7141a8c8-2252-4811-8e9b-b77a1f39c749 Keuzevak domotica: extern verdiepende opdrachten De Twentse vmbo’s zijn prima in staat om binnen het profiel PIE hun leerlingen de basiskennis en -vaardigheden aan te leren. En dat blijft ook zo. Maar een stukje verdieping kan uiteraard extra inspirerend werken. Dus is het Pius X College in Almelo een pilot gestart voor het keuzevak domotica (industriële automatisering). De school zelf blijft gewoon het keuzevak geven, maar een aantal keer per jaar gaan leerlingen naar SMEOT voor verdieping. Focus op keuzevak Domotica (industriële automatisering) Erik van Bunnik, docent PIE bij het Pius X College, is vooral actief in de vakken elektro- en installatietechniek. In relatie tot Sterk Techniek Onderwijs (STO) Almelo e.o. is hij nauw betrokken bij het ontwikkelen van keuzevakken en deze meer inhoud te geven en te actualiseren naar de eisen die het technisch bedrijfsleven stelt. Erik nam in het licht van STO Almelo e.o. specifiek het keuzevak Domotica (industriële automatisering) onder zijn hoede.Op pad voor verdiepende opdrachten “Ik benaderde bedrijfsvakschool SMEOT met de bedoeling om dit keuzevak meer diepgang te geven. Een aantal keer per jaar gaan we al met onze leerlingen naar SMEOT toe om daar verdiepende opdrachten uit te voeren. Immers, zij hebben apparatuur die wij als vmbo niet in huis hebben. Hoe mooi is dat vmbo en mbo hierin samenwerken. Bij deze bedrijfsschool staat bijvoorbeeld een kant-en-klare melkrobot waarmee de leerlingen zich kunnen verdiepen in pneumatiek. Alle stangen in dit systeem werken en bewegen op basis van de cilinders waarvan wij het principe aan onze leerlingen op het vmbo onderwijzen. Echter, de verdieping is dat zij die op SMEOT praktisch in werking kunnen zien. Zo vult deze bedrijfsvakschool ons vmbo-onderwijs voor dit keuzevak op een inhoudelijk mooie wijze aan en hopen we de leerlingen extra te stimuleren in techniek door te gaan. Uiteraard is dit een idee voor alle vmbo-scholen in heel Twente. Ik hoop dat andere collega’s van vmbo’s in Twente dit concept overnemen,” aldus een enthousiaste Erik van Bunnik. Plannen voor nieuwe schooljaar In het huidige schooljaar gaan momenteel zes leerlingen uit de derde klas van Pius X in totaal vijf keer naar de bedrijfsvakschool. Van Bunnink: “De ervaringen zijn positief, het is toch indrukwekkend voor leerlingen om zo’n melkrobot in werking te zien.” Nieuw is dat volgend schooljaar álle leerlingen van de vmbo’s uit de subregio Almelo op de woensdagmiddag een keuzevak kunnen kiezen, dat ook mag plaatsvinden buiten hun eigen school, dus op een andere vmbo in de subregio. Zo ontstaat voor alle vmbo-leerlingen een rijk aanbod van keuzevakken. Zo is het keuzevak dat bij de bedrijfsvakschool wordt aangeboden voor alle vmbo’ers toegankelijk.” MENU

a6c052a9-1866-496e-beb6-bb223155a923 BGT Talent Event opent ogen van leerlingen én ouders voor techniek Binnen Bedrijvencontact Gemeente Tubbergen (BGT) participeren veel vooral technische ondernemers. Op vrijdag 10, zaterdag 11 en zondag 12 juni organiseerden zij samen met TOF onderwijs (basisscholen), Zikke en Canisius het BGT Talent Event. Kinderen uit groep 7 en 8 en leerlingen van het voortgezet onderwijs konden in dat weekend voelen, proeven, ruiken en meehelpen op de werkvloer om bijvoorbeeld hun technische talent te ontdekken. Sg. Canisius uit Tubbergen, een super actieve vo-school, deed uiteraard volop mee! Drie dagen lang rondtrekken langs inspirerende hotspots Om ouders en hun kinderen een levensecht beeld te geven van wat het onderwijs en bedrijven in Tubbergen te bieden hebben, waren drie dagen lang in Tubbergen drie hotspots gemaakt waar kinderen en volwassenen op ontdekkingstocht gingen. Zo konden ze onder andere ontwerpen, programmeren, een drone besturen of het bouwterrein van de 21ste eeuw ervaren. Hotspot Sg. Canisius liet techniek brééd zien Eén van deze drie hotspots was op Sg. Canisius, een actief aan STO Twente deelnemende vo-school uit de subregio Almelo e.o.. Marleen Peddemors-Greftenhuis, docent en stagecoördinator aan het Canisius, en haar collega’s tekenden voor de vlekkeloze organisatie van deze hotspot: “Wij hadden vooral bedrijven uitgenodigd uit de branches waarin onze leerlingen uitstromen. Zoals een infrabedrijf, hoveniersbedrijf, landbouwmechanisatiebedrijf, fietsenmaker, metaalbedrijf, een installateur en meer. Maar ook gaven we ruimte aan de bedrijfsvakscholen SMEOT, Techniekhuis Twente en BAVO. Een mooie en drukbezochte mix van bedrijven en instellingen. Binnen het Canisius kregen al deze partijen drie dagen lang een perfect podium om zich te presenteren. Veel bedrijven lieten de leerlingen concreet iets doen en maken, in lijn met hun bedrijfsactiviteit.” Extra accent op technologie in de zorg Marleen benadrukt graag dat vooral de technologie in de zorg en welzijn enorm in opkomst is en daarom alle ruimte kreeg om zich te presenteren aan ouders en leerlingen: “Graag geef ik een compliment aan de Technologie & Zorg Academie Twente (TZA). Zij hebben drie dagen lang hun TZA-truck kosteloos gepresenteerd en voor iedereen opengesteld. Daar waren we enorm blij mee. Leerlingen en ouders denken bij techniek vaak alleen aan technische beroepen. Maar vooral in de zorg en ook welzijn is technologie steeds meer in opkomst, dat bleek heel duidelijk tijdens dit event. Zo zagen bezoekers dat technologie die bij ouderen wordt gebruikt, ook wordt ingezet bij mensen met een beperking. Veel bezoekers waren hierdoor verrast en stelden vragen over bijvoorbeeld de studie- en loopbaankansen voor hun kinderen in deze sectoren.” Ook aandacht voor Baanbrekend Leren Overigens, de subregio Almelo e.o. is actief met het concept Baanbrekend Leren, onder de vlag van STO Twente. Marleen: “Die gaven wij uiteraard ook een stand op onze hotspot in het Canisius. Daar kwam veel reactie op en we hebben Baanbrekend Leren tijdens dit weekend goed op de kaart kunnen zetten.” Hartverwarmend compliment Marleen heeft nog een leuke anekdote: “Een moeder vroeg aan haar kind wat hij leuker vond: de kermis verleden week of het BGT Talent Event? Het kind antwoordde vol overtuiging: het BGT Talent Event! Dat vond ik een hartverwarmend compliment. Ook waren er ouders die met hun kinderen drie dagen lang alle hotspots zijn langsgegaan. Zij maakten er een weekend lang een gezinsuitje van!” MENU

3852cde8-628d-43e6-8b45-dadf714f2210 Subregio Almelo e.o. activeert docentenprofessionalisering met korte, praktische techniektrainingen Eerder dit jaar verspreidde de STO subregio Almelo e.o. een enquête onder haar techniekdocenten. De kernvraag? Hoe kan STO hen ondersteunen bij hun docentenprofessionalisering? Het antwoord was helder: geef ons toegang tot korte, praktische docententrainingen/workshops om nieuwe technologie beter te kunnen onderwijzen. Techniekdocent Erik van Bunnik en onderwijsassistent Kirsten Lejeune pakten die uitdaging samen op. In Studio 15 in Almelo vond op 8 december de pilot docententrainingen & workshops plaats en dit krijgt een vervolg. Praktisch op weg in 1,5 uur Meerdere techniekdocenten uit de subregio Almelo e.o. kwamen enthousiast op de pilot af. Deze bood in eerste instantie vier verschillende korte, praktische trainingen. Uit praktisch oogpunt moest de training Xtool laserbox even ‘on hold’, maar er bleef genoeg over om te leren in de trainingen. Verdeeld over drie ruimtes in Studio 15 vonden de trainingen plaats. Erik van Bunnik: “Elke training is compact en duurt 1,5 uur. Zowel bedoeld voor startende docenten als enigszins gevorderde collega’s. Uiteraard leer je in 1,5 uur niet alle finesses van de getoonde techniek, maar je wordt wel enthousiast gemaakt en technisch op weg geholpen.” En wat ook helpt: de docenten zijn even helemaal weg uit hun schoolomgeving. Erik: “De trainingen in Studio 15 halen je even uit je dagelijkse schoolomgeving met de vaak vele afleidingen.” Uitleensysteem voor verdere verdieping De trainingen worden vanaf januari 2023 zoveel mogelijk gepland op dinsdag- en donderdagmiddagen van 15.00 tot 16.30 uur, bedoeld om lesuitval te helpen voorkomen. Willen docenten zich na de training verder verdiepen in de materie? Dan kunnen ze profiteren van een uitleensysteem. Hiermee kunnen zij thuis zelf experimenteren en de diepte in of er direct mee aan de slag in de klas. Dit uitleensysteem geldt voor bijna alle trainingen zoals een handige koffer met drones. Peter Geuke demonstreerde Arduino . Dit is een opensource-computerplatform. Met deze toegankelijke technologie programmeer je samen met je leerlingen slimme en creatieve oplossingen van ontwerp tot realisatie. Marc-Jan Hengstman liet enkele docenten de mogelijkheden van Codey Rockey en Neuron zien. Zijn aanpak in de training? “Gewoon durven en doen, je kunt met deze technieken bij 0 beginnen. Het enige wat nodig is, is een klein beetje ervaring met een laptop en affiniteit met bewegende onderdelen. De rest volgt vanzelf.” Peter Weideman en Simon Uiterwijk Winkel gaven in de podiumruimte van Studio 15 een praktische training drones . Het hoge plafond in deze zaal bleek hiervoor uitermate geschikt. Verdere verdieping docentenprofessionalisering Kirsten Lejeune is onderwijsassistent op het Alma College en nauw betrokken bij dit pilotproject voor docentenprofessionalisering: “Uiteindelijk gaat het erom dat de techniekdocenten door deze professionalisering hun nieuwe kennis weer terugbrengen naar de leerlingen. De deelnemers kunnen blanco starten. Het idee is dat, als ze het willen, deze trainingen hen direct goed op weg helpen. Maar we willen meer doen op het vlak van docentenprofessionalisering. We zijn inmiddels begonnen om per techniekprofiel met de docenten rond de tafel te gaan: wat willen ze nog meer ondernemen op het vlak van docentenprofessionalisering? Op de antwoorden op die vraag willen we per techniekprofiel een tweedaagse praktisch-inhoudelijke studiereis baseren. Voor MVI staat in maart de eerste tweedaagse op de planning die Erik en ik samen gaan organiseren.” Voor alle leerkrachten en docenten Deze trainingen zijn in principe bedoeld voor alle docenten basisonderwijs en voortgezet onderwijs uit de subregio Almelo e.o. Erik: “De korte, praktische trainingen zijn ook toegankelijk voor leerkrachten uit het basisonderwijs. Dit past naadloos in het idee achter de doorlopende leerlijn. Ook versterkt het basisonderwijs hiermee haar inzet op W&T.” Naast techniekdocenten zijn de trainingen ook een verrijking voor onderwijsassistenten, collega’s uit de Technolabs en andere schoolmedewerkers die in technieklessen kunnen bijspringen. Erik: “Hoe breder we deze kennis verspreiden, hoe beter.” Het aanbod van trainingen zal groeien, is de insteek. Bijvoorbeeld een verdieping op Codey Rockey door het leren iets complexer te programmeren van robotjes met MBOD. MENU

2acc82df-4219-4b81-a188-7fee9c750c40 Samenwerking met bedrijfsvakscholen: gestandaardiseerde werkwijze Samenwerken met technische bedrijfsvakscholen voor de profiel- en keuzedelen is voor de STO subregio Hengelo inmiddels een vast gegeven. De voordelen zijn groot: deze bedrijfsvakscholen hebben specifieke lesapparatuur en bijbehorende kundige techniekdocenten. Maar naast techniek opsnuiven biedt die samenwerking nog een heel groot ander voordeel: de vmbo-leerlingen krijgen al direct een stukje werk- en leerhouding mee op mbo-niveau. Het C.T. Stork College van de STO subregio Hengelo werkt momenteel samen met de bedrijfsscholen SMEOT en het Techniekhuis Twente. Samenwerken met technische bedrijfsvakscholen voor de profiel- en keuzedelen is voor de STO subregio Hengelo inmiddels een vast gegeven. De voordelen zijn groot: deze bedrijfsvakscholen hebben specifieke lesapparatuur en bijbehorende kundige techniekdocenten. Maar naast techniek opsnuiven biedt die samenwerking nog een heel groot ander voordeel: de vmbo-leerlingen krijgen al direct een stukje werk- en leerhouding mee op mbo-niveau. Het C.T. Stork College van de STO subregio Hengelo werkt momenteel samen met de bedrijfsscholen SMEOT en het Techniekhuis Twente. Onno Wiggers en Arnold Prinsen zijn allebei docent PIE op het C.T. Stork College: “Met het SMEOT werken we inmiddels al concreet samen voor het keuzedeel Booglassen. Voor het Techniekhuis staat alles in de startblokken om hoofdzakelijk met klas 3 op dinsdagmiddagen aan de slag te gaan met installatietechniek; het vierde profieldeel Installeren & Monteren. Dit wordt verzorgd door Opleidingsbedrijf IWN (InstallatieWerk Nederland), één van de partners in het Hengelose Techniekhuis.” Verbreding en verdieping De lessen worden gegeven in kleine groepen tot maximaal tien leerlingen. Die groepen rouleren per week zodat alle leerlingen aan de beurt komen. De bedoeling is dat daadwerkelijk voor het profieldeel onderdelen worden getoetst bij de bedrijfsvakscholen. Eveneens is voor klas 4 het keuzedeel Besturen en Automatiseren van PIE ondergebracht bij SMEOT. Onno en Arnold: “We checken heel goed waar we elkaar hierin kunnen vinden en vermijden zo overlap in de lessen. Onze vmbo-leerlingen ervaren door de samenwerking met deze bedrijfsvakscholen de nodige verbreding en verdieping.” Tweezijdig voordeel Het mes snijdt aan twee kanten. Tom Blaauwgeers, projectleider STO subregio Hengelo: “Enerzijds hebben de beide bedrijfsvakscholen faciliteiten in huis die wij niet kunnen aanbieden. Dit maakt het voor de leerlingen alleen maar interessanter om te volgen. Want deze bedrijfsscholen werken met de meest actuele apparatuur en de docenten zijn hiervoor volledig opgeleid.” Onno en Arnold: “Neem vloerverwarming. Op het C.T. Stork College hebben we niet de faciliteiten en ruimten om die techniek te laten zien aan de leerlingen. Dat geldt ook voor cv-ketels aansluiten. Ook daarvoor hebben wij de ruimte en middelen niet en de bedrijfsvakscholen wel. Daar ontdekken de leerlingen dezelfde apparatuur die de technische bedrijven nu ook gebruiken.” Ook verrijkend voor docenten PIE Mochten de leerlingen inderdaad na het vmbo kiezen voor deze techniekopleiders? Dan zijn ze al goed voorbereid op wat hen te wachten staat. Anderzijds krijgen zij ook nu al de smaak te pakken van de juiste leer- en werkhouding op een mbo-opleiding. Tom: “Bij elkaar opgeteld past deze leerervaring prima binnen wat we met Loopbaanoriëntatie en Begeleiding (LOB) beogen.” Onno en Arnold: “Deze verbreding en verdieping zien wij als heel positief. Ook voor onze kennisvergroting is dit gunstig. Wij zijn beiden van huis uit elektro-mannen en als we dan bij SMEOT rondlopen zien we van alles waarvan we kunnen leren. Sterker nog: in het kader van docentprofessionalisering volgen we momenteel beiden bij SMEOT een NIL-cursus lassen.” Tom: “Onze docenten PIE krijgen op deze bedrijfsvakscholen didactische handvatten aangereikt die zij vervolgens weer in hun eigen lespraktijk inzetten, een mooie wisselwerking.” Bijdragen aan bewuste keuze voor techniek Onno: “Wat ook speelt, is dat we veel leerlingen hebben die eigenlijk de ICT-kant op willen, maar dat wordt in het vmbo bijna niet aangeboden. Dat geldt ook voor motorvoertuigentechniek. Een aantal van onze leerlingen heeft bewust PIE gekozen omdat dit het dichtst bij deze technieken ligt. En na hun opleiding bij ons gaan ze daadwerkelijk verder met een opleiding ICT of motorvoertuigentechniek. Al met al merken we dat de meeste leerlingen na het vmbo doorleren in de techniek. De samenwerking met de bedrijfsscholen draagt dan positief bij aan deze bewuste keuze, daar ben ik van overtuigd.” Tom: “Ook bij de werving van nieuwe vmbo-leerlingen geven we ruimte aan deze bedrijfsvakscholen. Het geeft hen en ook hun ouders een goed beeld van de breedte en diepte waarmee we binnen onder andere het profielvak PIE opleiden.” Regelmatig overleggen Tom: “De informatievoorziening en werkwijzen bij beide bedrijfsvakscholen hebben we gestandaardiseerd. We hadden daarmee met het booglassen bij SMEOT al goede ervaringen opgedaan. De toetsing wordt in overleg met de PIE-docenten en de docenten van de bedrijfsvakscholen vastgesteld. Dit draagt in hoge mate bij aan de uniforme wijze waarop we met bedrijfsvakscholen willen samenwerken.” De PIE docenten van C.T. Stork College evalueren regelmatig met de bedrijfsvakscholen wat de ervaringen met de samenwerking zijn en waar er nog mogelijk verbeterpunten liggen. Tom: “Daarnaast gaan we de deelnemende leerlingen bevragen wat hun ervaringen zijn geweest. Op basis van die onderzoeksgegevens geven we, zo nodig, verder bijsturing aan dit traject.” Onno en Arnold: “Omdat we zelf een lascursus bij SMEOT volgen zien we de mensen daar sowieso regelmatig en zijn de lijntjes heel kort.” MENU

2b5531df-8fca-480d-9388-042477cbb517 Oost-Nederlandse House of Skills zet procestechniek op de kaart voor Twents vmbo STO Twente is volop bezig om vmbo-leerlingen inspireren voor techniek en technologie. Een sector die daarin nog wat onderbelicht blijft, is de procestechniek. Niet terecht, want in Twente tellen we talloze bedrijven en fabrieken die zónder procestechniek á la minute tot stilstand zouden komen. Van bierbrouwer Grolsch tot en met kaasmaker Heks’nkaas en nog veel meer. Want onder andere in de foodsector is procestechnologie onmisbaar. Daarom namen ruim 160 leerlingen uit klas 2 van het Bonhoeffer College en Het Stedelijk Alpha uit de STO subregio Enschede deel aan de ‘Maak kennis met de Procestechniek en Voedingsmiddelentechnologie’. Ronald: “We kijken terug op drie mooie dagen waarbij we de leerlingen een “kijkje in de keuken” van de Twentse procestechniek konden geven.” De organisatie was in handen van STO Enschede en het House of Skills Almelo, het praktijkcentrum van Process Your Future, House of Skills (PCPT). Een doorslaand succes Ronald: “Deze dagen waren een doorslaand succes! En het mooie is: PCPT en House of Skills zetten de deur wagenwijd open voor alle andere vmbo-scholen onder de vlag van STO Twente voor een soortgelijke experience! De ‘Maak kennis met de Procestechniek en Voedingsmiddelentechnologie’ organiseerden we samen met het House of Skills Almelo van Process Your Future. Dit laatste is het samenwerkingsverband tussen ROC van Twente, Zone.college, Saxion en bedrijven in de Twentse proces- en voedingsmiddelenindustrie. Deze samenwerking vindt plaats onder de hoede van PraktijkCentrum Proces-, Food en Feed Technologie Oost Nederland (PCPT)." House of Skills Gerard Nijhuis en Dirk Zuidema zijn beiden projectleider voor Process Your Future/PCPT. Gerard is eveneens senior docent Voeding & Technologie aan het Zone.college en Dirk is senior docent Procestechniek aan ROC van Twente: “House of Skills is dé plek waar leerlingen, studenten, werkenden en zij-instromers alles kunnen leren over procestechniek. In een omgeving waarin alles draait om leren, jezelf ontwikkelen, experimenteren en fouten mogen maken. Iets wat in een echte fabriek natuurlijk niet mogelijk is.” Trots laten Gerard en Dirk alle mogelijkheden in het House of Skills zien: “Leerlingen gaan hier zelf aan de slag met concrete onderdelen van de procesindustrie, zoals delen van productielijnen voor de foodsector. En wat zo mooi is: aanvullend, via grote schermen, zijn er tal van interactieve en digitale faciliteiten met VR, AR en 3D om ook de vmbo-leerlingen alle mogelijkheden in de procesindustrie zelf te laten beleven.” House of Skills is gevestigd aan de Kolthofsingel in Almelo. Van po en vo naar mbo en hbo Om jongeren al vroeg te interesseren en enthousiasmeren voor techniek en technologie zijn leerlingen van primair en voortgezet onderwijs van harte welkom. Gerard benadrukt dat House of Skills bewust inzet op de doorlopende leerlijn: “We willen leerlingen op meerdere momenten kennis laten maken met procestechniek in het House of Skills. Te beginnen in het basisonderwijs met een eerste verkenning, vervolgens op het vmbo met bijvoorbeeld de ‘Maak kennis met de Procestechniek en Voedingsmiddelentechnologie’ en daarna via het mbo.” Al die contactmomenten samen moeten het kwartje laten vallen voor hopelijk een studierichting procestechniek, maar Gerard benadrukt het volgende: “Natuurlijk hoeft niet elke vmbo-leerling voor procestechniek te kiezen, maar via ons House of Skills komen ze er in ieder geval mee in aanraking en krijgen ze de kans voor een bewuste keuze.” Inspirerende meertrapsraket Horen-zien-voelen en ruiken waren de zintuigen die drie dagen lang bij de vele leerlingen aangesproken werden tijdens de ‘Maak kennis met de Procestechniek en Voedingsmiddelentechnologie.’ Ronald: “We hadden een meertrapsraket opgebouwd, samen met de ervaren Dirk en Gerard van House of Skills. Eerst kregen de leerlingen op school inleidend les over procestechniek. Voor hun docenten had House of Skills een kant-en-klaar informatieboekje gemaakt. Vervolgens bracht House of Skills allerlei uitdagende procestechnologie naar ons Technolab voor actieve en inspirerende workshops én buiten de school bij House of Skills, gegeven door docenten van het Zone-college.” Als klapstuk gingen de leerlingen op bezoek bij een mooie dwarsdoorsnede van bedrijven in Twente die concreet werken met Procestechnologie: Heks’nkaas en Dessertmeesters in Oldenzaal, en Twence Recycling in Hengelo. Een aanrader: keuzevak procestechnologie Ook hebben Gerard en Dirk nog een andere belangrijke tip: “ROC van Twente doet regelmatig met vmbo-leerlingen een opdracht als onderdeel van een keuzevak. Nog niet veel docenten weten dat we voor vmbo-scholen ook alles op orde hebben om hun leerlingen via ROC van Twente het keuzevak Productietechniek, voedselveiligheid te laten volgen. Wij raden docenten daarom aan om hierover met ons te overleggen.” Baangarantie Dirk: “Vmbo-leerlingen die op mbo-niveau een opleiding voor procestechnologie volgen hebben in Twente gegarandeerd een baan.” Gerard: “Denk vooral aan functies als procesoperator. Die sleutelfiguur zorgt in technologisch zeer geavanceerde productieprocessen dat bijvoorbeeld gerst bier wordt en dat melk kaas wordt. Cruciale functies waar het Twentse bedrijfsleven om staat te springen. Ook bieden dit soort functies mooie doorgroeimogelijkheden. Wil jouw vmbo ook aan de slag met procestechniek? Zoals met een eigen ‘Maak kennis met de Procestechniek en Voedingsmiddelentechnologie’, het keuzevak Productietechniek, voedselveiligheid of met een andere insteek? Neem dan gerust contact op met Process Your Future: Dirk Zuidema, dzuidema@pcptoost.nl of Gerard Nijhuis, gnijhuis@pcptoost.nl . Ook de website geeft veel informatie: www.processyourfuture.nl . Op deze site zie je het House of Skills in 3D! MENU

15973252-e775-45b3-a51f-70607fb40db6 24 Twentse techniekdocenten VCA gecertificeerd Verleden jaar peilde de STO subregio Almelo e.o. welke behoeften er speelden onder de techniekdocenten die betrokken zijn bij STO Twente. Eén van de wensen was om een VCA VOL opleiding te mogen volgen plus het behalen van het bijbehorende certificaat. Marleen Peddemors – Greftenhuis van het Canisius en Erik van Bunnik van het Pius X College namen hierin het organisatorische voortouw: “De geslaagde techniekdocenten en hun leerlingen kunnen zich nu veilig bewegen binnen de bedrijven waarmee we voor STO Twente samenwerken.” Veilig gedrag voorop Erik: “Techniekdocenten komen steeds vaker over de vloer in het technisch bedrijfsleven. Dat past prima bij één van de doelen van STO: meer samenwerking tussen het technisch onderwijs en het technisch bedrijfsleven. Bijvoorbeeld om over stages voor hun leerlingen en bedrijfsbezoeken te overleggen. Met het officiële VCA-certificaat tonen ze aan over alle kennis van veilig gedrag in een technische omgeving te beschikken.” Heel veel animo Marleen: “Er was heel veel animo voor de opleiding. Van de acht aan STO Almelo e.o. deelnemende vmbo-scholen gaven zich in totaal 24 deelnemers op, hoofdzakelijk docenten techniek. Het leefde enorm! Dus er is enorm gebuffeld. De theorie bleek pittig en er gingen heel wat uurtjes studie in de eigen tijd in zitten. Goed nieuws is dat alle 24 deelnemers zijn geslaagd!” Ook getraind in het óverbrengen van veiligheidskennis De docenten gingen op voor het diploma Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden VCA (VOL-VCA). Waar staat VOL voor? Erik: “Daarmee laten zij zien dat zij basiskennis hebben over veiligheid, gezondheid en milieu. Maar ook dat zij deze kennis kunnen toepassen in het belang van henzelf en de leerlingen die zij begeleiden. Want dat is een tweede doel van dit VCA VOL Certificaat. Uiteindelijk gaan de techniekdocenten met hun leerlingen naar de bedrijven toe voor bedrijfsbezoeken, keuzevakken en ook stages. En ook die leerlingen leren we graag veilig gedrag aan in deze bedrijfsomgevingen. De geslaagde docenten kunnen hun VCA kennis nu professioneel overbrengen op hun leerlingen.” Andere subregio’s STO Twente ook welkom De VCA VOL opleiding werd gegeven door Construction Media en het feitelijke examen werd afgenomen door een extern, onafhankelijk bureau. Erik: “We hebben hiermee veel ervaring opgedaan.” MENU

1466ba21-f320-4b9a-98c4-eafd60b02354 Gloednieuw Technolab De Waerdenborch Holten van start Ook De Waerdenborch in Holten heeft nu een eigen, gloednieuw Technolab. De plannen worden inmiddels gesmeed, van samenwerking met basisscholen tot en met de koppeling aan de methode Zwaluwstaarten. Het Technolab in Holten kent een eigen Technolab beheerder: Koen Vehof. Technolab beheerder: spin in het web Koen komt uit het technisch bedrijfsleven, was recentelijk werkvoorbereider bij een metaalbedrijf, en maakte bewust de overstap naar het techniekonderwijs: “De omgang met de leerlingen, docenten en leerkrachten ervaar ik als heel positief. Als Technolab beheerder zorg ik dat alles reilt en zeilt. Zoals het begeleiden en beheren van de workshops van de bezoekende po-scholen en uiteraard onze eigen leerlingen. Ook regel ik dat alle technieken op orde zijn en alle bijbehorende materialen aanwezig.” Technologische magneet Het nieuwe Technolab is een technologische magneet voor jong en oud. Koen noemt een aantal mogelijkheden: “Een green screen voor media-activiteiten, lasersnijders, 3D-printers, verschillende robots voor robotica lessen, Lego-sets en 3D pennen. Er is een belangrijke rol weggelegd om de leerlingen te leren programmeren met nieuwe technieken.” Ook wordt er in het Technolab nog een tribune geplaatst en er komt Virtual Reality. Technolab: strategisch gesitueerd Het Technolab is strategisch geplaatst in het hart van De Waerdenborch, via een grote glazen wand duidelijk én uitnodigend zichtbaar voor alle passerende leerlingen en docenten. Marcel Vaneker, projectcoördinator Sterk Techniekonderwijs voor de Waerdenborch: “De lokalen voor PIE en BWI zitten rond het nieuwe Technolab. Dat hebben we bewust gedaan. Als je 360 graden om je heen kijkt zíe je niets anders dan techniek.” Koen: “Zo krijg je de koppeling met alle verschillende facetten van techniek.” Samenwerking met basisscholen Koen: “We starten voorzichtig met kleine groepjes leerlingen vanuit de omliggende basisscholen, de eerste reserveringen staan gepland. We beginnen met de vijf Holtense basisscholen, en willen die samenwerking uiteindelijk breder gaan trekken. Dit doen we vanuit het STO-doel om ook de basisscholen te betrekken vanuit W&T en de gewenste doorlopende leerlijn te realiseren. Het eerste thema dat we oppakken na de herfstvakantie is moderne media. Op 7 oktober hebben we daarvoor de studiemiddag van de leerkrachten van het basisonderwijs, onder leiding van Anika Embrechts. Zij is onder andere expert op het vlak van W&T. De leerkrachten ervaren dan zelf wat het Technolab biedt zodat ook zij goed voorbereid meekomen met hun leerlingen naar ons Technolab. Door die voorbereiding kunnen zij maximaal effectief hun tijd benutten.” Zwaluwstaarten Eveneens koppelt het Technolab haar mogelijkheden aan de methode Zwaluwstaarten. Marcel Vaneker: “Zwaluwstaarten werkt met acht thema’s vanuit de 7 Werelden van Techniek. Daarvan pakken we er vier dit jaar en vier volgend jaar op. We starten met Moderne Media, daarna volgen er dit jaar nog drie. Volgend jaar pakken we de rest op. Groep 7 en 8 doorlopen zo in ons Technolab alle thema’s in twee jaar. We starten met één thema voor alle basisscholen zodat wij hiermee vanuit het Technolab zelf ook ervaring kunnen opdoen. Anika Embrechts komt per thema uitleg geven aan alle basisscholen. Alle deelnemers gaan daardoor goed voorbereid van start.” Technolab: beschikbaar voor zo veel mogelijk initiatieven Uiteraard komen, naast de leerlingen uit het basisonderwijs, ook de leerlingen van De Waerdenborch zelf naar het Technolab in de vestiging in Holten. Koen: “We starten met leerlingen vanuit de Natuur & Techniek flexuren. Uiteraard kunnen álle leerlingen hier terecht, ongeacht welk profiel zij volgen. We hopen dat ons nieuwe Technolab door alle vakken gebruikt gaat worden voor technologische verdieping.” Marcel: “We hebben er bewust voor gekozen ons nieuwe Technolab niet te koppelen aan één vak zoals N&T. Het Technolab staat stand alone en dus niet ingeroosterd. Zo houden we de beschikbaarheid open voor zo veel mogelijk initiatieven. We werken aan een digitaal LOB-platform, hierin komt uiteindelijk een reserveringsmodule waarmee Koen centraal alle aanvragen kan beheren. Ook gaan we collega’s van zowel onze vestiging in Holten als Goor opleiden tot innovatie expert zodat er in elk team een aanspreekpunt en ambassadeur is voor het gebruik van VR in het Technolab. De Holtense Industrie Groep houdt in het Technolab haar ledenvergadering, hoe gaaf is die koppeling met het technisch bedrijfsleven!” In december vindt de officiële opening van het Technolab plaats. MENU

3ad101cb-4fd3-4cdf-a6b9-9c88c60651af Jaarlijkse Netwerkdag STO Enschede belicht Techniek Tastbaar en AI STO Enschede organiseerde haar jaarlijkse Netwerkdag op woensdag 18 juni. Een hoge opkomst en een uitdagend programma zorgden voor mooie conclusies. Projectleider Ronald Rondeel kijkt er tevreden op terug: “De ideeënuitwisseling voor nu én voor de bestendiging van STO Twente na 2028 was inspirerend.” Inkijkje in nut en noodzaak van Techniek Tastbaar Na zijn openingswoord gaf Petra Lambert van Techniek Tastbaar een inzicht in nut en noodzaak van Techniek Tastbaar, waar ook STO Enschede al meerdere keren enthousiast aan meedeed. Techniek Tastbaar telt op dit moment in heel Nederland meer dan 153.000 bezoekers op 38 verschillende locaties, met in totaal 2400 deelnemende bedrijven en 820 deelnemende opleiders. In vogelvlucht somde Petra de voordelen op voor vmbo-leerlingen die Techniek Tastbaar bezoeken: “Ze gaan van praten over techniek naar dóen, techniek wordt zichtbaar in plaats van onzichtbaar, en onbekendheid met techniek zetten we om in ervaringen met techniek.” Ook gaf Petra de deelnemende scholen en bedrijven tips mee voor een nog beter resultaat met Techniek Tastbaar: “Pas het event goed aan binnen je school, sluit aan op lopende thema’s zoals de 7 werelden van techniek, en integreer het in je LOB-programma.” Opbrengsten voor PO- en VO-leerlingen Tot slot splitste Petra tussen PO en VO uit wat Techniek Tastbaar vmbo-leerlingen oplevert: “PO-leerlingen krijgen vertrouwen door hun ervaringen met techniek. Ze doen dingen waar ze blij van worden en ontdekken dat ze veel meer kunnen dan ze denken. VO-leerlingen ontdekken dat sommige activiteiten best heel leuk en interessant zijn om te doen. Ze verbazen zichzelf dat het techniek ís! In één moeite door zien ze welke bedrijven er in hun regio actief zijn. En voor alle leerlingen geldt: als je ervaringen kunt vergelijken, dan kun je betere keuzes maken.” Niet voor niets organiseert STO Enschede een nieuwe Techniek Tastbaar, en wel op 10 oktober 2025. Gevolgen van AI en ChatGPT voor technisch beroepenveld Vervolgens gaf Casper de Jong van TechYourFuture een inkijkje in wat AI en ChatGPT onder andere betekenen voor de technische bedrijven waar veel van de nu nog jonge vmbo-leerlingen gaan werken. De implicaties zijn stevig volgens een rapport van de SER. Casper: “AI, robots en industrialisatie nemen het over, de oude manier van werken is verleden tijd. Technische bedrijven die hierin achterblijven? Exit! De vraag is niet of technische bedrijven hierin meegaan, maar hoe snel. We gaan naar augmented werken: Tech maakt je beter of vervangt je. We gaan werken in 3D-simulaties, want de realiteit is te langzaam. Door AI bepalen straks de klanten alles en de machines voeren uit. En wie niet digitaal samenwerkt, werkt straks nergens meer.” Good practices Tot slot discussieerden de deelnemers in groepjes, onder leiding van een docent, over twee STO-thema’s: “Versterken uitwisseling vakkennis en -vaardigheden in samenwerking met bedrijven en instellingen” en “Buitenschools leren in samenwerking met mbo, bedrijfsvakscholen, bedrijven en instellingen.” De vele goede ideeën die deze discussies opleverden worden binnenkort met alle deelnemers gedeeld. Eén van de goede suggesties? Organiseer een STO-netwerkdag voor decanen zodat zij veel beter en gerichter over techniekstudies kunnen adviseren! Tot slot werd er gezellig met elkaar genoten van een buffet en ging de ideeënwisseling nog een tijdje door! Opnieuw een geslaagde Netwerkdag van STO Enschede in een volop actieve regio. MENU

8464b609-1c45-41ef-871d-362866864e3c “Vmbo-basis leerlingen inspireer je voor techniek door gewoon te dóen” Ynske van der Meulen is een bevlogen docent natuur en techniek op de Waerdenborch in Holten. Zij is supertrots op haar vmbo basis klas 2. Samen met hen maakte Ynske een TWIK (Tegen de Wind In Karretje). Het filmpje daarvan ging viraal op LinkedIn en is meer dan 76.000 keer bekeken. En aan de hand daarvan is zij uitgenodigd om in Den Helder met de klas te komen kijken naar een echt kampioenschap voor ‘tegen-de-wind-in-karretjes’. Ynske haalt graag het uiterste uit haar leerlingen: “Ik wilde laten zien dat ook basis-leerlingen tot heel veel in staat zijn.” Vmbo-leerlingen hebben speciale kwaliteiten In haar vrije tijd deed Ynske vrijwilligerswerk op een vmbo-school. Van het één kwam het ander en nu staat ze alweer twintig jaar voor de klas: “Basis leerlingen leren anders, en dat is niet verkeerd, want hoe je leert mag nooit een issue zijn over het niveau. De ene doet er wat langer over dan de andere. Ik zie het als mijn missie om uit deze kinderen het uiterste te halen en het stempel dat zij meekregen weg te halen. Ze hebben andere kwaliteiten, en ik vind het een uitdaging die maximaal te benutten.” Leren door te voelen, te kijken en te doen Ynske merkt dat het Technolab op de Waerdenborch in Holten veel losmaakt bij deze leerlingen: “Zij zijn van aard doeners en de werkplaats werkt als een magneet op hen. Vmbo-leerlingen willen voelen, kijken en doen en vervolgens leren, en dat kan hier prima. Dat betekent dat ik bij de basis-leerlingen minder nadruk leg op het behalen van theoretische leerdoelen. Ik merk dat basis-leerlingen veel liever van een werkstuk leren wat zij en anderen eraan hebben in het dagelijkse leven.” Ynske werkt als ‘flexibele schil’ docent en doet daardoor op meerdere scholen indrukken op: “Dat bevalt mij prima. Ik mag bij meerdere scholen in de keuken kijken en bouw daardoor ook veel techniekkennis op. Uiteindelijk profiteren ook de leerlingen hiervan.” Techniek? Denken in mogelijkheden Op LinkedIn kreeg Ynske veel reacties op het filmpje. De leukste? ‘Vmbo is top’. De docente natuur en techniek is beduusd door alle aandacht van het filmpje dat ze nietsvermoedend online zette: “Ik wilde laten zien dat de leerlingen tot veel in staat zijn. Er moeten niet alleen negatieve verhalen zijn over het vmbo”. Ook schreef iemand: “Een TWIK is een mooie metafoor voor hoe om te gaan met tegenslagen”. Dat hoort volgens Ynske bij haar vak: “Techniek is in oplossingen denken. Niet in problemen. Dat zeg ik ook altijd tegen de leerlingen. Die insteek is ook buiten de techniek handig in het verdere leven. Het gaat om denken in mogelijkheden.” Uitnodiging als groot compliment Naar aanleiding van het filmpje is de klas nu uitgenodigd om te kijken bij de Racing Aeolus, een evenement in Den Helder waarin grote voertuigen het tegen de wind opnemen: “Dat is een groot compliment voor de leerlingen. Zij voelen hiermee: we hebben het goed gedaan en staan in de picture. Ook kreeg ik veel berichten van andere leerkrachten die ook graag met het tegenwindproject in de weer willen.” Fan van STO Twente Ynske draagt Sterk Techniekonderwijs Twente een warm hart toe: “Als techniekdocenten zijn wij het visitekaartje voor STO. Het is goed als onze beroepsgroep meegaat met de nieuwe technieken die onze leerlingen later in het bedrijfsleven gaan tegenkomen. Dat past heel goed bij de nieuwsgierige aard van techneuten.” MENU

081a03d2-489b-4f36-a124-119b60fd9af5 Subregio Oldenzaal presenteert resultaten en blikt vooruit In de subregio Oldenzaal is er tussen 2020 en 2024 enorm veel bereikt vanuit STO Twente. Wout Ensink gaf op 24 januari een presentatie van de resultaten voor de collega’s vanuit een heldere infographic. Hiervoor was veel belangstelling: “De energie en het enthousiasme in ons team is groot! Zonder de inzet en het harde werk van al onze collega’s was dit nooit gelukt. We zijn super trots op wat we hebben bereikt en gaan vol vertrouwen en motivatie verder.” Meervoudige verantwoording Wout: “We hebben flinke stappen gezet met STO Twente, en het is goed en extra motiverend om af en toe het net op te halen en met elkaar de concrete resultaten te delen. Daarnaast: STO is een subsidie vanuit de overheid, dus betekent het delen van resultaten ook een stukje verantwoording naar de maatschappij toe, evenals de directe omgeving waarmee we samenwerken zoals met de bedrijven.” Inbedding al geregeld gerealiseerd Wout en zijn collega’s zien een opmerkelijk fenomeen: “Een doel voor ná 2028 is om allerlei activiteiten van STO standaard in te bedden in ons lesprogramma. Nú al zien we dat dit voor een aantal onderdelen geldt, en dat is goed nieuws.” Wout geeft enkele sprekende voorbeelden: “Neem de bijna dagelijkse bezoeken van basisscholen aan ons Technolab. Ook is het al heel gewoon dat technische bedrijven gedurende het hele schooljaar gastlessen geven. Voor PIE is dit inmiddels de normaalste zaak van de wereld en bij BWI en M&T komt die beweging nu ook op gang.” Eveneens een goede zet bleek het volgen van een deel van een keuzevak bij het bedrijf waar een leerling ook stage loopt: “Dat loopt inmiddels al voor het zoveelste jaar geruisloos.” Juist die inbedding was een extra reden voor de bijeenkomst op 24 januari stelt Wout: “Door deze inbedding zien collega’s het vaak niet meer als iets uitzonderlijks. Tijdens de bijeenkomst konden we nog eens uitlichten dat we vanuit STO met hele mooie opbrengsten bezig zijn.” Willekeurige greep uit de resultaten Zonder hiermee recht te doen aan álle mooie resultaten van STO Oldenzaal lichten we er enkele willekeurig uit: 8950 leerlingen van 37 basisscholen uit de regio Oldenzaal bezochten het Technolab, 16 bedrijven verzorgen jaarlijks gastlessen, 400 derdejaars leerlingen per jaar verkennen technische beroepen bij bedrijven, 44 leerlingen van Praktijkonderwijs voltooiden technische leerdoelen en ontvingen hun welverdiende certificaat en 84 leerlingen ontdekten vervolgonderwijs bij Techniekhuis Twente, SMEOT en ROC Sumpel. Technische lokalen en middelen zijn gemoderniseerd, een nieuwe pneumatiek straat is in gebruik genomen, elektrische voertuigen maken deel uit van het onderwijs en de lasersnijder wordt ingezet bij de lessen van BWI . Wil je álle resultaten uit de periode 2020-2024 weten? Check dan even de bijgaande Infographic! Blik vooruit STO Oldenzaal heeft uiteraard ook gewerkt aan goede ideeën voor de tweede tranche van STO Twente (2025 t/m 2028). Wout: “De nieuwe planvorm kent uiteraard een continuering van de mooie activiteiten en ontwikkelingen die nog aandacht vragen, zoals middelen en manuren om de voortgang te borgen.” Daarnaast hebben Wout en zijn STO-collega’s gekeken naar nieuwe ideeën. Wout: “Weliswaar zijn de doelstellingen voor de tweede periode gelijk gebleven, toch wisten we nieuwe ideeën te bedenken. Zoals meer dan voorheen nieuw onderwijs ontwikkelen, dus écht nieuwe keuzevakken. Ik noem bijvoorbeeld het Keuzevak Water, techniek en duurzaamheid, een mix van techniek en ons profiel Groen.” Het TCC heeft geen MVI-licentie. Wout: “Maar wel gaan we hier keuzevakken voor ontwikkelen zoals het Keuzevak ICT en het Keuzevak Robotica. Of neem onze oriëntatie op de ontwikkeling van het Keuzevak Edelmetaal. Dat heeft een link naar creatieve techniek zoals sieraden maken. Het idee kwam van onze afdeling PIE, heel origineel meegedacht!” Ook noemt Wout de mogelijke ontwikkeling van het Keuzevak Elektrische Karts. Jongeren helpen om bewuste keuze te maken Nieuw is dat STO Oldenzaal in de tweede tranche de docentenstages gaat oppakken: “Voor ons is dat nieuw, waarbij docenten niet enkele uren, maar meerdere dagen stage lopen bij een technisch bedrijf. Bedoeld om kennis en nieuwe ideeën op te doen die zij vervolgens fris uit de praktijk de klas in kunnen brengen.” Ook noemt Wout alle ontwikkelingen in XR: “Hier trekken we ook in de komende jaren Twente-breed in op.” Tussen 2025 t/m 2028 zet STO Oldenzaal ook gericht in op de koppeling tussen technisch onderwijs en maatschappelijke thema’s. Gloednieuw is de verkenning of STO Oldenzaal bepaalde cursussen van de bedrijfsvakscholen zoals SMEOT ook kan aanbieden in de onderbouw: “Daarmee willen we deze jongeren in klas 2 zo vroeg mogelijk een doorkijkje meegeven naar het vervolgonderwijs ná het vmbo. Hiermee willen we bereiken dat deze jongeren een nog bewustere keuze maken voor een technisch profiel in klas 3 en 4. Door deze bewustere keuze willen we de uitstroom in bepaalde technische profielen in klas 3 en 4 indammen.” Nóg vroeger het basisonderwijs bereiken Graag noemt Wout ook het succesvolle Technolab: “We gaan nu ook opdrachten ontwikkelen voor groep 5 en 6, om er nog eerder bij te zijn. Groep 6 is al in werking voor een aantal basisscholen en met groep 5 draaien we binnenkort een pilot. In de periode 2025 t/m 2028 gaan we dat regulier inbedden.” Een aanpassing die in de tijd dichtbij ligt, is dat STO Oldenzaal Techniek Tastbaar al in de editie van 2025 ombuigt naar een eigen versie getiteld TechniekExpeditie. Last but not least: een activiteit die voortzetting krijgt én verdient is het aanbieden van cursussen techniek voor leerlingen van het Praktijkonderwijs, benadrukt Wout. MENU