ab8ca4d8-de3c-4661-b749-8aa2fffa49f9 Bliq filmpje: blik op hydrauliek Het Twents Carmel College biedt op de locatie Potskampstraat het profiel Mobiliteit en Transport aan. Vakken die daar geleerd worden zijn bijvoorbeeld motorconditie testen, wielophanging en carrosserie of transport. In het kader van Sterk Techniek Onderwijs heeft Trioliet samen met het Twents Carmel College een Bliq filmpje gemaakt. Bliq filmpjes laten zien dat techniek overal om je heen is. De filmpjes wakkeren nieuwsgierigheid aan en maken techniek en technologie herkenbaar voor kinderen. MENU

e6c5c968-aa09-45ca-be06-26cc990b363a “Het Technolab helpt onze basisschool W&T-doelen concretiseren” Het is druk in het Technolab van het Twents Carmel College (TCC) aan de Postkampstraat in Oldenzaal. Geen wonder: de allerlaatste technologieën staan hier voor leerlingen klaar in spannende workshops. Van drones tot en met VR-brillen. Begeleid door enthousiaste docenten onder leiding van Sander Dommerholt, coördinator Technolab, en mogelijk gemaakt door STO Twente. Naast de leerlingen van het TCC zelf, komen er ook steeds meer groepen 8 van basisscholen uit Oldenzaal en omgeving op bezoek in het Technolab. Dit past perfect in de doorlopende leerlijn die STO Twente graag helpt bouwen. Technolab: ontdekken door te doen! Het Technolab van het TCC is dé plek waar leerlingen kunnen proeven van de mogelijkheden in de techniek. Je eigen ontwerpen printen op een 3D-printer, een droomhuis ontwerpen met een VR-bril, een drone programmeren, lasersnijden, de DOBOT-robotarm en Lego Spike Prime: het kan er allemaal, zowel voor de leerlingen van het TCC als van basisscholen. De technologische mogelijkheden zijn verdeeld over zes workshops inclusief heldere instructie. Bezoek van Basisschool De Meander Bijvoorbeeld op dinsdag 1 juni was Basisschool De Meander uit Ootmarsum op bezoek met groep 8 voor allerlei spannende workshops. Kyra Nijhuis is leerkracht van groep 8: “Marijke Egbers kwam uitleg geven over het Technolab en we werden direct enthousiast. Het Technolab paste in haar grotere verhaal dat gaat over het voor kinderen aantrekkelijker maken van techniekonderwijs. Daarna konden we ons heel eenvoudig online inschrijven voor het Technolab. We hebben de filmpjes over de workshops in het Technolab bekeken op de website. Vervolgens konden de leerlingen een aantal voorkeuren aangeven en heb ik de uiteindelijke selectie voor hen gemaakt.” Zowel Marijke Egbers als Christel Mollink zijn docenten uit het PO die gedetacheerd zijn naar het TCC en naast de docenten en instructeurs van het TCC werken in het technolab. Actief met W&T De Meander is actief met W&T, geeft Kyra aan: “Om de zoveel tijd krijgen de leerlingen les in coderen en programmeren door onze ict’ers. Dronevliegen komt daarbij aan bod. We werken ook met Minecraft. We besteden aandacht aan techniek vanaf de kleuters tot en met groep 8. Wetenschap & Technologie is daadwerkelijk ingebed in ons curriculum. Zelf ben ik opgegroeid met meerdere technische broers, dus kreeg ik techniek met de paplepel ingegoten. Nu heb ik bijvoorbeeld thuis een 3D-pen om zelf uit te proberen. Maar dat geldt uiteraard niet voor alle leerkrachten in het basisonderwijs. Daarom is ook voor hen het Technolab zo nuttig.” Een leuke uitspraak van een leerling van Basisschool De Meander uit Ootmarsum tijdens de workshops in het Technolab: “Ik word agent en ga met drones boeven vangen!” Goede ervaring met Technolab Thies Welhuis is leerkracht van groep 8 van de Leemstee uit Oldenzaal: “Al meerderde keren hebben we het Technolab op het TCC bezocht met onze leerlingen. Daarmee helpen we een belangrijk doel realiseren; het helpen enthousiasmeren van leerlingen voor techniek. Wat ik zelf mooi vind, is dat we met behulp van het Technolab steeds meer aandacht geven aan het belang van technische beroepsopleidingen. Die medewerkers hebben we steeds meer nodig en het Technolab is een fantastische plek om leerlingen daar enthousiast voor te maken. Mijn ervaringen in het Technolab zijn heel goed, met een brede keuze uit technologie en workshops. Van drones, VR-brillen tot en met een robotarm. Ik had bijvoorbeeld een leerling die al veel wist van VR en die motiveerde ik om juist voor een andere workshop te kiezen, namelijk voor de robotarm en daar kwam die leerling heel enthousiast van terug. Fijn om te zien dat je daar, in samenwerking met het Technolab, als leerkracht ook in kan coachen en begeleiden.” Technolab helpt W&T-doelen concretiseren Tom Koers is leerkracht van groep 7a op de Meander uit Ootmarsum: “We zijn één keer naar het Technolab geweest op het TCC. Perfect geregeld en begeleid. Een mooie ruimte met duidelijke materialen en heldere uitleg voor de leerlingen. De kinderen konden zelfstandig aan de slag met het maken en testen van een boot, die boten challenge is één van de mogelijkheden in het Technolab. In het po liggen officiële doelen om leerlingen te enthousiasmeren voor techniek. We hebben bijvoorbeeld de opdracht W&T te integreren in ons curriculum. Die techniekleerdoelen helpt het Technolab ons realiseren. Vooral groep 8 kan kiezen uit meerdere workshops. Al met al betekent het Technolab voor onze leerdoelen een mooie stimulans.” Dronefilmpje toont álle techniekkansen op het TCC Bjorn Klein Gunnewiek is instructeur in het Technolab van TCC: “We willen de leerlingen uit het basisonderwijs niet alleen kennis laten maken met het Technolab, maar ook met de andere techniekmogelijkheden die het TCC biedt. Natuurlijk kunnen we niet voortdurend de technieklessen onderbreken door met deze leerlingen door de school te lopen. Daarom heb ik met een drone een filmpje gemaakt waarbij deze drone onder andere door de lokalen voor PIE en BWI vliegt. Voorzien van een goede en heldere voice over. Dit filmpje laten we alle leerlingen uit het basisonderwijs zien nadat ze hun workshops hebben gevolgd. Zo krijgen zij een nog breder beeld van wat er met techniek allemaal mogelijk is.” Technolab: ideaal binnen het kader van Wetenschap & Technologie Christel Mollink is docent in het Technolab van het TCC: “Basisscholen moeten aan de slag met Wetenschap & Technologie. Het Technolab helpt daar een praktisch en uitnodigend gezicht aan te geven. Maar basisscholen kunnen zelf ook al van alles zelf doen zonder al te veel investeringen. Neem 3D-pennen. Die zijn betaalbaar, je leerlingen gaan ermee aan de slag en in ons Technolab kun je vervolgens de verdieping in met onze 3D-printer. We merken dat als teams van basisscholen hier komen zij hun eventuele koudwatervrees voor technologie verliezen. Vooral als we vertellen dat je eigenlijk met heel gemakkelijke middelen al veel kunt doen met technologie. Neem de app iMotion. Normaal doe je een stelopdracht in een schrift of op de computer. Met deze app doe je dat eenvoudig met een filmpje waarmee je het verhaal vertelt. Die voorbeelden spreken aan, merken we.” Bjorn: “Daarom is het belangrijk dat we naast de leerlingen, ook de docententeams van de basisscholen uitnodigen. Zo ervaren zij zelf wat het is en valt het gevoel weg van ‘onbekend maak onbemind’. Je ziet bij hen het kwartje vallen en zo worden zij ook ambassadeurs voor nieuwe technologie voor hun basisschoolleerlingen.” Opvallende uitspraken Donderdag 3 februari heeft groep 8b van basisschool Drie-eenheid een bezoek gebracht aan het Technolab van het TCC. De leerlingen hebben een kort verslag gemaakt van de workshops die zij deze ochtend hebben gevolgd. Lego Spike Prime Geschreven door: Ize “Eerst moest je een filmpje kijken van wat je gaat doen. Daarna moesten we een auto maken van lego en daar een motortje in stoppen en aansluiten. Toen moesten we op een weg die van Losser door Oldenzaal en dan naar Denekamp afleggen. Je moest dan over een rode lijn met allemaal bochten en rechte stukken en dan uiteindelijk naar Denekamp. Je kon daar komen om op een computerprogramma het autootje te programmeren. Dat was echt superleuk om te doen, want je kon allemaal effecten toevoegen. Je kon zelf de afstand bepalen bijvoorbeeld hoe lang het autootje rechtdoor ging. Dus je moest dan allemaal dingen uitproberen. Het is ons uiteindelijk gelukt om de hele baan af te leggen. Het was superleuk om te doen.” Drone vliegen Geschreven door: Liselotte “Het was echt een leuk om te doen! We mochten een eigen drone besturen. Eerst gingen we oefenen met verschillende snelheden. Na de pauze deden wij een wedstrijd. Hier moesten we een parcours afleggen die door de leerkracht werd gemaakt. Uiteindelijk kregen de kinderen die in de top 3 waren geëindigd een prijs. Het was echt heel erg leuk om te doen.” Do-Bot Geschreven door: Charlotte “Met de Do-Bot mochten we de robot allerlei bewegingen laten doen. We hebben geleerd hoe een robot onze naam kan schrijven en ook mochten we de robotarm gebruiken om blokjes van de ene naar de andere kant te slepen. Dit was echt heel cool om te doen.” Lasersnijden Geschreven door: Lara “Wij gingen lasersnijden. We moesten eerst een ontwerp tekenen, daarna moest het gegraveerd worden op een houten plankje. Daarna gingen we het plankje inkleuren. Als laatste moest er een puzzel van worden gemaakt. Het was heel leuk en leerzaam. Het was vooral leerzaam om met apparaten te werken.” VR-Bril Geschreven door: Siem “We hebben veel leuke en interessante dingen gedaan. We hebben met VR brillen gewerkt. Er stond een mooi filmpje klaar en alles was duidelijk. Het was goed georganiseerd en de begeleiding hielp goed. Je kon leuke dingen doen met de VR brillen.” 3D-pen Geschreven door: Maeve “Wij vonden dit heel leuk om te doen. De pennen waren fijn om mee te werken, maar de printers mochten we niet gebruiken. Dat was wel jammer maar we hebben allemaal alsnog een leuke dag gehad. De ruimte waar we in werkten was heel mooi en de stoelen zaten lekker. Alleen het plastic stonk nogal, maar uiteindelijk wenden we daar ook wel aan. Op het begin was het wat verwarrend om de pennen aan te zetten, maar we kwamen er uiteindelijk wel uit.” “Ik word later agent en ga met drones boeven vangen!” “Als je samen met je klasgenoten een workshop doet, leer je ook van elkaar” “Later wil ik niet op een kantoor werken, maar wil ik in de techniek verder!” Ook op bezoek komen in het Technolab met uw basisschool? U bent van harte welkom! Helaas zit het Technolab van het TCC al tot de zomervakantie volgeboekt. Maar geen nood: in het schooljaar 2022-2023 is er weer alle gelegenheid. Reserveren voor de workshops in het Technolab doet u heel handig digitaal via deze link: https://technolabtcc.accommodatiehuur.nl/ . Bjorn: “Na de eerste workshopronde vragen we de leerkrachten en vooral de kinderen altijd om tips om de workshops voor de volgende ronde nog verder te verbeteren.” MENU

3d453395-f707-4765-bdaa-8fb74384deb4 Kiezen voor techniek? Ook meisjes oriënteren zich eerst graag goed Meer meisjes in de techniek? STO Twente maakt daar graag werk van. Neem de actieve subregio Hengelo. Op het C.T. Stork College staan bij PIE en BWI de deuren wijd open voor jong talent, jongens én meisjes. Bijvoorbeeld de 15-jarige Marit Abbink en de 16-jarige Elvira Terrones, zij volgen beiden bewust het profiel PIE. Toch is het nog geen uitgemaakte zaak dat ze doorgaan in de techniek. Maar dat is ook niet erg; áls ze maar de kans hebben gehad om te ontdekken of het wel of niet iets is voor hen. Een manier van denken en doen die uiteindelijk de juiste talenten op de goede plek laat belanden, in of buiten de techniek. Vaders als voorbeeld Voor Marit was het altijd al wel duidelijk dat zij een technisch vak wilde leren. “Mijn vader is lasser van beroep en dat triggerde mij om ook voor techniek te kiezen.” Inmiddels is Marit druk met lasopdrachten, maar ook constructieplaatwerken lijkt haar een leuke uitdaging.” De dames hebben allebei een andere achtergrond. Zo heeft Marit eerst op het Twickel College Borne gezeten, een kleinschalige school voor de eerste twee VO-leerjaren: “Na twee jaar moest ik dus een keuze maken en heb ik ervoor gekozen om mij op het C.T. Stork College voor de opleiding PIE in te schrijven. Dit spreekt mij het meeste aan. Ik houd van hard werken en vind het juist fijn dat ik met jongens in de klas zit, want dat is heel gezellig. Het leukste wat ik heb gelast? Dat vond ik toch wel de uitdaging van het maken van een vuurkorf, die ik later mee naar huis mocht nemen”, aldus de enthousiaste Marit. Techniekervaring komt altijd van pas Elvira is sinds vier jaar in Nederland. Haar roots liggen op Aruba, het land waar haar vader nog woont. In Nederland was het voor Elvira meer een kwestie van afstrepen: “Ik wilde geen economie volgen. Toen ik klein was heb ik mijn vader vaak geholpen met zijn werk. Hij bouwt huizen en trailers en zo heb ik voor het eerst kennisgemaakt met techniek. Nu volg ik de richting Elektrotechniek en bouw ik panelen. Wie weet komt dat later ooit nog van pas. Mijn leukste uitdaging in de klas was het maken van een soort lampje met een foto.” Coronadip viel mee Elvira vond het niet vervelend dat zij door corona een tijdlang online lessen heeft moeten volgen. Integendeel, Elvira heeft dat juist als prettig ervaren. Zij luistert daarnaast graag naar muziek en houdt van gamen. Voor Marit was dit anders: “Ik heb vooral het op school samen zijn met mijn vrienden enorm gemist.” Marit, die graag uitslaapt, spreekt vaak af met vrienden. Wat wel vervelend is? “Het dragen van mondkapjes!” Techniek of niet? Alles is nog mogelijk Marit wil zich nog verder verdiepen in wat zij later als beroep wil uitoefenen: “Ik wil nog beter onderzoeken wat ik leuk vind om te gaan leren. Want al vind ik lassen heel mooi; het lijkt mij ook leuk om verloskundige te worden. Dat is wel totaal iets anders, maar ook dat vind ik een prachtig beroep.” Om daar te komen, zou Marit nog wel moeten ‘stapelen’ met haar opleidingen. Die route duurt dan ongeveer nog acht jaar. Elvira droomt ervan om later graphic designer te worden. Na deze opleiding wil zij doorstromen naar het ROC voor de richting Mediadesign in Enschede. Heel veel opleidingsroutes mogelijk Arnold Prinsen is docent PIE van Marit en Elvira op het C.T. Stork College: “De meeste jongeren die hier komen kijken of ze een techniekopleiding willen volgen en in de techniek willen gaan werken, denken hierbij vaak aan de ambachtelijke beroepen. Maar techniek brengt meer mogelijke opleidingsroutes met zich mee, zoals technisch tekenaar of projectleider op de bouw. Er zijn tal van mogelijkheden om, als je dat wilt en kunt, je technische vaardigheden fijn te slijpen op een (technische) vervolgopleiding.” Neem de mediarichting die Elvira wil volgen; ook daar komt digitale techniek bij kijken. Toekomstplannen Voor Marit is één ding duidelijk: ”Ik blijf altijd hier in Twente wonen en werken, nooit ergens anders.” Voor Elvira ligt dat anders: “Ik wil na mijn ROC-opleiding terug naar Aruba of een ander zonnig, warm land en daar een mooie toekomst opbouwen.” MENU

6de8b62b-ad6b-4217-9378-1fe02d43aaa4 Groep 7/8 ontdekt Ozobot op gastvrij CSG Het Noordik Vroomshoop Techniek is voor alle leeftijden! Dus leerde CSG Het Noordik Vroomshoop een basisschoolgroep 7/8 hoe je een Ozobot programmeert. Ook kregen de leerlingen van de Willibrordusschool een rondleiding door het mooie Praktijklokaal PIE van het Noordik. Kortom, een échte ontdekmorgen in de doorlopende leerlijn po-vo. Rondleiding Praktijklokaal PIE Nico van Harten is instructeur PIE op Het Noordik in Vroomshoop. Docent Eric Raanhuis . is zijn collega. Samen ontvingen zij de bij binnenkomst al razend nieuwsgierige leerlingen, zo’n 20 in totaal. Na een welkomstwoord van Eric leidde Nico de leerlingen enthousiast door het Praktijklokaal PIE en liet hen alle facetten zien van Produceren, Installeren en Energie. Bijvoorbeeld het in elkaar lassen van werkstukken zoals een heuse barbecue. Onder de veilige begeleiding van Nico mochten alle leerlingen zelf een knipmachine in werking zetten en een stukje metaal afknippen. Maar ook vertelde Nico over de allernieuwste technologie die Het Noordik hier aan haar vmbo-leerlingen presenteert, zoals een ultramoderne 3D printer en laser snijder. De aanschaf van een CNC plasmasnijder is als investeringswens ingediend bij STO Almelo e.o. en inmiddels gehonoreerd. Eric Raanhuis: “De leerlingen kunnen hiermee hun eigen technische tekeningen uitsnijden.” Belang van robotisering getoond En toen was het tijd voor de Ozobot. Eric Raanhuis liet eerst een actueel filmpje ziet waarin het fenomeen van de robot in een fabrieksomgeving helder werd getoond. Van belang, zodat de leerlingen uit groep 7/8 de Ozobot niet alleen als speeltje ervaren, maar inzien dat geprogrammeerde robots steeds meer (zwaar) werk uit handen nemen in productieomgevingen. Of dat banen kost? Wel de zware sjouwbanen, maar door de robotisering is er juist veel meer behoefte aan operators die de robots programmeren en bedienen. Mooie mbo-banen, en die opleidingsroute start op het…technisch vmbo! Speels leren programmeren De Ozobot is een programmeerbare robot ter grootte van een halve pingpong bal met wieltjes. Het principe is vergelijkbaar met de bekende maairobot voor in je tuin. Dit stukje intelligente technologie is geschikt voor elk onderwijsniveau. Dus ook voor groep 7/8 van het basisonderwijs. Eric Raanhuis: “De Ozobot heeft lichtsensoren aan zijn onderkant, waarmee hij kan ‘zien’. De Ozobot programmeren is voor de leerlingen met kleurcodes heel gemakkelijk en tegelijkertijd leerzaam.” Overigens, de leerlingen van het Noordik maken ook helemaal zelf een robotauto die vergelijkbaar is met de Ozobot. Deze kan geen kleuren lezen, maar is programmeerbaar via de computer. Bijvoorbeeld de vereiste vormen snijden ze met een lasersnijder uit hout, aangevuld met ingekochte elektronica. Eric: “Maar het is nu nog een stap te ver om hun versie net zo klein te maken als de officiële Ozobot.” Natuurtalenten! De leerlingen pakten de opdrachten snel op en konden ook prima overweg met de laatste, uitdagende opdracht. Hierbij moesten ze een heel circuit tekenen, inclusief kleurcodes, voor de Ozobot die er een denkbeeldig dagje op uit ging. Ging het bijvoorbeeld regenen op het dagje uit? Dan bewoog de Ozobot zich direct sneller over het circuit om onder de regen uit te komen! En dat allemaal dankzij de programmeer skills van deze jonge natuurtalenten! Positieve reacties leerlingen De reactie van de leerlingen? Positief! Eén meisje zei dit: “Ik ben thuis zelf ook al aan de slag geweest met een grote robot. Die kan ik zelf programmeren. Heel leuk! Ik vind het super interessant, kocht de robot zelf en heb thuis uitgezocht wat er allemaal mee mogelijk is. Daar heb ik heel veel van geleerd!” Marèl Timmerman is leerkracht van de deelnemende leerlingen uit groep 7/8: “Wij willen graag meer met techniek doen, dus daarom sluit dit project goed aan. Mooi om te zien hoe enthousiast de leerlingen aan de slag gaan met de Ozobot. En in één moeite door ervaren ze tijdens deze morgen hoe de sfeer is in het voortgezet onderwijs. Kortom, er is hier van alles voor hen te zien en mee te maken!” Volgend jaar weer! En…het blijft niet bij deze ene keer. Eric Raanhuis: “Een nieuwe afspraak voor komend schooljaar met de leerlingen die dan is groep 7/8 zitten, is inmiddels gepland.” Ook dank aan Valentino, derdejaars leerling PIE. Hij ondersteunde de leerlingen bij het programmeren van de Ozobot. MENU

26834b6f-7a9a-4149-97d6-c466a3edc022 “We hebben met elkaar mooie activiteiten neergezet “ John van der Vegt is Voorzitter College van Bestuur ROC van Twente. Daarnaast is hij lid van de Stuurgroep van STO Twente. Graag neemt hij de tijd voor zijn visie op STO Twente, inmiddels enige tijd onderweg: “Ik vind dat STO Twente de ambitie zou moeten hebben om de eerste regio te zijn waarin het techniekonderwijs écht ingebed is in de doorlopende leerlijn van po en vo naar mbo en verder.” STO Twente is nu enige tijd in actie. Wat is uw indruk tot nu toe? “We zijn mooi onderweg, zeker als je kijkt naar alle beperkingen door corona bij de start en de tijd daarna. De plannen worden gerealiseerd in het gewenste tempo. Met als doel zoveel mogelijk leerlingen met techniek kennis te laten maken. We hebben met elkaar mooie activiteiten neergezet, speciaal noem ik hierin de realisatie van de Technolabs.” Welk accent ziet u binnen STO Twente graag sterker aangezet? “We zijn nu ruim twee jaar onderweg. STO Twente is vooral geënt op leerlingen vmbo Basis en Kader. Ik ben een voorstander van de verbreding naar vmbo TL en havo. Ook naar po, hoewel die beweging al is ingezet. Anders blijven we in een hele kleine vijver vissen voor wat betreft het aantal leerlingen. Neem de Technolabs, die ik noemde. Daar kunnen we nog veel breder gebruik van maken zoals voor TL’ers en havisten. Daarnaast ben ik er een voorstander van dat het Techniekpact Twente en STO Twente nauwer gaan samenwerken. Ik pleit voor een verdere integratie, want beide dienen hetzelfde doel: hoe maak je techniek aantrekkelijk voor leerlingen en hoe begeleid je hen bij een goede keuze daarin? Dit soort nieuwe stappen bespreken we ook in de Stuurgroep voor STO Twente. Er zijn positieve signalen over de verlenging van het STO-programma na juli 2024. Juist dan zou die verbinding op de lange termijn nuttig en wenselijk zijn. Ik vind dat STO Twente de ambitie zou moeten hebben om de eerste regio te zijn waarin het techniekonderwijs écht ingebed is in de doorlopende leerlijn van po en vo naar mbo en verder. We kúnnen dat in mijn beleving. Ook profiteren we van het feit dat we één van de grootste STO-regio’s in het land zijn vanuit een coherente regio.” Hoe kijkt u tegen de gewenste doorlopende leerlijnen aan in de techniek? “Deze zie ik ontstaan. Wel vind ik dat ook ROC van Twente zaken moet veranderen om daar een onderdeel van te zijn. In het mbo op ROC van Twente stroom je altijd vrij smal in. Je doet Elektrotechniek, Installatietechniek of Mechatronica. Voor de doorsnee vmbo’er is dat een heel erg specialistische keuze. Waar ROC van Twente naartoe wil, is dat je breder kunt instromen, meer in de werelden van techniek. En dat je vervolgens vrij snel je keuze kunt maken in welk techniekprofiel je wilt uitstromen. Daar ligt voor ROC van Twente een opgave, specifiek in de afstemming hiervan.” ROC van Twente heeft belang bij instroom vanuit vmbo-techniek. Ziet u hierin goede tendensen ontstaan? “Dat zien we nog onvoldoende terug in de instroomcijfers. Binnen ROC van Twente kennen we het College Technologie. Dat bleef een aantal jaren groeien, met verleden jaar een terugval. Inmiddels is het aantal studenten hierin nu stabiel. Maar wellicht zitten we nog wat vroeg in het STO-programma om die cijfers in groei terug te kunnen zien. Wel ben ik ervan overtuigd dat het kennismaken door vmbo-leerlingen met technologie in de diverse Technolabs enthousiasme op zal wekken. Vroeg of laat zullen we dit terugzien in de instroom, is mijn verwachting.” U heeft het thema ‘meisjes in de techniek’ ingebracht bij STO Twente. Wordt dit genoeg opgepakt? “We zien stapsgewijs dat het aantal meisjes in de techniek stijgt. Weliswaar heel langzaam, maar toch betekenisvol. Krijg je nu vier of vijf meisjes in een techniekklas in plaats van één? Dan bereik je op een gegeven moment een omslagpunt en een vliegwieleffect. Dus daar ben ik positief over. Om meer meisjes te trekken moeten de open dagen een andere sfeer bieden en breder focussen dan alleen op de techniek. Zoals het beeld schetsen van de energietransitie en duurzaamheid. We merken dat die maatschappelijke context van techniek meisjes aantrekt. Maar ook wil ik meer jongeren met een multiculturele achtergrond in de techniek zien instromen. Vaak hebben zij het verouderde beeld van techniek via hun ouders en de generatie daarvoor. Dat beeld is dat werken in de techniek vies is en schadelijk voor je gezondheid. Dát was het ooit voor de eerdere generaties werknemers uit het buitenland, maar is het niet meer. Er ligt een taak jongeren met een multiculturele achtergrond hiervan te overtuigen.” Docentprofessionalisering in het vmbo is ook een belangrijke doelgroep van STO Twente. Helpt het als zij vaker in de keuken komen kijken op ROC van Twente? “De bedrijfsvakscholen krijgen steeds meer vmbo techniekdocenten langs om kennis op te doen, zoals bij SMEOT. Wat veel mensen niet weten, is dat ROC van Twente een partner is in SMEOT, samen met techniekbedrijven. Dus onze mbo-docenten kómen al veel in aanraking met vmbo-docenten voor kennisuitwisseling. Dit geldt ook voor REMO. Gelukkig zie ik dat nu de eerste goede stappen gezet worden binnen andere techniekopleidingen binnen ROC van Twente zelf. Maar dit kan altijd nog meer, uiteraard. Essentieel in deze uitwisseling is dat je elkaar fysiek kan ontmoeten en dat kan door corona eigenlijk pas weer sinds maart van dit jaar. Zeker techniekdocenten uit mbo en vmbo moet je bij elkaar zetten, het liefst aan een machine. Dat is voor deze groep de beste omgeving voor kennisuitwisseling.” Kijk ook naar onbenut arbeidspotentieel in Twente Tot slot heeft John een aanbeveling: “We moeten, ook voor techniek, veel meer kijken naar het nu nog onbenutte arbeidspotentieel, hier zit veel talent tussen. Voor de regio Twente is de analyse dat we ongeveer 30.000 mensen hebben die meer willen werken of nog helemaal geen baan hebben. Ik vind het heel interessant om ook met het vo te kijken, hoe je via korte opleidingen en modules die mensen naar een baan in de techniek kan leiden. Misschien overstijgt dit enigszins de doelstelling van STO, maar we zouden voor deze groep wel de faciliteiten van STO Twente kunnen benutten.” MENU

3e88a91c-9069-4740-b8a2-ceb4fe419d74 Doorlopende leerlijn drones is airborne Vliegen met drones krijgt binnen STO Twente steeds meer power. Elke subregio heeft zijn eigen ‘aanvliegroute’. Neem Het Bonhoeffer College uit de STO subregio Enschede: daar werken ze hard aan een doorlopende leerlijn voor drones van basisschool-vmbo-mbo. Een super geslaagd onderdeel daarvan was het drone event ‘Vlieg met ons mee!” op 27 september bij Space53 en Twente Airport, beide gevestigd op de Technology Base. “Speciaal bedoeld voor zowel basisschoolleerlingen als vmbo-leerlingen. Hiermee bouwen we concreet aan een doorlopende leerlijn drones”, aldus de altijd enthousiaste aanjager Wendy Pereira – Smit. Hiervoor werkt zij nauw samen met Corine Noordink, leerkracht en ontwikkelaar bij Diskoever én aangehaakt bij STO Twente. Leerlijn drones geïntroduceerd Verleden jaar startte het Bonhoeffer College in de STO subregio Enschede met het project Drones. Wendy Pereira - Smit: “STO Twente maakte het mogelijk dat zes (techniek)docenten en een docent uit het basisonderwijs hun vliegbrevet konden halen. Zij zijn nu allemaal bevoegd.” Op het Bonhoeffer College is inmiddels de leerlijn drones geïntroduceerd. Wendy: “Op basis van nieuw ontwikkeld lesmateriaal maken leerlingen vanaf leerjaar 1 spelenderwijs kennis met dronevliegen. Een onderdeel hiervan is een box met kleine drones waarmee ze in de klas veilig kunnen vliegen. Vorig jaar is dat lesmateriaal ook gepresenteerd aan de basisscholen in Enschede op de aanbiedingsmarkt van Kids4Twente. Een platform waar basisscholen kunnen putten uit onderwijs voor W&T.” Lesmateriaal koppelen aan werkbezoek Wendy: “Deze dronebox als lesmateriaal is goed ontvangen. Naast twee kleine drones in deze box leveren we daarin ook lesmateriaal mee zoals over: wat is de geschiedenis van de drone? Wat betekent het begrip vliegvaardig? Hiervoor hebben we een lesboek gemaakt met oefeningen die de leerlingen op dit event konden uitvoeren, met eveneens ondersteuning voor de docent. Ook bevat de box posters met QR-codes zodat leerkrachten en docenten de dronelesfilmpjes terug kunnen zien met hun leerlingen. Eveneens komt een belangrijke vraag in dit lesmateriaal aan de orde: hoe word je eigenlijk dronepiloot van beroep? Een onderdeel van de LOB (Loopbaan Oriëntatie). Een aantal basisscholen in Enschede en omgeving maakt inmiddels volop gebruik van dit lesmateriaal als onderdeel van het droneproject “Vlieg met ons mee!” Hierdoor kregen we het idee dit lesmateriaal te koppelen aan een werkbezoek op Space53 op de Technology Base op Vliegbasis Twente. Leerlingen uit hoofdzakelijk groep 7 en 8 van vier basisscholen uit Enschede én leerlingen leerjaar 1 van Bonhoeffer College Geesinkweg deden hieraan mee.” Bedrijfsbezoek, spetterende demo dronevliegen en rondrit Het veelzijdige event bestond onder andere uit een bedrijfsbezoek bij gastheer Space53. Dit is een test- en ontwikkelcentrum voor onbemande systemen in de lucht, op het land of in het water. Wendy: “Ook kregen de leerlingen uit zowel de basisscholen als vmbo een spetterende demo dronevliegen verzorgd door professionals van de Luchtmacht.” Het feit dat deze professionele drones maar liefst 50.000 euro kosten, liet de monden wel even zakken van bewondering. Wendy: “Natuurlijk lieten de leerlingen binnen in de hal ook hun eigen vliegvaardigheden op een heus raceparcours zien. Er zijn ook leerlingen die zelf obstakels voor de race hebben meegenomen. Deze obstakels hebben ze tijdens de les op school gemaakt in het kader van de ontwerpopdracht die in het lesmateriaal zit.” Het derde onderdeel was een rondrit over het vliegveld. “Dankzij sponsoring hebben we een bus kunnen inhuren voor deze dag”, benadrukt Wendy. Uiteraard hebben de leerlingen van de basisscholen en vmbo eerst uitleg gehad op school over de veiligheidsvoorschriften op een vliegveld.” Martijn Mennen, programmamanager Space53: “Het is bijzonder om hier het basis- en voortgezet onderwijs samen bezig te zien met drones, in totaal 120 jonge leerlingen! Voor ons is dit de eerste keer om deze jonge doelgroep hier te mogen ontvangen. Heel mooi, want met de acceptatie van drones als innovatieve techniek kun je in onze ogen niet vroeg genoeg beginnen!” Doel: ontwikkelen doorlopende leerlijn Het doel van Wendy en haar collega’s binnen STO Twente is om een doorlopende leerlijn voor dronevliegen te ontwikkelen. Wendy: “Hierbij kijken we niet alleen naar het basisonderwijs, zoals met deze dag op Vliegveld Twente, maar borgen we ook dat ons lesmateriaal aansluit op het mbo. Ik kan trots melden dat ik dit schooljaar mijn eerste kandidaat op het Bonhoeffer College heb die het Keuzevak Drones gaat afsluiten. Nu geven we dronevliegen in klas 1 van het vmbo. De bedoeling is dat klas 2 er ook in gaat meedraaien. En in de bovenbouw wordt dronevliegen een keuzevak, dat de leerlingen kunnen afsluiten onder de vlag van Dienstverlening & Producten (D&P). Op ROC van Twente zouden ze daarin verder kunnen leren, daar hebben we nu goede contacten voor lopen met ROC van Twente. Kortom, we gaan bij de doorlopende leerlijn voor een solide opbouw, we willen deze leerlijn duurzaam neerzetten. Dat is heel belangrijk.” Wendy kan melden dat de projectmatig aanpak van Het Bonhoeffer College vanuit STO Twente om tot een doorlopende leerlijn voor drones te komen ook de interesse heeft gewekt van andere STO-regio’s in Nederland. MENU

e50b5763-068f-4fcb-87e5-4b3bbafbc3b9 Loohuis Groep ondersteunt STO Twente met hybride instructeur Loohuis Installatietechnieken Almelo draagt enthousiast en concreet bij aan de doelstellingen van STO Twente. Zij stellen één dag per week hun uitvoerder Kees Pruijssen ter beschikking als hybride instructeur voor het Keuzevak Installatietechniek: “Als hybride instructeur is er een wereld voor mij opengegaan. Ik had niet verwacht dat ik het zó leuk zou vinden.” Eric Raanhuis is docent en kartrekker techniekonderwijs op CSG Het Noordik. Hij kwam in contact met de Loohuis Groep. Zijn praktische vraag? Of een ervaren werknemer zou willen deeltijdwerken als hybride instructeur voor het Keuzevak Installatietechniek voor vmbo-leerlingen bij praktijkopleider BOVO in Vroomshoop. Loes Reints is verantwoordelijk voor Personeel & Organisatie bij de Loohuis Groep. Loohuis Installatietechnieken Almelo is daar onderdeel van: “Onze directie en P&O stonden daar direct volledig achter en Kees wilde dit graag daadwerkelijk oppakken.” Rolmodel voor vmbo-leerlingen Kees leert nu elke woensdag vierdejaars vmbo-leerlingen in een prefab woning hoe je een technische installatie aanlegt. Alle facetten komen voorbij, van elektrotechniek tot en met werktuigbouwkunde. Kees: “Toen ik jong was, kreeg ik op de lagere technische school (lts) te horen dat het met mij niet zou gaan lukken. Mijn dyslexie hielp niet echt. Maar ik heb dat stempel overwonnen door keihard in de werkpraktijk mijn best te doen. Ik weet hoe het voelt als je barrières moet overwinnen. Binnen de Loohuis Groep kreeg ik uiteindelijk alle kansen om mijzelf op mijn eigen manier te ontwikkelen. En nu ben ik dus uitvoerder voor de aansturing van meerdere projecten tegelijk. Daarom ben ik tot in mijn vingertoppen gemotiveerd om de jonge vmbo’ers van nu een mooie zet richting techniek te geven. Met mijn loopbaan en praktijkkennis kan ik hen misschien tot voorbeeld zijn.” Geef jongeren rustig de kans Kees voelt al vanaf het eerste moment een enorme klik met deze leerlingen: “Natuurlijk, ze zijn jong en nog springerig, maar hoe mooi is het dat ik hen kan helpen hun liefde voor techniek te laten ontluiken? Er zit in deze leerlingen veel meer dan veel mensen denken.” Kees stipt aan dat het om meer draait dan alleen de kneepjes van het vak installatietechniek bijbrengen: “Ik besteed ook aandacht aan werkhouding, gedrag en teamspirit. Zoals je gereedschap en de bus goed opruimen. Maar allemaal op een rustige en niet dwingende manier. Je moet ze de kans geven erin te groeien, dat moest ik vroeger ook. We zien dat die aanpak aanslaat en de leerlingen hun verantwoordelijkheid leren nemen.” Regelmatig overleg Kees heeft geen pedagogische achtergrond en werkt puur vanuit zijn gevoel: “Thuis heb ik ook kinderen van deze leeftijd, dus dat helpt.” Kees merkt dat leerlingen al speciaal naar hem vragen: “Fantastisch toch?” Kees overlegt regelmatig met Eric Raanhuis over de voortgang en kent inmiddels ook al de weg in de techniekruimte op CSG Het Noordik: “We bespreken met elkaar de ontwikkeling van leerlingen en eventuele bijsturingen die nodig zijn.” Loohuis Groep staat 100% achter Kees Loes: “Kees gaat één dag per week naar BOVO, al hebben we hier een drukke orderportefeuille. Eigenlijk kunnen we hem heel hard gebruiken voor het reguliere werk, toch staan we 100% achter zijn wekelijkse inzet als hybride instructeur. We zien het belang van STO Twente en het opleiden van jonge vmbo’ers. Want als het eenmaal uit hun handen komt, dan komt de rest ook wel. De jeugd heeft de toekomst en de Loohuis Groep is altijd al actief geweest met instroombevordering. Bijvoorbeeld elke stage-kandidaat die zich aandient, verdient een plekje in onze organisatie, vinden wij.” De toekomst van technisch Twente staat voorop Instroombevordering in de techniek doe je het beste samen, benadrukt Loes: “Uiteraard hopen we dat leerlingen die Kees nu begeleidt later misschien bij de Loohuis Groep aan het werk gaan. Maar dat is niet onze eerste doelstelling. Jonge vmbo’ers interesseren voor een loopbaan in de Twentse techniek staat voorop. Goed voor de regio, goed voor de toekomst van technisch Twente. Daar komt bij: Kees is een prachtig voorbeeld voor jonge mensen van hoe je je kunt ontwikkelen, als je de kans maar krijgt.” Ook actieve betrokkenheid vanuit ouders Een heel mooi en onverwacht resultaat van alle inzet van Kees is dat de ouders van zijn leerlingen, samen met hun kinderen, Loohuis Installatietechnieken Almelo bewust bezoeken. Loes: “We zien ook moeders meekomen. Hun kinderen zitten in het examenjaar en willen graag BBL’er worden. Naast een schoolplek hoort daar ook een werkplek bij. Daarover laten zij zich hier al enthousiast informeren. We krijgen de volgende generatie hier dus al concreet over de vloer en daar word ik heel blij van. We pakken onze verantwoordelijkheid hierin goed op. Want straks zijn we misschien wel de eerste werkgever van deze jongeren! Dan wil je ze een goede ervaring meegeven.” Ook interesse? Lijkt hybride instructeur worden jou ook wat? In één van de vijf subregio’s van STO Twente? Mail dan met Hans Meinders via hans.meinders@stotwente.nl MENU

5d90ff5c-39b7-4074-b07b-f192c8a76970 Augmented Reality met HoloLens raakt techniekinteresse bij vmbo-leerlingen Het Pius X College past Augmented Reality met HoloLens toe bij BWI. Een nieuwe technologie met een onweerstaanbare aantrekkingskracht op de leerlingen. Hans de Groot, BWI docent: “Ze groeien weliswaar op in een digitale wereld, maar ook van een HoloLens worden zij nog heel enthousiast voor techniek en technologie.” Hans: “Zo’n twee jaar geleden is Augmented Reality op een landelijke dag voor BWI-docenten gepresenteerd. De mogelijkheden ervan voor op het Pius X College spraken ons aan. Mijn collega Simon Damink en ik waren direct enthousiast. Van onze directeur kregen we toestemming om twee 3D HoloLenzen van Microsoft aan te schaffen.” De HoloLens is de Augmented Reality bril van Microsoft die virtuele objecten – ook wel hologrammen – toevoegt aan de ruimte waarin de drager zich bevindt. Zo verrijkt de bril de realiteit door de wereld om ons heen te voorzien van een extra digitale laag. Deze kan de gebruiker naar wens invullen met modellen, applicaties of game play. De bril is te besturen met spraak, hoofdbewegingen en handgebaren, ideaal voor opleidingssituaties. Augmented Reality met HoloLenzen helpt leerlingen bij visualisatie De reden voor de aanschaf is heel praktisch legt Hans uit: “We zien namelijk dat BWI-leerlingen doorgaans moeite hebben met het lezen van een 2D-tekening en die om te zetten in een concrete 3D-situatie. De vertaling van 2D naar iets visueels is lastig. Augmented Reality op basis van HoloLenzen helpt hen hier enorm bij. Eerst tekenen we zelf handmatig het ontwerp van een 2D-tekeking naar 3D in SketchUp. Dit kunnen we vervolgens bekijken in de HoloLens. De leerlingen lopen vervolgens met hun 3D-bril op in drie dimensies door een stelvloer en zien óver dat beeld heen de bouwtekening. Want bij BWI gaat het dan bijvoorbeeld om het uitzetten van een bouwplaats inclusief het stellen. Dus specifiek bij de bouwvoorbereidingswerkzaamheden kan deze technologie enorm helpen. Je hoort de leerlingen met de Augmented Reality-bril op bijvoorbeeld zeggen: ‘Oh, dus zó ziet die bekisting of bouwplaats eruit!” Kortom, een stukje bewustwording bij leerlingen over deze technologie als hulpmiddel. Als zij later doorleren voor een baan in de bouw en uiteindelijk in die sector aan het werk gaan, zal Augmented Reality ook de realiteit zijn in hun werk. Daarom is het goed dat zij daar nu al kennis mee maken.” Om de leerlingen hierin goed te begeleiden hebben Hans en zijn collega Simon trainingen gevolgd om de principes en toegevoegde waarde van Augmented Reality met de HoloLens goed op hun leerlingen te kunnen overbrengen. Samenwerking met Bouwmensen Almelo De leerlingen van Hans en zijn collega Simon gaan voor hun keuzevakken naar opleidingsbedrijf Bouwmensen Almelo: “We hebben goede contacten met Bouwmensen Almelo voor wat betreft de keuzevakken metselen en tegelzetten. Dit valt onder het mooie concept waarbij de leerlingen van de samenwerkende STO-vmbo’s in Almelo op woensdag het keuzevak van hun voorkeur kunnen volgen. Voor wat betreft Augmented Reality hebben we elk onze eigen insteek. Wij gebruiken de HoloLens voor de vertaling van 2D naar 3D van de tekening voor de bouwomgeving. Echter, Bouwmensen Almelo gebruikt Augmented Reality om vervolgens de echte bouwhandelingen te verbeelden in 3D. Zij ontwikkelen eigen 3D-modellen op basis van eigen lesstof waarbij je als leerling zelf handelingen uitvoert zoals stellen. Wezenlijk anders dan wij doen, en ook op een grotere schaal dan bij ons op school, maar we vullen elkaar hier wel in aan.” Stimulerend effect op kinderen STO Twente investeert graag in Augmented Reality om vmbo-leerlingen innovatief met nieuwe technieken kennis te laten maken. Merkt Hans daar het stimulerende effect van op zijn leerlingen? “Zeker! Ze groeien weliswaar op in een digitale wereld, maar ook van een HoloLens worden zij nog heel enthousiast. Dat maakt echt het verschil. Een gewone Augmented Reality-bril is al redelijk geïntegreerd onder de jeugd, maar juist onze HoloLens fascineert en daar komen leerlingen speciaal voor langs en vragen aan mij of ze daar iets mee mogen doen.” Ook onderwerp van afstudeeropdracht Hans is vier jaar geleden gestart met zijn opleiding tot leraar technisch beroepsonderwijs aan het Windesheim en is nu druk bezig met zijn afstudeeronderzoek: “Ik onderzoek daarbij het verschil tussen het lezen van een 2D-tekening en het zien van een tekening in 3D met behulp van Augmented Reality. Dit onderzoek valt dus mooi samen met de introductie van deze technologie bij ons op school. Eind maart verwacht ik mijn onderzoek klaar te hebben en het zou interessant zijn om daar in een later artikel voor STO Twente inhoudelijk op terug te komen.” MENU

7d493cc5-7486-4227-95f7-dbeaa2796476 Rondleiding voor docenten door het nieuwe Technolab De docenten van De Waerdenborch hebben een rondleiding gehad door de technische profielen en het nieuwe Technolab. Het was een waardevolle en leuke rondleiding. Als dank ontvingen zij een lekkere en mooie attentie! MENU

ea43f4a8-bb83-4ccc-b724-8be8a35b617e Praktische workshop Artificial Intelligence (AI) voor vmbo-docenten Artificial Intelligence (AI) rukt op. STO Twente verdiept zich in de toepassing van AI op het technisch vmbo. Baanbrekend leren (Sterk Techniekonderwijs Almelo e.o.) organiseerde op 19 oktober een workshop over AI, met de focus op ChatGPT 4.0. Deze werd gegeven door Casper de Jong van Hogeschool Saxion en TechYourFuture. Kirsten Lejeune is onderwijsassistent op het Alma College. Zij organiseerde de workshop, samen met haar collega Erik van Bunnik: “ChatGPT kan ons tijd besparen die we vervolgens kunnen investeren in het lesgeven zélf. Er is heel veel mee mogelijk in het onderwijs, maar het is ook onze taak hier verantwoord mee om te gaan.” Het betrof een praktische workshop voor de docentenprofessionalisering vanuit Baanbrekend Leren. Komend jaar gaan er meerdere workshops volgen. Hoge opkomst De workshop werd gegeven in een zaaltje van Hof88 in Almelo. Kirsten: “We hadden een super goede opkomst van circa 40 deelnemers. Het is een mix van docenten en onderwijsassistenten. Ik deed de inleiding en Casper de Jong gaf vervolgens de workshop. Hij is zeer geïnteresseerd in de onderwijstoepassingen van AI en onderzoekt deze vanuit Hogeschool Saxion op allerlei manieren.” Marieke Rinket deed als programma manager namens STO Twente mee: “Dit is een zeer actueel onderwerp en ook STO Twente verkent de mogelijkheden van AI en ChatGTP in het bijzonder.” Kirsten: “De workshop was bewust praktisch ingestoken en de deelnemers konden concreet aan de slag. We weten van andere trainingen dat de deelnemers door die praktische benadering het geleerde ook veel beter onthouden.” Doel workshop: onderzoeken mogelijkheden Kirsten: “Artificial Intelligence is tamelijk ongrijpbaar. Wat is het en wat kun je ermee? Toch willen we in dit stadium onderzoeken hoe AI is toe te passen in de lessen op het technisch vmbo. Hoe je het ook wendt of keert: AI is de toekomst, en ook nu is er al superveel mee mogelijk.” Wel veranderen de mogelijkheden met AI in sneltreinvaart, benadrukt Kirsten: “Eerder zou Casper de workshop in juni geven en door omstandigheden is deze verplaatst naar oktober. Ondanks dit korte tijdbestek tussen juni en oktober moest Casper zijn inleiding alweer inhoudelijk aanpassen door de razendsnelle ontwikkelingen. Daardoor was hij in staat om ons de allerlaatste stand van zaken op het terrein van AI uit te leggen.” Tijd besparen Casper: “Met ChatGPT kunnen docenten bijvoorbeeld volwaardige meerkeuzetoetsen genereren, over elk gewenst onderwerp. Ze worden dan gelijk voorzien van een antwoordmodel en zijn gelabeld met een moeilijkheidsgraad.” Kirsten vult aan: “Dit is een heel praktisch voorbeeld van een toepassing die we direct kunnen inzetten. Dat gaat ongelooflijk veel tijd schelen. De bespaarde tijd kunnen we dan aan lesgeven besteden.” Natuurlijk moet er wel gecheckt worden of de inhoud klopt. Inzetbaar om te variëren met lessen Ook geeft ChatGPT docenten wat meer ruimte om te variëren in hun lessen, stipt Kirsten aan: “Scholen werken veelal met een methode waarin de lessen vrij vastomlijnd omschreven staan. Maar om wat meer afwisseling in je lessen te krijgen, kun je een bepaalde les ook eens met ChatGPT maken. Daar zijn inmiddels complete lesvoorbereidingsformulieren voor in te vullen, of in te laten vullen. Vervolgens levert ChatGPT jou de bijpassende les aan. Dit werkt tijdbesparend, maar ook hier geldt vooralsnog: controleer als docent altijd het opgeleverde resultaat vanuit ChatGPT. Alle deelnemers gingen mega-enthousiast naar huis, ook de deelnemers die eerst misschien wat sceptisch waren. We hebben ons doel met deze training daarmee behaald.” Ook interesse? Mochten andere subregio’s van Twente ook een dergelijke trainingen AI willen organiseren met Casper de Jong? Neem dan contact op met Casper via c.h.w.dejong@saxion.nl . MENU