8dc7b25f-3227-4a90-9bf6-96eaf8ad44fb STO Enschede geeft samenwerking met PO nieuwe impuls Elke subregio van STO Twente kent zijn specifieke uitdagingen. Zo zag STO Enschede de contacten met het PO structureel achterblijven, er ontstond weinig samenwerking. Verleden jaar is hier actie op gezet met een speciale klankbordgroep, gedragen door drie Enschedese PO-besturen en Ronald Rondeel, de projectleider van STO Enschede. Ook is inmiddels een werkgroep aan de slag. Katja van Well van Stichting KOE is nauw betrokken bij deze ontwikkelingen en blikt terug én vooruit: “Onze kernconclusie? Als je het PO écht constructief wil betrekken bij STO Twente moet je hen ruim vooruit in de planning meenemen, anders gaat het niet gebeuren.” Brainstormen voor betere connectie PO en STO Katja van Well neemt deel aan het bestuurskantoor van Stichting KOE in de functie van Beleidsadviseur ICT: “De klankbordgroep voor STO bestaat uit vertegenwoordigers van drie schoolstichtingen: SKOE, VCO en Consent. Waarbij ik opmerk dat SKOE en VCO voornemens zijn te fuseren. Deze Klankbordgroep is al meerdere keren bij elkaar gekomen om te brainstormen over hoe we een betere connectie kunnen maken tussen het Enschedese PO en de faciliteiten en mogelijkheden van STO Enschede.” Cruciaal: PO tijdig betrekken en inlichten Katja benadrukt dat als je het PO écht wil betrekken bij STO Twente je hen een overzichtelijk activiteitenplan moet aanreiken: “De Klankbordgroep heeft dit dan ook als eerste stap opgezet, met een aantal lijnen zoals Techniek Tastbaar, 7Tech, de samenwerking met Kids4Twente en het Technolab aan de Wethouder Beversstraat. Want het PO is druk en als je hen ook wilt laten deelnemen aan STO Twente, is het cruciaal dat zij ruim van tevoren kunnen zien welke activiteiten er spelen en hoe zij hun school daar eveneens ruim op tijd voor kunnen inschrijven. Eerder misten we die slag en dat hebben we nu beter georganiseerd met onze jaarplanning. Ook kunnen zij alle activiteiten hiermee veel beter integreren in hun W&T-onderwijs.” Vaste overlegmomenten gepland Eerder was het een grote uitdaging om de STO-contactpersonen uit het PO bij elkaar te krijgen voor werkgroepoverleg over techniekactiviteiten met het VO: “Om dit te pareren hebben we 19 overlegmomenten gepland op een vaste dag voor deze STO-werkgroep en deze ruim op tijd gecommuniceerd. We hebben die afspraken voor de werkgroep geclusterd waardoor deze belangrijke contactpersonen uit het PO standaard twee dagen per maand beschikbaar zijn voor STO Enschede. Ideaal voor de deelnemers om gefocust meters te kunnen maken voor de uitvoering van het activiteitenplan.” Bruisend eerste overleg vernieuwde werkgroep Eveneens telt de vernieuwde werkgroep inmiddels vanuit alle deelnemende stichtingen een vertegenwoordiger. Ter illustratie: vanuit Stichting KOE nemen twee leerkrachten uit het PO deel. Inmiddels is al enthousiast met elkaar overlegd, de klankbordgroep en werkgroep samen, en bruiste het van de ideeën! Katja: “Hoewel de nieuwe mensen in de werkgroep hiervoor officieel pas gefaciliteerd worden in het nieuwe schooljaar haakten ze toch al enthousiast aan bij deze recente brainstorm. De deelnemende leerkrachten uit het PO konden in die brainstorm allerlei werkbare ideeën aanreiken door hun praktische ervaring.” Katja noemt één zo’n mogelijk idee: “Een paspoort maken voor de leerlingen voor alle beroepen uit de 7 werelden van techniek.” Aanbevelingen voor Technolab STO Enschede Technolabs hebben de expliciete opdracht om samen te werken met het PO. Hoe staan de schoolstichtingen hierin in relatie tot het Technolab van STO Enschede? Katja: “We zien elders in Twente dat als basisscholen kunnen kiezen uit een overzichtelijk menu van workshops de bezoeken aan het Technolab vanuit het PO toenemen. Ook kan het Technolab van Enschede proberen om beter aan te sluiten op de thema’s waarmee de basisscholen actief zijn op enig moment, en eventueel ook de methodes in het PO. Als basisscholen hun thema’s tijdig en gericht aanreiken aan het Technolab in Enschede, dan is daar heel goed op aan te sluiten met allerlei technologie. Daar zit echt nog verbeterruimte.” Meer aandacht in PO voor techniek en technologie, ook met Techkwadraat Katja weet uit eigen ervaring als leerkracht hoe belangrijk het is om kinderen in het PO kennis te laten maken met technologie: “Ze leren niet alleen hun handen gebruiken, maar ook hun hoofd om na te denken over hoe ze hobbels binnen technische opdrachten leren nemen. Ik zie dat als belangrijke vaardigheden en door de hernieuwde en nu geïntensiveerde samenwerking met STO Enschede kunnen we hier veel meer aandacht aan besteden. Wat hierin ook zeker gaat helpen, is het nieuwe programma Techkwadraat waar Stichting KOE penvoerder voor is!” MENU

15973252-e775-45b3-a51f-70607fb40db6 24 Twentse techniekdocenten VCA gecertificeerd Verleden jaar peilde de STO subregio Almelo e.o. welke behoeften er speelden onder de techniekdocenten die betrokken zijn bij STO Twente. Eén van de wensen was om een VCA VOL opleiding te mogen volgen plus het behalen van het bijbehorende certificaat. Marleen Peddemors – Greftenhuis van het Canisius en Erik van Bunnik van het Pius X College namen hierin het organisatorische voortouw: “De geslaagde techniekdocenten en hun leerlingen kunnen zich nu veilig bewegen binnen de bedrijven waarmee we voor STO Twente samenwerken.” Veilig gedrag voorop Erik: “Techniekdocenten komen steeds vaker over de vloer in het technisch bedrijfsleven. Dat past prima bij één van de doelen van STO: meer samenwerking tussen het technisch onderwijs en het technisch bedrijfsleven. Bijvoorbeeld om over stages voor hun leerlingen en bedrijfsbezoeken te overleggen. Met het officiële VCA-certificaat tonen ze aan over alle kennis van veilig gedrag in een technische omgeving te beschikken.” Heel veel animo Marleen: “Er was heel veel animo voor de opleiding. Van de acht aan STO Almelo e.o. deelnemende vmbo-scholen gaven zich in totaal 24 deelnemers op, hoofdzakelijk docenten techniek. Het leefde enorm! Dus er is enorm gebuffeld. De theorie bleek pittig en er gingen heel wat uurtjes studie in de eigen tijd in zitten. Goed nieuws is dat alle 24 deelnemers zijn geslaagd!” Ook getraind in het óverbrengen van veiligheidskennis De docenten gingen op voor het diploma Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden VCA (VOL-VCA). Waar staat VOL voor? Erik: “Daarmee laten zij zien dat zij basiskennis hebben over veiligheid, gezondheid en milieu. Maar ook dat zij deze kennis kunnen toepassen in het belang van henzelf en de leerlingen die zij begeleiden. Want dat is een tweede doel van dit VCA VOL Certificaat. Uiteindelijk gaan de techniekdocenten met hun leerlingen naar de bedrijven toe voor bedrijfsbezoeken, keuzevakken en ook stages. En ook die leerlingen leren we graag veilig gedrag aan in deze bedrijfsomgevingen. De geslaagde docenten kunnen hun VCA kennis nu professioneel overbrengen op hun leerlingen.” Andere subregio’s STO Twente ook welkom De VCA VOL opleiding werd gegeven door Construction Media en het feitelijke examen werd afgenomen door een extern, onafhankelijk bureau. Erik: “We hebben hiermee veel ervaring opgedaan.” MENU

4e924437-cd17-415b-9b8b-af210356d767 Jaarlijkse studiereis STO Twente start energiek bij Groningse Gasunie De jaarlijkse en inmiddels derde studiereis van STO Twente was wederom geslaagd! Na eerder het zuiden en westen van Nederland bezocht te hebben, organiseerde programmamanager Marieke Rinket dit keer een super afwisselend programma met bezoeken aan vier totaal uiteenlopende organisaties in Noord-Nederland. 35 STO-collega’s uit alle vijf de subregio’s, voornamelijk docenten, deden op 7 en 8 november frisse en vernieuwende indrukken op. Maar ook het onderling netwerken leverde tal van nieuwe verbindingen op. In de bus en daarbuiten werden de nodige foto’s en appjes met STO-tips en -tricks uit de eigen subregio’s uitgewisseld. Nieuwe deelnemers Naast vooral techniekdocenten, reisden ook Hans Fokke van SMEOT mee, inmiddels een bewezen partner van STO Twente. Maar ook maakten alle deelnemers kennis met Els Veenhoven, de nieuwe STO projectleider van De Waerdenborch. Inmiddels haken in de subregio Rijssen - Holten ook Pius X en De Fruytier meer aan bij STO Twente, en Dirk Nolte vertegenwoordigde voor de eerste keer Pius X. Ook Rien Flinterman reisde voor het eerst mee namens Twickel Delden evenals Sander Scholten van Twickel Borne. Beide scholen zijn verbonden aan de subregio Hengelo. Warm onthaal bij Gasunie De eerste stop op 7 november was bij het hoofdkantoor van de N.V. Nederlandse Gasunie in Groningen, ook wel de Apenrots genoemd vanwege de bijzondere architectuur. De ontvangst was warm en gastvrij en Richard Aarts van de Gasunie gaf een inspirerende presentatie. Enkele eye openers voor STO Twente? Gasunie boort en levert geen gas, maar is volledig gespecialiseerd in al het werk daartussen. Gasunie legt, inspecteert en onderhoud veilige gasnetwerken, een wereld op zich! Met verbazing hoorden de STO-collega’s dat er in ons relatief kleine landje inmiddels zo’n 14.000 kilometer aan gasleiding onder de grond ligt, op zo’n 1,8 meter diepte. Vanuit een centrale commandopost, auto’s én rondvliegende helikopters wordt dit netwerk nauwgezet gemonitord. Richard: “Ooit bespeurde onze helikopter vanuit de lucht een rondreizend circus dat haar superlange tentpennen vervaarlijk dicht bij de gasleidingen in de grond sloeg. De helikopter landde naast de verbaasde circusmedewerkers en de collega’s van de Gasunie konden ter plekke erger voorkomen.” Werkkansen op alle technische niveaus Richard benadrukte dat er voor technici op alle niveaus enorme kansen liggen binnen de Gasunie. Als sprekend voorbeeld liet hij zien welk zwaar en verantwoordelijk werk de lassers doen van Gasunie. Richard: “Zij lassen de gasleidingen voor in de grond aan elkaar. Een minuscuul gaatje door een niet volwaardige las kan lekkage veroorzaken met potentieel rampzalige gevolgen. De eigen lassers van Gasunie zijn dé toppers in hun vak!” Maar er liggen nog veel meer werkkansen, ook voor technische mbo’ers. Of zoals Richard het letterlijk zei: “Van het controleren van een oliepeil tot en met het maken van ontwerpen in CADCAM.” En doorgroeien in technische functies bij de Gasunie? Daar was Richard zelf een sprekend voorbeeld van: “Ik heb in mijn technische werk met alle technische aspecten van de Gasunie kennis mogen maken.” Visie op geleidelijke energietransitie Uiteraard kwamen er veel vragen van de deelnemers over hoe Gasunie zich positioneert in de energietransitie. Immers ’van het gas af’ is al jarenlang een doel van de overheid. Richard: “Onze visie? Binnen de energietransitie blijft aardgas voorlopig nog een energiebron van betekenis. Daarnaast moeten er meer CO2-neutrale gassen komen. Op weg naar 2050 richt Gasunie zich op groen gas, waterstof, warmte met warmtenetten en afvang en opslag van CO2. Ook gaan we de energienetten voor gas en elektriciteit meer met elkaar laten samenwerken. Kortom, het wordt wat ons betreft en/en én langs de geleidelijk weg.” Hoofdkantoor: Organische architectuur De gastvrije ontvangst kreeg een korte en krachtige afronding met een rondleiding door een bijzondere pand van de Gasunie. Richard: “Het hoofdkantoor van de N.V. Nederlandse Gasunie in Groningen is gebouwd volgens de uitgangspunten van de 'organische architectuur'. De natuur is de voornaamste inspiratiebron van de architect. Het bouwwerk wordt als een derde huid gezien. Na de eigen huid en de tweede ‘huid’ van kleding, biedt een gebouw de mens een volgende beschermingslaag tegen de buitenwereld.” Dit humane ontwerp is bijzonder veel kracht bijgezet door in het ontwerp nergens een harde hoek van 90 graden toe te passen. Gasunie bedankt! Na de inleiding en de rondleiding verraste de Gasunie alle deelnemers aan de studiereis met een gave waterfles. Gasunie, bedank voor de gastvrijheid! MENU

aba6fac2-14b8-4313-b08d-a411c715033a Meer instroom in het technisch vmbo is een kwestie van de lange adem en een bredere doelgroep Trudy Vos is sinds 1 februari 2023 voorzitter College van Bestuur ROC van Twente. Vanuit die rol volgde ze John van der Vegt op in de Stuurgroep van STO Twente. Het ROC van Twente is een belangrijke partner voor STO Twente. Trudy: “Ik denk dat het goed is om een aantal bestaande projecten en initiatieven op het vlak van de aansluiting vmbo-mbo nog meer bij elkaar te brengen met STO Twente. Eveneens zouden we de te bereiken doelgroep moeten vergroten naar leerlingen die wellicht niet direct denken aan techniekopleidingen. Daar ligt de grote uitdaging.” Mooie leeromgevingen Trudy volgde de ontwikkelingen binnen Sterk Techniekonderwijs Twente met veel nieuwsgierigheid. Wat is haar indruk? “In de Twentse vmbo-scholen wordt heel voortvarend gewerkt aan het neerzetten van mooie leeromgevingen. Die nodigen leerlingen rechtstreeks uit om kennis te nemen van technologie. Tegelijkertijd zien we nog geen grote aantallen vmbo-leerlingen die na hun eindexamen voor een techniekopleiding kiezen op ROC van Twente. Dus we hebben hierin met elkaar nog wel het een en ander te doen.” Trudy weet dat de demografische factor ook een rol speelt: “Maar dat is niet de enige reden. Het genereren van meer instroom in het mbo vanuit het vmbo voor de technische richtingen is een kwestie van de lange adem. Daarom ben ik enorm blij met de verlenging van Sterk Techniekonderwijs voor de periode 2025-2029. We kunnen daarmee dus dóór met STO Twente.” Verbreding, maar ook blijvende aandacht voor maakindustrie In de nieuwe periode 2025-2029 gaat STO Twente, naar het advies van de minister, een verbreding aan van profielen. De redenering is dat technologie tegenwoordig overal in onze maatschappij een rol speelt zoals ook bij Zorg & Welzijn: Trudy: “Dit juich ik toe want technologie zit tegenwoordig in alle vakken. Bijvoorbeeld in onze zorgopleiding op het mbo speelt zorgtechnologie een steeds grotere rol. Het is onze verantwoordelijkheid onze leerlingen met die verbreding in aanraking te brengen. Tegelijkertijd denk ik dat we ook moeten blijven inzetten op de techniekopleidingen zoals we die al kennen voor metaal, elektrotechniek, mechatronica en meer. Ik pleit ervoor dat ook daar de aandacht naar blijft uitgaan omdat dit ook heel erg past bij Twente met zijn traditioneel sterke maakindustrie.” Koersen op tastbaar resultaat Trudy is enthousiast over haar nieuwe rol in de Stuurgroep van STO Twente: “Ik ben niet iemand die binnenkomt met allerlei voorstellen tot verandering. Liever stap ik erin om samen met de collega-bestuurders te zien wat we gaandeweg zouden moeten aanpassen. Wel is mijn streven om resultaat te zien in het relatieve aantal studenten dat op het mbo voor techniek kiest. Onze regio heeft dat echt nodig. In Twente hebben we inmiddels voor elkaar dat het basisonderwijs veel meer en structureel werk gaat maken van Wetenschap & Techniek (W&T). Opgeteld gaat al die inzet bijdragen aan de bedrijvigheid ín en het profiel ván deze regio. Los van het feit dat iedereen zich bewust moet zijn dat technologie overal is, moeten wij er in Twente extra onze schouders onder zetten om leerlingen te enthousiasmeren richting technologie, en dat heel breed. Van elektrotechniek, werktuigbouw en mechatronica tot en met lab- & procestechniek. Maar ook de duurzaam gebouwde omgeving en vervoer en logistiek.” Essentieel: verbreding doelgroepen Trudy is voorstander om zoveel mogelijk doelgroepen te interesseren voor een studie en loopbaan in de techniek en technologie. Ze heeft zelf een technische achtergrond: “Daarom ben ik ook bezig met onderwerpen als meer vrouwen in de techniek. Ik voel mij persoonlijk betrokken bij dit onderwerp en was landelijk voorzitter van de Stuurgroep voor het initiatief ‘Meer meisjes in de techniek’. Dat hebben we afgerond en overgedragen aan de MBO Raad. Tegelijkertijd heeft de VHTO, een expertisecentrum voor genderdiversiteit, een nieuwe subsidie ontvangen. Ik ben blij dat de minister zich heeft uitgesproken over het veel meer aanboren van doelgroepen zoals meisjes in de techniek en jongeren met een migratieachtergrond. In mijn beleving is dat de enige route naar het vergroten van de doelgroep die kiest voor techniek. De doelgroepen díe al enthousiast zijn voor techniek moeten we zeker blijven enthousiasmeren. Binnen ROC van Twente zetten we daarvoor events op speciaal voor alle vrouwelijke techniekstudenten. Samen ontbijten of een dag vol workshops bijvoorbeeld. Om deze doelgroep zich als vrouw in een technische wereld nog sterker te laten voelen. Eveneens moeten we de te bereiken doelgroep beslist vergroten naar leerlingen die niet automatisch kiezen voor dit soort opleidingen. Daar ligt de grote uitdaging. Dit gaat beduidend verder dan het inrichten van leeromgevingen met technische innovaties. Het gaat om een veel grotere en bredere beweging.” Wel tekent Trudy aan dat vooral meisjes, eenmaal werkzaam in het technisch beroepenveld, meer dan gemiddeld de sector verlaten: “We moeten techniekbedrijven betrekken bij onderzoek naar hoe we die uitval beperken.” In dit kader noemt Trudy ook de term ‘boegbeelden’: “Ik pleit ervoor meer vrouwen en mensen met een migratieachtergrond de technische vakken te laten geven, van natuurkunde tot en met techniekles. Zij vormen voor de doelgroepen die we ook willen bereiken herkenbare boegbeelden.” Gemodulariseerde aanpak Trudy benadrukt dat het vanuit ROC van Twente van belang is dat de voor techniek instromende jongeren niet allemaal een verschillend profiel hebben. Trudy: “Als elke leerling met een andere bagage op ROC van Twente arriveert, is het best lastig om daar goed onderwijs aan te geven. Hier zetten we actief op in met de gemodulariseerde aanpak waarmee je ook voor de techniekleerlingen een meer gepersonaliseerd leerpakket kunt samenstellen. Maar het zou fijn zijn als de vmbo-scholen hier ook al enigszins op samenwerken zodat wij met deze instromende leerlingen op ROC van Twente kunnen doen wat wij moeten doen.” Trudy noemt de vernieuwde opleiding Technicus Engineering waarin de mbo-studenten in het eerste jaar met alle techniekrichtingen kennismaken en vervolgens voor de rest van de studieperiode een keuze maken op basis van opgedane ervaringen. Trudy: “Stel, je hebt een bèta-aanleg, maar weet niet precies wat je wilt. In je eerste jaar proef je met deze opleiding aan alle mogelijke studierichtingen.” Meer mogelijkheden voor nauwere samenwerking Recent stelde ROC van Twente twee contactpersonen aan voor de rechtstreekse samenwerking met de Twentse vmbo-scholen: Gerben Diersen en John Nijenhuis. Inmiddels werpt deze verbinding zijn eerste vruchten af. Maar ziet Trudy nog meer kansen voor een nog betere samenwerking? Trudy: “Zeker zie ik kansen. STO Twente is landelijk gezien één van de grootste STO-regio’s. We zijn een echte techniekregio en in heel veel samenwerkingen en regelingen is de geografische regio Twente gelijk aan de samenwerkingsregio Twente. Mooi dat we dat met elkaar voor STO Twente zo hebben kunnen afspreken. Dat geeft in de samenwerking al direct heel veel duidelijkheid en goede contacten. Graag zou ik een aantal bestaande projecten en initiatieven meer bij elkaar brengen. Neem het Toptraject waarin we met elkaar werken aan goed doorlopende leerroutes van vmbo naar mbo en mogelijk naar het hbo. Of een ander voorbeeld: het Twents Aansluitingsnetwerk. Dit is het regionale samenwerkingsverband van Twentse vmbo-scholen, vso-scholen en mbo-scholen, ROC van Twente en Zone.college. Ook daarin staat de aansluiting van het vmbo naar het mbo centraal. Ik zie kansen om STO Twente nog meer te verbinden met dit soort bestaande projecten en initiatieven. Dan kan het zomaar zijn dat je misschien veel meer bereikt met dezelfde middelen. Er móét ook meer oog zijn voor technologie. Gezien de prominente rol van technologie in ons dagelijks leven en werk. Daarom is binnen STO afgesproken een technologisch uitstroomprofiel te ontwikkelen voor onder meer leerlingen van Toptraject. Een ontwerpgroep met vertegenwoordigers van vmbo, mbo en hbo heeft hier de afgelopen jaren aan gewerkt.” MENU

1466ba21-f320-4b9a-98c4-eafd60b02354 Gloednieuw Technolab De Waerdenborch Holten van start Ook De Waerdenborch in Holten heeft nu een eigen, gloednieuw Technolab. De plannen worden inmiddels gesmeed, van samenwerking met basisscholen tot en met de koppeling aan de methode Zwaluwstaarten. Het Technolab in Holten kent een eigen Technolab beheerder: Koen Vehof. Technolab beheerder: spin in het web Koen komt uit het technisch bedrijfsleven, was recentelijk werkvoorbereider bij een metaalbedrijf, en maakte bewust de overstap naar het techniekonderwijs: “De omgang met de leerlingen, docenten en leerkrachten ervaar ik als heel positief. Als Technolab beheerder zorg ik dat alles reilt en zeilt. Zoals het begeleiden en beheren van de workshops van de bezoekende po-scholen en uiteraard onze eigen leerlingen. Ook regel ik dat alle technieken op orde zijn en alle bijbehorende materialen aanwezig.” Technologische magneet Het nieuwe Technolab is een technologische magneet voor jong en oud. Koen noemt een aantal mogelijkheden: “Een green screen voor media-activiteiten, lasersnijders, 3D-printers, verschillende robots voor robotica lessen, Lego-sets en 3D pennen. Er is een belangrijke rol weggelegd om de leerlingen te leren programmeren met nieuwe technieken.” Ook wordt er in het Technolab nog een tribune geplaatst en er komt Virtual Reality. Technolab: strategisch gesitueerd Het Technolab is strategisch geplaatst in het hart van De Waerdenborch, via een grote glazen wand duidelijk én uitnodigend zichtbaar voor alle passerende leerlingen en docenten. Marcel Vaneker, projectcoördinator Sterk Techniekonderwijs voor de Waerdenborch: “De lokalen voor PIE en BWI zitten rond het nieuwe Technolab. Dat hebben we bewust gedaan. Als je 360 graden om je heen kijkt zíe je niets anders dan techniek.” Koen: “Zo krijg je de koppeling met alle verschillende facetten van techniek.” Samenwerking met basisscholen Koen: “We starten voorzichtig met kleine groepjes leerlingen vanuit de omliggende basisscholen, de eerste reserveringen staan gepland. We beginnen met de vijf Holtense basisscholen, en willen die samenwerking uiteindelijk breder gaan trekken. Dit doen we vanuit het STO-doel om ook de basisscholen te betrekken vanuit W&T en de gewenste doorlopende leerlijn te realiseren. Het eerste thema dat we oppakken na de herfstvakantie is moderne media. Op 7 oktober hebben we daarvoor de studiemiddag van de leerkrachten van het basisonderwijs, onder leiding van Anika Embrechts. Zij is onder andere expert op het vlak van W&T. De leerkrachten ervaren dan zelf wat het Technolab biedt zodat ook zij goed voorbereid meekomen met hun leerlingen naar ons Technolab. Door die voorbereiding kunnen zij maximaal effectief hun tijd benutten.” Zwaluwstaarten Eveneens koppelt het Technolab haar mogelijkheden aan de methode Zwaluwstaarten. Marcel Vaneker: “Zwaluwstaarten werkt met acht thema’s vanuit de 7 Werelden van Techniek. Daarvan pakken we er vier dit jaar en vier volgend jaar op. We starten met Moderne Media, daarna volgen er dit jaar nog drie. Volgend jaar pakken we de rest op. Groep 7 en 8 doorlopen zo in ons Technolab alle thema’s in twee jaar. We starten met één thema voor alle basisscholen zodat wij hiermee vanuit het Technolab zelf ook ervaring kunnen opdoen. Anika Embrechts komt per thema uitleg geven aan alle basisscholen. Alle deelnemers gaan daardoor goed voorbereid van start.” Technolab: beschikbaar voor zo veel mogelijk initiatieven Uiteraard komen, naast de leerlingen uit het basisonderwijs, ook de leerlingen van De Waerdenborch zelf naar het Technolab in de vestiging in Holten. Koen: “We starten met leerlingen vanuit de Natuur & Techniek flexuren. Uiteraard kunnen álle leerlingen hier terecht, ongeacht welk profiel zij volgen. We hopen dat ons nieuwe Technolab door alle vakken gebruikt gaat worden voor technologische verdieping.” Marcel: “We hebben er bewust voor gekozen ons nieuwe Technolab niet te koppelen aan één vak zoals N&T. Het Technolab staat stand alone en dus niet ingeroosterd. Zo houden we de beschikbaarheid open voor zo veel mogelijk initiatieven. We werken aan een digitaal LOB-platform, hierin komt uiteindelijk een reserveringsmodule waarmee Koen centraal alle aanvragen kan beheren. Ook gaan we collega’s van zowel onze vestiging in Holten als Goor opleiden tot innovatie expert zodat er in elk team een aanspreekpunt en ambassadeur is voor het gebruik van VR in het Technolab. De Holtense Industrie Groep houdt in het Technolab haar ledenvergadering, hoe gaaf is die koppeling met het technisch bedrijfsleven!” In december vindt de officiële opening van het Technolab plaats. MENU

c346152f-7c12-4df7-870d-05cf4981c63b Stagiaire toegepaste psychologie helpt Technolab Enschede Arşâ Derinoglu studeert toegepaste psychologie aan Hogeschool Saxion. Momenteel loopt zij stage bij het Technolab van STO Twente aan de Wethouder Beversstraat in Enschede. Wat is het verband tussen haar studie en techniek? Arşâ Derinoglu: “Als psycholoog met de specialisatie Gedrag & Technologie kun je meehelpen om leerlingen enthousiast te maken voor technologie.” Gedrag & Technologie Arşâ: “Bij de studie toegepaste psychologie denken veel mensen dat je als psycholoog bij een GGZ-instelling aan de slag gaat. Maar er is veel meer mogelijk met deze studie. Ik doe de specialisatie Gedrag & Technologie. Daarmee gebruik je je psychologische kennis niet in een therapeutische setting, maar gebruik je deze in relatie tot technologie. Hierbij focus je op hoe mensen technologie ervaren en gebruiken. Als psycholoog met deze specialisatie kun je meehelpen bij het ontwerpen van gebruiksvriendelijke technologie en daar onderzoek naar doen.” Saxion erg geïnteresseerd in Technolab Wel geeft Arşâ aan dat het lastig is om bedrijven te vinden die de meerwaarde inzien van de combinatie van toegepaste psychologie en technologie: “In andere landen is dat al meer ontwikkeld, daar zijn studies waarin ict en psychologie worden gecombineerd. Dus voor mijn stage was het een uitdaging een plek te vinden. Ik wilde die graag in Enschede doen omdat ik hier woon. Via een nieuwsartikel van STO Twente kwam ik op het spoor van het Technolab. Vervolgens stuurde ik een open sollicitatie en kreeg ik een stageplek! Bij mijn opleiding waren ze direct geïnteresseerd in mijn stage op deze toch wel uitzonderlijke plek. Ik praat mijn docent regelmatig bij en die stelt mij veel vragen. Immers, voor mijn opleiders is dit een hele interessante plek vanuit de specialisatie Gedrag & Technologie. De essentie van het Technolab is namelijk ook vanuit onderzoekoogpunt heel interessant: hoe helpt het Technolab om leerlingen enthousiast te maken voor technologie?” Psychologie van belang bij enthousiasmeren voor techniek Bij dit enthousiasmeren én geïnteresseerd houden voor technologie komt een stukje psychologie kijken, geeft Arşâ aan: “Cruciaal bijvoorbeeld is dat leerlingen die in het Technolab allerlei technologieën gaan gebruiken, ervaren dat dit soepel verloopt. Dus niet dat de leerlingen al direct tegen hindernissen oplopen. Bijvoorbeeld dat niet direct duidelijk is waarvoor bepaalde technologie dient en hoe je er snel mee aan de slag kunt. Vanuit mijn opleiding kan ik daar best nog wel aan bijdragen. Kortom, ik kan niet alleen gebruiksvriendelijke technologie helpen ontwerpen, maar ook technologie die er al staat op een gebruiksvriendelijke manier overbrengen aan leerlingen. Zodat ze er echt mee kunnen werken en niet al direct bij het begin afhaken door een te hoge drempel.” Leskaarten optimaliseren Arşâ: “Neem leskaarten, die zijn heel belangrijk. Goede leskaarten helpen leerlingen direct op weg, in plaats van hen een handleiding van honderden pagina’s in moeilijke taal te overhandigen. In het Technolab hebben we al leskaarten, maar ik ben gevraagd deze te verbeteren. Bijvoorbeeld door deze visueel aantrekkelijker te maken. Tegelijkertijd is het voor mij vanuit mijn studie heel interessant om te zien of mijn aanpassingen op de leskaarten ook inderdaad als een verbetering door de leerlingen worden ervaren. Onlangs hadden we een klas waarbij de kinderen met Lego Spikes aan de slag gingen. In het begin keken zij nog vragend, maar toen ze de aangepaste leskaarten gingen gebruiken, kwamen er ook direct veel minder vragen. Ook zagen we dat ze lesdoelen hadden bereikt, zowel op het vlak van programmeren alsook het daadwerkelijk in elkaar zetten van de Lego.” Als het aan Arşâ ligt gaat zij graag verder in deze richting na de afronding van haar studie. MENU

e4caff79-5202-4f42-94bd-447bcebe6116 STO project Veelvlakken brengt kunst en techniek samen Elk STO-project is bijzonder, maar soms zit er iets héél unieks bij. Neem het C.T. Stork Hengelo. Onder begeleiding van de Hengelose kunstenaar Rinus Roelofs en docenten Peter van der Heijden en David Snoeij maakten leerlingen PIE en BWI een fantastisch ruimtelijk object, samen met havo-vwo leerlingen van het Bataafs Lyceum in Hengelo. Ofwel: Veelvlakken. Dit alles onder het motto ‘Wiskunde is inspiratie voor Kunst’. Techniek en creativiteit smolten in dit project moeiteloos samen. Het resultaat van hun noeste arbeid? Daarvoor opende op 8 februari een tentoonstelling van SchouwArt in de Schouwburg Hengelo genaamd ‘Veelvlakken’. Praktische vaardigheden van vmbo-leerlingen David Snoeij is natuurkunde docent op C.T. Stork College en geeft Technology & Toepassing: “De gemeente Hengelo vroeg kunstenaar Rinus Roelofs een project te doen met veelvlakken, en daar expliciet scholen bij te betrekken. Mijn collega Peter van der Heijden is docent Design & Technology aan het Bataafs Lyceum, pakte dit op en nodigde via Benno Hams ook vmbo-leerlingen van het C.T. Stork College bij het project uit. Waarom? Onze leerlingen PIE en BWI zijn de techneuten met de juiste praktische vaardigheden op het gebied van hout, machines en metaalbewerking.” Vaardigheden die onmisbaar bleken om de kunstwerken te kunnen realiseren. Van elkaar leren Peter benaderde David en samen pakten zij dit intensieve project als vrijwilliger op, benaderde leerlingen op het Bataafs Lyceum en C.T. Stork College, en maakte een aantal enthousiast om mee te doen: “Onder andere leerlingen van Technologie & Toepassing en leerlingen van BWI en PIE. Ook deden er leerlingen mee van de Master Class van het Bataafs Lyceum. Een heel gemêleerd gezelschap en dat is juist de kracht, ze leren heel veel van elkaar in een mix van theorie en praktijk.” Het resultaat? Peter: “Een bijzonder kunstwerk! Een figuur bestaande uit zorgvuldig in elkaar geschoven ruiten, bochten, driehoeken en vierkanten. Mooie driedimensionale vormen, gemaakt van zowel hout als metaal. Een van de kunstwerken is een soort landschap opgebouwd uit kleine onderdelen van uiteindelijk 7 meter lang en 2 meter breed, hangend in de lucht. Prachtig om te zien.” Peter bedankt graag de collega’s van BWI die er heel druk mee zijn geweest om al het benodigde hout op school te krijgen en de machines in te stellen. Ook bedankt hij SMEOT die ervoor zorgde dat er uiteindelijk ook nog een metalen kunstwerk gemaakt kon worden door metalen vlakken met een laser te snijden. Praktische bijdrage aan technische vorming Peter benadrukt dat het om een try-out gaat: “De leerlingen van C.T. Stork College hebben de door SMEOT gelaserde stalen vormen zelf in elkaar gezet, een heel precies werk. Wellicht, als dit project een vervolg krijgt, is er genoeg budget om de leerlingen van C.T. Stork College dit soort werk zelf te laten doen, zoals metalen delen uitlaseren en het benodigde laswerk te laten doen. Het is jammer dan onze leerlingen bij deze try-out hun lasvaardigheden niet in hebben kunnen zetten. Wel konden ze nu alvast goed oefenen met de onderdelen waarmee ze het kunstwerk uiteindelijk in elkaar hebben gezet, eerst van papier en daarna van hout en metaal.” Mozes is één van de leerlingen die aan het project Raakvlakken meedeed: “Ik zit in het derde jaar Gymnasium Masterclass op het Bataafs Lyceum. Het is enorm leuk om aan Raakvlakken mee te mogen doen, ik heb er veel van geleerd. Ook was het interessant om meer te zien van de Schouwburg. Het was erg leuk om ook eens met leerlingen van het technisch vmbo te kunnen samenwerken en daarmee een connectie te hebben. We hebben veel en goed samengewerkt. Tijdens de opening op 8 februari hebben een leerling van het Bataafs Lyceum én C.T. Stork College gesproken.” Heel veel geleerd Wat draagt dit project bij aan de technische vorming van de vmbo-leerlingen? Peter: “Ze hebben geleerd hoe je alle losse vormen in elkaar zet, daar leer je veel van voor je ruimtelijk-technische inzicht. De leerlingen T&T hebben vooral een verdieping gemaakt met het instellen en werken met de lasercutter voor de houten onderdelen. Al met al is het voor de leerlingen heel vakoverstijgend hoe we met elkaar aan dit project hebben gewerkt. Maar ook het helpen inrichten van de expositie zelf is leerzaam. Het is fantastisch voor onze vmbo-leerlingen om dit project Veelvlakken op hun cv te kunnen zetten.” Pluim voor vmbo-leerlingen Onderwijskundig is Veelvlakken voor Peter een uniek project: “Je merkt dat de deelnemende Kader-leerlingen echt in het zonnetje gezet worden en dat verdienen ze! Het is mooi om te zien hoe ze aanpakken, doorpakken en samenwerken met de leerlingen van het Bataafs Lyceum. En vergeet niet: ze hebben hier ook vrije tijd in gestoken.” Peter en David hebben het project Veelvlakken en de voortgang ervan gedeeld in de WhatsApp-groep met zijn collega’s, via social media, en voor een deel via de nieuwsbrief en de uitnodiging voor de expositie die hij in de school heeft opgehangen. Sterke samenwerking De tentoonstelling van SchouwArt in de Schouwburg genaamd ‘Veelvlakken’ is een samenwerking tussen leerlingen van C.T. Stork College, het Bataafs Lyceum, stichting Bernhards Ontmoeting en kunstenaar Rinus Roelofs. Adres: Beursstraat 44, Hengelo. Openingstijden: elke wo/vr/za tussen 12.00 – 16.00 uur. Vanaf 8 februari is Veelvlakken een maand te zien. Gratis toegankelijk! MENU

e3bbbcdd-ba74-4d66-ae56-1ee108fee5d8 Vertrouwensbox legt lijntje tussen De Haarschool en De Waerdenborch Ook De Waerdenborch in Holten werkt hard aan het realiseren van een doorlopende leerlijn PO-VO. Een mooi voorbeeld? Leerlingen BWI uit leerjaar 3 timmerden op verzoek van basisschool de Haarschool een prachtige houten brievenbus, of beter gezegd: een vertrouwensbox. Een ruim bemeten box mét gleuf en sleutel. Bedoeld voor het veilig ontvangen en bewaren van waardevolle zaken. Drie leerlingen van de Haarschool uit Holten kwamen vervolgens langs om ‘m mooi te beschilderen naar eigen fantasie. Hoe concreet wil je de doorlopende leerlijn po-vo hebben? Gerwin van Dam was eerder engineer bij Van Dam Bouwcoördinatie en is sinds kort docent BWI bij De Waerdenborch: “Twee van de vier BWI-leerlingen die de box timmerden gaven aan de drie po-leerlingen uitleg over het hoe en waarom van de vertrouwensbox, inclusief uitleg over het slot. Ook hielpen zij de leerlingen op gang met schilderen.” Alles lag netjes bij BWI voor hen klaar, van verf en kwasten tot en met witte jassen om de eigen kleren netjes te houden. Uiteraard mochten de drie po-leerlingen, twee meisjes en een jongen, hun fantasie de vrije loop laten gaan. Ook enthousiaste BWI-leerlingen De makers van het werkstuk kijken zelf ook terug op een leuk project en zeiden: “Het maken ervan viel best wel mee. We hadden het moeilijker verwacht. Het lastigste was de voorkant van de vertrouwensbox: alles recht krijgen was heel leerzaam, zoals de gleuf en het slot. Ik vind het heel leuk bij BWI en ga er later graag in door, ook al weet ik nog niet echt in welke baan precies. Het was voor mij de eerste keer dat ik leerlingen van de basisschool op deze manier mocht begeleiden.” Ook de po-leerlingen zelf waren enthousiast: “Gaaf om dit op het vmbo te mogen doen!” Verrijkende ervaring Gerwin: “Ik ben nog niet zolang docent BWI op De Waerdenborch en dit soort samenwerkingen met een basisschool is nieuw voor mij. Uiteraard werkt De Waerdenborch, ook vanuit STO Twente, al langer samen met het basisonderwijs. Dit ervaar ik als een verrijking. De leerlingen vanuit het po maken kennis met het vo en ontdekken zelf wat hier allemaal mogelijk is door gewoon lekker aan de slag te gaan, samen met onze BWI-leerlingen. Deze samenwerking kwam heel concreet op gang toen de Haarschool aan De Waerdenborch vroeg of de BWI-leerlingen de door hen gewenste vertrouwensbox zouden kunnen maken. Onze leerlingen hebben zelf het ontwerp gemaakt, in 3D gezet, en vervolgens daadwerkelijk uitgevoerd met speciale verbindingen. Ook begeleiden zij de po-leerlingen, dat is voor hen een verrijkende ervaring. Als je iets zelf hebt gemaakt en aan een ander wilt uitleggen, zoals de vertrouwensbox, dan moet je het zelf goed kunnen snappen. Dat proces van denken en doen is heel leerzaam voor deze vier BWI-leerlingen!” De mooi beschilderde vertrouwensbox komt binnen in de Haarschool te staan, een fantastische co-productie tussen po en vo! MENU

19cc6dee-bd4b-4f60-a913-36bfda73e3ea STO Drones ‘landen’ opvallend goed in speciaal onderwijs Ook het speciaal onderwijs is partner binnen STO Twente. VSO Het Mozaïek in Almelo is actief met de doelen van Sterk Techniekonderwijs. Hoog tijd dus om het speciaal onderwijs ruim aandacht te geven. Peter Weideman: “Ik ben docent op VSO Het Mozaïek in Almelo en ook decaan. Eveneens ben ik stevig betrokken bij Sterk Techniekonderwijs Twente. Zoals voor drones, de doorlopende leerlijn hierin en het waarborgen van de activiteiten rondom LOB. Een heel interessante combibaan met verschillende functies.” MENU

396136eb-757c-4012-88a7-020630d19ace Alle investeringen doen we om STO langdurig te bestendigen in ons curriculum Dennis Boshoeve is Unitleider Projecten voor CSG Reggesteyn Rijssen/Nijverdal. Sinds kort is hij de opvolger van Maarten Scholten als projectleider STO voor Reggesteyn. Zijn collega Joke Lankamp vervulde deze functie interim. Graag stellen we Dennis voor aan alle collega’s van STO Twente: “Mijn voornaamste focus is dat Sterk Techniekonderwijs ook ná 2028 bestendigt.” Verdeling intern en extern Vanuit zijn functie als Unitleider Projecten TL was Dennis eerder niet rechtstreeks betrokken bij Sterk Techniekonderwijs: “De onderbouw telt technische vakken, dus daar speelt STO zeker een rol, maar het viel niet onder mijn verantwoordelijkheid. Wel kreeg ik STO mee, aan de rand van de projecten die binnen Reggesteyn lopen.” Joke Lankamp blijft de interne projecten binnen Reggesteyn voor STO onder haar hoede houden. Dennis: “Ik pak het externe gedeelte op. Denk aan het aanschuiven voor de planvorming voor STO en het onderhouden van de contacten met de andere subregio’s en ook met de andere scholen binnen onze eigen subregio: de Waerdenborch, Jacobus Fruytier en Pius X. Kortom, naar buiten toe ben ik de projectleider en intern zet Joke haar werkzaamheden door. We gaan dus veel samenwerken.” Koersen op de écht lange termijn De timing voor de planvorming die Dennis noemt, is zeer actueel. Immers, alle subregio’s van STO Twente zijn volop bezig met het maken van plannen voor de periode 2025 – 2028. Hoe zit Rijssen hierin? Dennis: “Ik ben mij volop aan het inlezen en Joke praat mij bij over alle lopende projecten. Wat voor mij essentieel is, is dat alles wat we nu op poten zetten, niet verdwijnt als de gelden stoppen. Dat is de achilleshiel van het onderwijs. Dé kern is dat we de actuele STO-gelden voor Reggesteyn inzetten met de focus op een veel langere termijn, ook die voor na 2028 Dat hoop ik terug te zien in de plannen die we nu gaan maken. Dus, dat het niet bij projecten blijft, want die zijn eindig. Ons doel is STO tot een verduurzaamd en intrinsiek onderdeel te maken van het totale onderwijs. Niet alleen voor Reggesteyn, maar voor alle vmbo-scholen die meedoen met STO Twente. Anders is het zonde van de tijd en energie van álle Twentse collega’s.” Voor 80% STO op orde Hoe schat Dennis de huidige STO-situatie op Reggesteyn in? “Voor 80% van de leerlingen hebben we inmiddels mooie techniekonderdelen staan. Vooral voor de onderbouw in Rijssen springt het Technolab eruit evenals allerlei projecten binnen Mens en Beroep, enzovoorts. Daarnaast hebben we voor de bovenbouw een prima samenwerking met Kampus Rijssen, daar komen ook de leerlingen uit Nijverdal naartoe. Op die locatie gebeuren op het vlak van techniek en technologie echt veel mooie dingen. Waar we nog actief op gaan inzetten, is het meer betrekken van de onderbouw in Nijverdal bij Sterk Techniekonderwijs. Dus hier gaan we met STO zeker nog een slag maken.” Ook noemt Dennis dat het Praktijkonderwijs nog steviger betrokken zal worden bij STO Twente. Speciale rol van Unitleider Projecten Niet veel vmbo-scholen hebben een eigen Unitleider Projecten zoals Dennis dat is. Welke gedachte zit daarachter? Dennis: “Veel projecten hebben de neiging op zichzelf te staan. Vertrekt de kartrekker of stopt de geldstroom? Dan verdwijnt doorgaans ook het project. Als Unitleider Projecten heb ik meerdere projecten op onderwijskundig gebied onder mijn hoede, van STO tot en met basisvaardigheden en onderwijsontwikkelingen binnen onze eigen school. De insteek is dat we al die projecten vanuit een helicopterview samen laten vallen. Met als resultaat geïntegreerd onderwijs dat wij op Reggesteyn willen aanbieden. Dit is de belangrijkste reden voor de specifieke invulling van deze functie.” Advies samenwerking techniekbedrijven STO Twente stuurt er gericht op aan dat het technisch vmbo samenwerkt met bedrijven. Rijssen heeft dat goed voor elkaar. Wat is het geheim van deze cohesie? Welke tip heeft Dennis voor andere subregio’s van STO Twente die ook (nog) meer willen samenwerken met techniekbedrijven? Dennis: “Dat start met het je als school af en toe dienstbaar opstellen richting de techniekbedrijven. Als bijvoorbeeld een logistiek bedrijf in je regio vraagt om vrachtwagenchauffeurs, dan denk je als eerste aan je basis en kader leerlingen M&T. Maar dit soort bedrijven vraagt ook om TL’ers die op een andere manier denken richting planning. Als school moet je vervolgens de wendbaarheid tonen om specifiek die TL’ers de mogelijkheid te bieden om ook hen de praktische werkmogelijkheden van M&T mee te geven. Met aanvullend de theoretische kennis om straks ook te kunnen plannen. Kortom, luister als vmbo-school naar de bedrijven en biedt vervolgens zichtbaar leerlingen aan die daar aan voldoen. Daarmee creëer je een bepaald vertrouwen waar beide partijen de vruchten van plukken.” MENU