessant om te doen. Een keuzevak helpt je om je keuze te maken, ook al ga je die richting niet in.” Floris: “Het was voor mij een verrassing dat er in dit keuzevak heel veel programmeren zat, en dat viel best mee.” Mees: “VDL ETG Almelo is een heel groot bedrijf, liever werk ik later bij een klein bedrijf. Daarom was het ook goed om zelf mee te maken hoe het bij zo’n groot bedrijf is.” Stijn: “De theorie was goed opgebouwd en prima te volgen. Het keuzevak Verspaningstechnieken is afgesloten met onze ouders erbij. We mochten vertellen aan de ouders en docenten wat we hebben gedaan. We hebben allemaal de werkstukken laten zien die we met verspanen bij VDL ETG Almelo hebben gemaakt, en hoe dat product tot stand is gekomen. Mijn ouders waren al eerder bij de open dag van VDL ETG Almelo geweest, dus zij waren er al mee bekend, maar niet alle ouders waren op de hoogte.” Jurre: “Ik vind het keuzevak leuk. Het is gewoon gaaf om zelf iets te mogen doen. Je maakt van niets iets.” Wat ook hielp, geven de leerlingen aan, is dat ze bij VDL ETG Almelo werden begeleid door BBL’ers die maar een stukje ouder waren dan zij.