c346152f-7c12-4df7-870d-05cf4981c63b Stagiaire toegepaste psychologie helpt Technolab Enschede Arşâ Derinoglu studeert toegepaste psychologie aan Hogeschool Saxion. Momenteel loopt zij stage bij het Technolab van STO Twente aan de Wethouder Beversstraat in Enschede. Wat is het verband tussen haar studie en techniek? Arşâ Derinoglu: “Als psycholoog met de specialisatie Gedrag & Technologie kun je meehelpen om leerlingen enthousiast te maken voor technologie.” Gedrag & Technologie Arşâ: “Bij de studie toegepaste psychologie denken veel mensen dat je als psycholoog bij een GGZ-instelling aan de slag gaat. Maar er is veel meer mogelijk met deze studie. Ik doe de specialisatie Gedrag & Technologie. Daarmee gebruik je je psychologische kennis niet in een therapeutische setting, maar gebruik je deze in relatie tot technologie. Hierbij focus je op hoe mensen technologie ervaren en gebruiken. Als psycholoog met deze specialisatie kun je meehelpen bij het ontwerpen van gebruiksvriendelijke technologie en daar onderzoek naar doen.” Saxion erg geïnteresseerd in Technolab Wel geeft Arşâ aan dat het lastig is om bedrijven te vinden die de meerwaarde inzien van de combinatie van toegepaste psychologie en technologie: “In andere landen is dat al meer ontwikkeld, daar zijn studies waarin ict en psychologie worden gecombineerd. Dus voor mijn stage was het een uitdaging een plek te vinden. Ik wilde die graag in Enschede doen omdat ik hier woon. Via een nieuwsartikel van STO Twente kwam ik op het spoor van het Technolab. Vervolgens stuurde ik een open sollicitatie en kreeg ik een stageplek! Bij mijn opleiding waren ze direct geïnteresseerd in mijn stage op deze toch wel uitzonderlijke plek. Ik praat mijn docent regelmatig bij en die stelt mij veel vragen. Immers, voor mijn opleiders is dit een hele interessante plek vanuit de specialisatie Gedrag & Technologie. De essentie van het Technolab is namelijk ook vanuit onderzoekoogpunt heel interessant: hoe helpt het Technolab om leerlingen enthousiast te maken voor technologie?” Psychologie van belang bij enthousiasmeren voor techniek Bij dit enthousiasmeren én geïnteresseerd houden voor technologie komt een stukje psychologie kijken, geeft Arşâ aan: “Cruciaal bijvoorbeeld is dat leerlingen die in het Technolab allerlei technologieën gaan gebruiken, ervaren dat dit soepel verloopt. Dus niet dat de leerlingen al direct tegen hindernissen oplopen. Bijvoorbeeld dat niet direct duidelijk is waarvoor bepaalde technologie dient en hoe je er snel mee aan de slag kunt. Vanuit mijn opleiding kan ik daar best nog wel aan bijdragen. Kortom, ik kan niet alleen gebruiksvriendelijke technologie helpen ontwerpen, maar ook technologie die er al staat op een gebruiksvriendelijke manier overbrengen aan leerlingen. Zodat ze er echt mee kunnen werken en niet al direct bij het begin afhaken door een te hoge drempel.” Leskaarten optimaliseren Arşâ: “Neem leskaarten, die zijn heel belangrijk. Goede leskaarten helpen leerlingen direct op weg, in plaats van hen een handleiding van honderden pagina’s in moeilijke taal te overhandigen. In het Technolab hebben we al leskaarten, maar ik ben gevraagd deze te verbeteren. Bijvoorbeeld door deze visueel aantrekkelijker te maken. Tegelijkertijd is het voor mij vanuit mijn studie heel interessant om te zien of mijn aanpassingen op de leskaarten ook inderdaad als een verbetering door de leerlingen worden ervaren. Onlangs hadden we een klas waarbij de kinderen met Lego Spikes aan de slag gingen. In het begin keken zij nog vragend, maar toen ze de aangepaste leskaarten gingen gebruiken, kwamen er ook direct veel minder vragen. Ook zagen we dat ze lesdoelen hadden bereikt, zowel op het vlak van programmeren alsook het daadwerkelijk in elkaar zetten van de Lego.” Als het aan Arşâ ligt gaat zij graag verder in deze richting na de afronding van haar studie. MENU

5a034627-1cb5-44cf-95a0-75f130d938c4 Zweedse studiereis levert tal van nieuwe inzichten op De jaarlijkse studiereis van STO Almelo e.o. is inmiddels een goede traditie. Dit keer was de bestemming Zweden. Hoe deze subregio elk jaar de bestemming van de studiereis bepaalt? Marleen Peddemors is netwerker/kartrekker STO Almelo e.o.: “Bij STO Almelo e.o. hebben we hele goede banden met de techniekbedrijven. Zij geven aan in welk ander land zij samenwerken met leveranciers. Dit keer kwamen we met hen uit op een aantal samenwerkingspartners in Zweden. Omdat de lijntjes er vanuit de bedrijven al liggen zijn de afspraken voor een bezoek snel gemaakt.” Mix van onderwijscollega’s en technische bedrijven De studiereis was van zondag 22 juni t/m woensdag 25 juni met 26 enthousiaste deelnemers, een 50/50 mix van onderwijscollega’s en technische bedrijven waarmee de subregio Almelo e.o. nauw samenwerkt. De heen- en terugreis ging per vliegtuig met als vaste uitvalsbasis Göteburg. Marleen: “Daarvanuit reden we met meerdere minivans naar onze bedrijfs- en onderwijsbezoeken in het zuiden en noorden van Zweden.” Naast Marleen tekende ook Kirsten Lejeune en Erik van Bunnik voor de strakke organisatie. Kirsten is instructeur en Erik is docent PIE bij Alma College op het Alma College. Alle kansen om creatief met de handen te werken Het programma was gevarieerd. Marleen: “Zoals een bezoek aan een houtzagerij, waar het Almelose bedrijf Witzand Bouwmaterialen haar hout van betrekt. Ook bezochten we de fabriek van Volvo Trucks en een Zweedse windturbinebouwer. Het Almelose transportbedrijf Bolk vervoert deze windturbines. We hebben ter plekke gezien hoe deze turbines van hout worden gebouwd.” Ook bezocht de groep een school. Marleen: “Een soort mix van onze Cibab en ArtEZ waar leerlingen creatief leren werken met metaal en hout.” Ook leerzaam was het bedrijfsbezoek aan een naar Zweden geëmigreerde boer uit Den Ham. Marleen: “Deze boerin vertelde dat ze heel blij was met het Zweedse schoolsysteem. Leerlingen leren veel meer buiten en in de natuur, en krijgen alle kansen om creatief met de handen te werken. In het Nederlands schoolsysteem is daar geen tijd voor omdat taal en rekenen voorop staan. Ook krijgen de Zweedse leerlingen de kans om later een gerichte keuze te maken dan in Nederland en eerst te ontdekken waar hun talenten en kwaliteiten liggen. Bijvoorbeeld op de basisschool krijgen alle jongens naailes en textielverwerking. Of neem het leren houtzagen en solderen voor jongens én meisjes, dat is hier uit ons onderwijssysteem wegbezuinigd.” Opvallend strenge checks Opvallend was wel de strikte Zweedse manier van omgaan met de Nederlandse bezoekers. Marleen: “Wanneer je in Nederland bij iemand op bezoek komt, dan krijg je altijd koffie en thee aangeboden. Kom je in Zweden op bedrijfsbezoek buiten hun strikt gereguleerde koffie- en theemomenten? Dan krijg je ook niets aangeboden.” Ook werd bij elk bezoek de studiegroep uit Nederland gecontroleerd op alcoholgebruik.” Marleen: “Die checks doorstonden we uiteraard zonder problemen!” Nog ruimte voor veel meer keuzevakken Het op stap gaan met de ondernemers uit de subregio Almelo e.o. was ook leerzaam. Marleen: “De helft van de deelnemers aan de studiereis kwam uit het onderwijs en de andere helft uit het bedrijfsleven. Dat gaf onderling tijdens de studiereis een goede dynamiek. De deelnemers gingen constructief en ongedwongen met elkaar in gesprek over hoe het loopt, ook binnen STO, en hoe we eventueel zaken kunnen aanpassen. Een super mooie opbrengst van deze studiereis. Zo kwam naar voren dat we met de bedrijven nog veel meer kansen zien om nieuwe keuzevakken op te zetten." MENU

e4caff79-5202-4f42-94bd-447bcebe6116 STO project Veelvlakken brengt kunst en techniek samen Elk STO-project is bijzonder, maar soms zit er iets héél unieks bij. Neem het C.T. Stork Hengelo. Onder begeleiding van de Hengelose kunstenaar Rinus Roelofs en docenten Peter van der Heijden en David Snoeij maakten leerlingen PIE en BWI een fantastisch ruimtelijk object, samen met havo-vwo leerlingen van het Bataafs Lyceum in Hengelo. Ofwel: Veelvlakken. Dit alles onder het motto ‘Wiskunde is inspiratie voor Kunst’. Techniek en creativiteit smolten in dit project moeiteloos samen. Het resultaat van hun noeste arbeid? Daarvoor opende op 8 februari een tentoonstelling van SchouwArt in de Schouwburg Hengelo genaamd ‘Veelvlakken’. Praktische vaardigheden van vmbo-leerlingen David Snoeij is natuurkunde docent op C.T. Stork College en geeft Technology & Toepassing: “De gemeente Hengelo vroeg kunstenaar Rinus Roelofs een project te doen met veelvlakken, en daar expliciet scholen bij te betrekken. Mijn collega Peter van der Heijden is docent Design & Technology aan het Bataafs Lyceum, pakte dit op en nodigde via Benno Hams ook vmbo-leerlingen van het C.T. Stork College bij het project uit. Waarom? Onze leerlingen PIE en BWI zijn de techneuten met de juiste praktische vaardigheden op het gebied van hout, machines en metaalbewerking.” Vaardigheden die onmisbaar bleken om de kunstwerken te kunnen realiseren. Van elkaar leren Peter benaderde David en samen pakten zij dit intensieve project als vrijwilliger op, benaderde leerlingen op het Bataafs Lyceum en C.T. Stork College, en maakte een aantal enthousiast om mee te doen: “Onder andere leerlingen van Technologie & Toepassing en leerlingen van BWI en PIE. Ook deden er leerlingen mee van de Master Class van het Bataafs Lyceum. Een heel gemêleerd gezelschap en dat is juist de kracht, ze leren heel veel van elkaar in een mix van theorie en praktijk.” Het resultaat? Peter: “Een bijzonder kunstwerk! Een figuur bestaande uit zorgvuldig in elkaar geschoven ruiten, bochten, driehoeken en vierkanten. Mooie driedimensionale vormen, gemaakt van zowel hout als metaal. Een van de kunstwerken is een soort landschap opgebouwd uit kleine onderdelen van uiteindelijk 7 meter lang en 2 meter breed, hangend in de lucht. Prachtig om te zien.” Peter bedankt graag de collega’s van BWI die er heel druk mee zijn geweest om al het benodigde hout op school te krijgen en de machines in te stellen. Ook bedankt hij SMEOT die ervoor zorgde dat er uiteindelijk ook nog een metalen kunstwerk gemaakt kon worden door metalen vlakken met een laser te snijden. Praktische bijdrage aan technische vorming Peter benadrukt dat het om een try-out gaat: “De leerlingen van C.T. Stork College hebben de door SMEOT gelaserde stalen vormen zelf in elkaar gezet, een heel precies werk. Wellicht, als dit project een vervolg krijgt, is er genoeg budget om de leerlingen van C.T. Stork College dit soort werk zelf te laten doen, zoals metalen delen uitlaseren en het benodigde laswerk te laten doen. Het is jammer dan onze leerlingen bij deze try-out hun lasvaardigheden niet in hebben kunnen zetten. Wel konden ze nu alvast goed oefenen met de onderdelen waarmee ze het kunstwerk uiteindelijk in elkaar hebben gezet, eerst van papier en daarna van hout en metaal.” Mozes is één van de leerlingen die aan het project Raakvlakken meedeed: “Ik zit in het derde jaar Gymnasium Masterclass op het Bataafs Lyceum. Het is enorm leuk om aan Raakvlakken mee te mogen doen, ik heb er veel van geleerd. Ook was het interessant om meer te zien van de Schouwburg. Het was erg leuk om ook eens met leerlingen van het technisch vmbo te kunnen samenwerken en daarmee een connectie te hebben. We hebben veel en goed samengewerkt. Tijdens de opening op 8 februari hebben een leerling van het Bataafs Lyceum én C.T. Stork College gesproken.” Heel veel geleerd Wat draagt dit project bij aan de technische vorming van de vmbo-leerlingen? Peter: “Ze hebben geleerd hoe je alle losse vormen in elkaar zet, daar leer je veel van voor je ruimtelijk-technische inzicht. De leerlingen T&T hebben vooral een verdieping gemaakt met het instellen en werken met de lasercutter voor de houten onderdelen. Al met al is het voor de leerlingen heel vakoverstijgend hoe we met elkaar aan dit project hebben gewerkt. Maar ook het helpen inrichten van de expositie zelf is leerzaam. Het is fantastisch voor onze vmbo-leerlingen om dit project Veelvlakken op hun cv te kunnen zetten.” Pluim voor vmbo-leerlingen Onderwijskundig is Veelvlakken voor Peter een uniek project: “Je merkt dat de deelnemende Kader-leerlingen echt in het zonnetje gezet worden en dat verdienen ze! Het is mooi om te zien hoe ze aanpakken, doorpakken en samenwerken met de leerlingen van het Bataafs Lyceum. En vergeet niet: ze hebben hier ook vrije tijd in gestoken.” Peter en David hebben het project Veelvlakken en de voortgang ervan gedeeld in de WhatsApp-groep met zijn collega’s, via social media, en voor een deel via de nieuwsbrief en de uitnodiging voor de expositie die hij in de school heeft opgehangen. Sterke samenwerking De tentoonstelling van SchouwArt in de Schouwburg genaamd ‘Veelvlakken’ is een samenwerking tussen leerlingen van C.T. Stork College, het Bataafs Lyceum, stichting Bernhards Ontmoeting en kunstenaar Rinus Roelofs. Adres: Beursstraat 44, Hengelo. Openingstijden: elke wo/vr/za tussen 12.00 – 16.00 uur. Vanaf 8 februari is Veelvlakken een maand te zien. Gratis toegankelijk! MENU

8347341d-6580-4593-b292-b445e4066ee8 Keuzevak BWI bij De Groot Vroomshoop direct een succes Bij de Groot Vroomshoop Groep in de STO subregio Almelo e.o. draait een bijzonder BWI-project, met verschillende deelnemende scholen. Harry Rodijk is docent BWI bij CSG Het Noordik, één van de bij het project betrokken scholen: “De leerlingen komen altijd anders terug van een keuzevak in het technisch bedrijfsleven. Ze hebben écht kunnen ruiken aan de grote-mensen-wereld. Die bezoeken bepalen mede hun keuze voor techniek.” Eén de leerlingen gaat na het keuzevak bij de Groot Vroomshoop hier ook zijn vervolgopleiding (BBL) volgen. Harry is betrokken bij STO Twente vanuit de activiteit die zich erop richt keuzedelen uit het curriculum onder te brengen bij het technisch bedrijfsleven: “In november heb ik timmerfabriek De Groot benaderd voor samenwerking op een keuzevak. Het bedrijf zit vlak bij het Noordik en in het verleden mochten we daar al eens komen kijken met leerlingen. Er lag dus een connectie. Zelf kom ik oorspronkelijk uit de bouw en het klikte meteen met de directie, Gerard Beltman en Wim Sturris. Je spreekt toch dezelfde taal en kunt snel tot zaken en afspraken komen. Ons gezamenlijke doel? Techniekleerlingen zich breed laten oriënteren in het bedrijfsleven. Neem een timmerfabriek: ze kennen het misschien van een plaatje, maar verder hebben ze geen idee, Tegelijkertijd zijn deze leerlingen voor de bedrijven een toekomstige poule voor talent en nieuwe medewerkers. Er ligt een wederzijds belang.” Gastvrije oriëntatie tijdens acht weken Het plan werd snel met Twentse doortastendheid gesmeed. Harry: “Een groep leerlingen van Pius X en CGS Het Noordik mocht meelopen om zelf te ervaren hoe het is en voelt in een timmerfabriek. Simon Damink was de begeleidende docent van Pius X. Gerard en Wim stelden hun deuren acht weken open voor onze leerlingen. Op vier afdelingen oriënteerden de leerlingen zich twee middagen, dus in totaal acht middagen verspreid over acht weken.” De keuze voor de afdelingen gaf de leerlingen een breed beeld, van daken en gevels tot en met de afdeling die zich richt op gelijmde houten constructies. Op 12 januari begon de cyclus van bezoeken en het laatste bezoek vond plaats op 16 maart. Indrukwekkende ontvangst leerlingen Harry kijkt positief terug op de 8-weekse cyclus van bezoeken op de woensdagmiddag: “De Groot is ook heel positief. Zo gaf adjunct-directeur Michiel Vincent op de eerste middag op 12 januari een uitnodigende introductie van het bedrijf aan de leerlingen, met ook uitleg over veiligheid. Inclusief gebak en ontvangst in de directiekamer. Vervolgens kwamen de bedrijfsleiders van de deelnemende afdelingen de leerlingen persoonlijk ophalen. De Groot heeft er écht werk van gemaakt en haalde een aantal mensen hiervoor zelfs uit het productieproces. Eenmaal op de afdelingen zelf kregen ze alles te zien en overal uitleg over, perfect geregeld.” Eén leerling al direct overtuigd Eén van de leerlingen weet nu al dat hij na het vmbo graag naar een mbo 4 opleiding gaat: “De Groot vond het prima dat speciaal deze leerling zou meekijken op de tekenkamer. Daar maak je toch weer een heel ander facet van het bedrijf mee dan puur op de werkvloer. De medewerking vanuit De Groot was ook hier enorm. Wel jammer dat corona dit geplande bezoek uiteindelijk verhinderde, maar toch: de flexibiliteit bij De Groot is prettig en professioneel. Deze jongen gaat tijdens zijn vervolgopleiding zeker proberen hier een stageplek te vinden want de interesse in dit mooie bedrijf is bij hem in die acht weken gewekt.” Koersen op herhaling De insteek is dat deze eerste cyclus van acht weken zich volgend jaar herhaalt. Harry: “Ook De Groot heeft de hoop uitgesproken dat dit initiatief het begin is van een langdurige samenwerking tussen bedrijfsleven en technisch onderwijs. We merken inmiddels dat het werkt: mede door de keuzevakken in samenwerking met technische bedrijven maken vmbo-leerlingen gerichte keuzes voor techniek. We zagen dat ook terug bij het keuzevak metselen bij opleidingsbedrijf Bovo. Drie leerlingen die daaraan meededen kiezen nu overtuigd voor het metselvak. De inzet van STO Twente op keuzevakken draagt hier concreet aan bij. De leerlingen komen er altijd anders van terug, ze hebben écht kunnen ruiken aan de grote-mensen-wereld.” Grote slagvaardigheid STO Twente Voor Harry Rodijk zelf was het project ook leerzaam: “Binnen STO Twente kom je praktische mensen tegen met onderwijs- en bedrijfservaring. We kunnen langs korte lijnen snel met elkaar schakelen en een goed plan neerleggen. We weten hoe de leerlingen van nu het ervaren omdat we die weg zelf min of meer ook zo hebben afgelegd.” MENU

95572041-dd02-41bd-bc1d-e960c9154c90 Geslaagde nieuwe opzet Bedrijvendag Goor en Holten Op donderdag 13 oktober maakten de leerlingen van De Waerdenborch in zowel Holten als Goor kennis met het technische bedrijfsleven. Door een gloednieuwe opzet lag het bezoek dit jaar zo goed mogelijk in de individuele interessesfeer van elke leerling. Eerdere jaren bezochten zij de bedrijven in groepjes, nu was het rooster voor het eerst zoveel mogelijk aangepast aan hun individuele wensen. Hoe? Het voorbereidende boekje en keuzeproces koppelden voor de leerlingen drie elementen slim aan elkaar: de 7 Werelden van Techniek, de bedrijven binnen elke wereld én de concrete beroepen die daarin mogelijk zijn. Interesses prikkelen De Bedrijvendag Goor en Holten is bedoeld voor de leerlingen om hen te stimuleren na te denken over de vakken en opleidingen die zij de komende jaren kunnen kiezen. Marcel Vaneker, projectleider STO voor De Waerdenborch: “Waar liggen hun interesses en welke mogelijkheden zijn er op dat gebied? De insteek is de leerlingen ervan te doordringen dat zij invloed hebben op hun toekomst.” Voorbereiding Tijdens de mentorlessen kregen de leerlingen een voorbereidende opdracht en maakten zij een test: Welke van de 7 Werelden van Techniek past het beste bij elke leerling individueel? Marcel: “De uitkomst leidde de leerlingen in het boekje direct naar de aan de Bedrijvendag deelnemende bedrijven. Ingedeeld op de 7 Werelden van Techniek presenteerden deze bedrijven zich in dit boekje aan de leerlingen. Zij lazen niet alleen om welke bedrijven het gaat en binnen welke techniekwereld het bedrijf valt: ook zagen zij hun interesse direct gekoppeld, aan beroepen! Elke leerling kon vervolgens voor de morgen van 13 oktober twee bedrijven kiezen en bezoeken. Ook hadden de leerlingen zich hierop voorbereid met vragen. Eenmaal in de bedrijven kregen zij een rondleiding en presentatie.” Presentatie Vervolgens verwerkten de leerlingen hun individuele ervaringen in een presentatie. Al direct de dag ná de presentatie, op vrijdag 14 oktober, gaven zij in hun klas met een groepje een presentatie over de bedrijfsbezoeken. Marcel: “Zij deelden hun ervaringen over het bedrijf, wat ze ervan opgestoken hebben, hoe dit bedrijf met technische toepassingen werkt én hoe zij het zelf zouden vinden om in zo’n omgeving te werken.” MENU

ab42e63d-6d86-4dfd-b1dc-5ba9c1221643 15-jarige Fabian gegrepen door keuzevak Verspaningstechniek Fabian is één van de vijf leerlingen uit de eerste groep die vanaf april 2021 het keuzevak Verspaningstechniek volgden bij VDL ETG Almelo. Hij is 15 jaar en zit in het vierde jaar vmbo Basis op het Almelose Erasmus: “Mijn docent vroeg of ik mee wilde doen met dit nieuwe keuzevak. Ik dacht: waarom niet? Op school was ik niet echt goed met elektrotechniek. Maar toen introduceerde mijn docent mij in de wereld van metaal en dat vond ik vanaf het allereerste moment meteen geweldig.” “Het sprak mij aan om in een techniekbedrijf nieuwe dingen te leren. Wel dacht ik eerst dat het saai zou zijn, maar al snel vond ik het zó leuk dat ik besloot er verder mee te gaan. Wat mij het meeste aansprak? Echt met de machines van VDL ETG Almelo aan de slag gaan. Rekenen vind ik leuk, en dat is belangrijk in dit werk. Maar met mijn handen werken vind ik ook fantastisch. In metaalbewerking doe je beide. De praktijkbegeleider Kevin van de Worp heeft alles heel goed uitgelegd en voorgedaan. Daarna mocht je zelf aan de slag met metaalbewerkingen. Die manier van leren sprak mij aan. Ook mooi vind ik de twee rondleidingen die ik door het bedrijf heb gehad. Die geven je een goed beeld van waar je eigenlijk bent en wat ze daar doen.” Gemotiveerd door als BBL’er Het is nu het plan dat Fabian volgend schooljaar als BBL’er doorgaat bij VDL ETG Almelo: “Het vak van metaalbewerking vind ik echt geweldig, vooral omdat ik in de praktijk kon zien en zelf beleven wat het betekent. Ik ga als BBL’er leren bij het bedrijf én ik ga naar de bedrijfsvakschool SMEOT. En als ik klaar ben? Dan wil ik heel graag bij VDL ETG Almelo blijven werken!” MENU

379438a0-38ac-4aad-a732-7cc711d34526 Jong technisch talent moet je meenemen in het hele verhaal Jan Mulder is Teamleider Bouwplaatsmedewerkers bij Koopmans Bouwgroep. Een tekort aan bouwvakkers merkt hij direct op de steigers. Daarom maakt hij met plezier tijd vrij voor STO Twente. Zoals onlangs voor de brainstorm voor 2025 t/m 2028 tijdens de partnerbijeenkomst van STO Twente. Jan Mulder: “Op de korte termijn hebben we, denk ik, de gewenste resultaten al behaald. Nu moeten visie en actie ontwikkelen voor de lange termijn. Dat moeten we bereiken in de periode 2025 t/m 2028.” Continu opleiden Koopmans heeft meerdere vestigingen in Nederland. Jans standplaats is Enschede, maar hij werkt door heel Nederland voor Koopmans, al 37 jaar! Ook Koopmans moet veel inzet plegen om jong technisch bouwtalent te vinden. Jan: “We hebben van 2009 tot en met 2013 een ingrijpende bouwcrisis meegemaakt. 70.000 bouwvakkers verlieten de sector en keerden niet terug. We hebben ondanks die crisissen altijd geprobeerd het aantal leerlingen op peil te houden, maar dat is om begrijpelijke redenen niet altijd gelukt. Maar toch: zo lang als wij bestaan leiden we jonge leerling-timmerlieden op.” Goed nieuws: leerling timmervrouw "We zijn nauw in contact met middelbaar onderwijsinstituten", geeft Jan aan. Een paar collega’s van Jan geven, naast hun werk bij Koopmans, ook les in Bouwkunde op mbo-niveau 4 in de avonduren. Jan: “Ook verzorgen we gastlessen. We onderhouden goede contacten met hogescholen door heel Nederland, waaronder Hogeschool Saxion, Windesheim en HAN en we hebben continu zo’n 15 mbo- en hbo-studenten lopen voor hun stage. Eveneens tellen we continu tussen de vijf en acht leerling-timmerlieden en -metselaars. Je moet een beetje door de waan van de dag heen kunnen kijken om dit soort activiteiten te kunnen en willen ontplooien. Nogmaals: een investering in de toekomst.” Mooi nieuws is dat bij Jan recent een 17-jarige leerling-timmervrouw is gestart op een bouwproject. Stijging aantal leerlingen Inmiddels ziet Jan positieve ontwikkelingen in de bouw: “Het aantal leerlingen neemt weer duidelijk toe, niet alleen bij de timmer- en metselopleidingen, maar ook in de installatietechniek. Vanuit mijn functie heb ik goede contacten met de opleidingsbedrijven zoals de Bouwmensen en Bouwschool Twente. Bij het laatste opleidingsbedrijf neem ik deel aan de klankboardgroep. Ook doe ik mee met het speeddaten met de nieuwe instroom. Ik kan mij niet voorstellen dat die hogere instroom niet te maken heeft met al het goede werk van STO Twente, zoals met de mooie formule Techniek Tastbaar. Dat moet zijn invloed hebben. Onze afspraak intern is helder: waar we bouwen, daar leiden we ook de leerlingen op. Twentse leerlingen leiden we dus in Twente op.” Vinden én binden Ook een belangrijk facet legt Jan uit, is dat je leerlingen meeneemt in je hele bedrijfsverhaal: “Zoals bedrijfskleding, uitnodigen voor een introductiedag voor nieuwe medewerkers, deelname aan Koopmans Young Talent en ook meenemen naar bedrijfsfeestjes en sportieve bedrijfsevents. De kunst is om jonge leerlingen er vanaf dag één helemaal bij te laten horen. Want het gaat niet alleen om jong technisch talent werven via onder andere STO Twente, maar hen eveneens zó te begeleiden tijdens het leertraject dat je hen ook bindt.” Investering in lange termijn Jan Mulder maakte met plezier tijd vrij voor de partnerbijeenkomst van STO Twente op 16 mei: “Onze inzet voor STO Twente is duidelijk een investering voor de lange termijn. Zo doen we ook volledig overtuigd mee met Techniek Tastbaar in de diverse subregio’s van STO Twente én de rest van Nederland. Een gaaf concept waarbij het niet om Koopmans gaat, of de bouw, maar expliciet om de jeugd die nog een keuze moet maken. Het is geweldig om die jonge kinderen binnen te zien komen, met aan het eind van de dag hun handen vol met alle techniekspullen die zij mee mogen nemen. Vaak zijn ze ook heel trots op wat ze hebben gedaan en geleerd met de doe-opdrachten. Als ze na een bezoek aan Techniek Tastbaar denken dat techniek niks voor hen is, dan is dat in feite ook een keuze. Maar die hebben ze dan weloverwogen gemaakt. Ik kan het niet staven, maar het kan niet anders of de activiteiten van STO Twente inspireren de jeugd in de goede richting.” Meedenken tijdens partnerbijeenkomst Jan deed op 16 mei mee met de brainstorm van de partnerbijeenkomst van STO Twente op ROC van Twente. Jan vertelt enthousiast over een idee dat hij daar opperde: “Ik noem dat graag, zonder mijzelf af te vragen of dit wel of niet mogelijk is. We weten nu wat we in de periode 2020 t/m 2024 vanuit STO hebben gedaan. Ook weten we inmiddels nagenoeg wat we gaan doen van 2025 t/m 2028. Maar dé grote uitdaging is om, als daarna de subsidie wegvalt, te voorkomen dat alle opgebouwde activiteiten stoppen. Ik pleit er voor om nu al heel veel inzet te plegen op de structurele inbedding van alle mooie initiatieven die we in deze jaren vanuit STO Twente ontwikkelen. Dat vergt dat de bedrijven en het onderwijs elkaar nog meer gaan opzoeken om samen te bereiken dat je ook na 2028 met deze activiteiten door kunt gaan zonder subsidie, misschien wel vanuit een soort vanzelfsprekendheid. Op de korte termijn hebben we, denk ik, de gewenste resultaten al behaald. Nu moeten we visie en actie ontwikkelen voor de lange termijn. Dat moeten we bereiken in de periode 2025 tot en met 2028.” MENU

206d3904-845a-4364-ab0e-95180eae126f XR visie STO subregio Hengelo focust op praktische toepassingen Tom Blaauwgeers is teacher leader en projectleider Sterk Techniekonderwijs subregio Hengelo. Benno Hams is regioleider voor STO Hengelo. Voor deze XR-special lichten zij graag hun onderscheidende visie op XR toe: “Zonder praktisch inzetbare hardware blijft je visie op XR en software voor XR onbenut. Onze ontwikkeling van de GoKart is een concreet voorbeeld van hoe je daadwerkelijk handen en voeten geeft aan XR in je school.” De GoKart is het gloednieuwe mobiele all-in-one meubel voor XR, ontwikkeld door CT Stork College en Emagine en uiteindelijk concreet uitgevoerd door HKmobile. Onmisbaar voor XR: concrete hardware Benno Hams: “Bij XR red je het niet met alleen een visie, een lesidee en bijbehorende software. Je hebt ook concrete hardware nodig om je XR daadwerkelijk in een les in te zetten, ingebed in een efficiënte logistieke organisatie in je onderwijssetting. Wil je XR implementeren in je lessencyclus? Dan moet het 100% ready to use én eenvoudig aanstuurbaar zijn.” GoKart: het fysieke en digitale hart van XR in de klas GoKart fungeert als het centrale, complete en betrouwbare hart van je XR-lessen. Deze standalone kart bevat alles wat het onderwijs nodig heeft om op professionele wijze aan de slag te gaan met XR binnen de klaslokalen. Tom: “In GoKart liggen al je VR-brillen overzichtelijk bij elkaar, altijd opgeladen. Ook kun je er al je XR-apps overzichtelijk in uploaden. De GoKart communiceert volledig probleemloos met zowel de VR-brillen en apps als met de leerlingen en docent, en ook extern voor updates en dergelijke.” De docent houdt via de interface zicht op wat leerlingen zien door de VR-brillen. Tom: “Dit geeft organisatieoverzicht en één docent kan veel meer leerlingen begeleiden.” Benieuwd? In de STO Twente nieuwsbrief vind je een apart artikel met uitleg van alle voordelen van de GoKart. Breed actief met ontwikkeling XR Naast de GoKart is CT Stork College ook actief met XR en interactiviteit op andere plekken in haar onderwijs. Benno: “Een mooi voorbeeld daarvan zijn de interactieve klantgesprekken die we hebben ontwikkeld voor E&O.” Tom licht er graag één van de vele voordelen uit: “De docent E&O kan hiermee veel meer leerlingen tegelijk begeleiden.” Benno heeft een indringende oproep: “Ik roep alle vmboscholen onder de vlag van STO Twente op aan te haken bij ons voorwerk op het vlak van interactieve (verkoop)gesprekken. Door AI is het probleemloos naar allerlei lessituaties te vertalen, bijvoorbeeld in het Duits of Engels voor je taaldorp op school. Wij hebben al het voorwerk al gedaan.” Benieuwd? In de STO Twente nieuwsbrief vind je een apart artikel over de interactieve klantgesprekken bij E&O. XR voor Z&W Ook voor het profiel Z&W ontwikkelt CT Stork College innovatieve XR. Tom legt de XR-visie van CT Stork College op Z&W helder uit: “Het draait om de leerlingen kennis laten maken met technologie binnen de zorg. Dit doen we zowel fysiek als virtueel. Door middel van een samenwerking met Twentse Zorg Academie hebben we de beschikking over een technologiekoffer waarin zich fysieke technologieën bevinden waarmee leerlingen door middel van casuïstiek leren om deze in te zetten. Virtueel maken leerlingen kennis met diezelfde technologieën in de VR-Zorgstraat ontwikkeld door Emagine. De leerlingen lopen dan letterlijk door een straat met achter elk huisnummer een ‘bewoner’ met een eigen en concrete zorgvraag. De leerling zorgt ervoor dat de virtuele bewoner de beschikking krijgt over de juiste zorgtechnologie. Dit willen we nog uitbreiden met een component voor het interactief voeren van gesprekken met cliënten/patiënten, in de lijn zoals we die interactieve gesprekken nu ook binnen E&O in werking hebben.” Twente brede projectgroep voor XR binnen Z&W Tom: “We hebben op initiatief van STO subregio Hengelo een speciale projectgroep Z&W opgezet voor STO Twente. Bedoeld om met elkaar te sparren over de doorontwikkeling van Z&W op je eigen school, gebaseerd op XR. Alle subregio’s binnen STO Twente zijn aangehaakt, een enorm positief commitment. Daardoor creëren we meer draagvlak, ook voor de daadwerkelijke XR-oplossingen die we samen voor Z&W binnen STO Twente ontwikkelen.” Eerst in syllabi ingebed of eerst gewoon starten? Tom en Benno erkennen dat het lang duurt voordat XR officieel is ingebed in kerndoelen in de syllabi. Benno: “Dan ben je jaren en jaren verder. STO brengt leerlingen in aanraking met technologie, want de arbeidsmarkt vraagt daarom. Dus kunnen we niet altijd wachten tot bepaalde zaken in de curricula staan met bijbehorende eindtermen, dit is een lang proces van jaren. Als je wacht totdat iemand anders besluit om XR in de kerndoelen te plaatsen, komt het niet op gang. Onze aanpak? We gaan gewoon concreet met XR aan de slag en tegelijkertijd werken we gericht aan de verwerking ervan in de syllabi en eindtermen. We kijken dus vooral hoe we XR met enthousiasme in de eindtermen kunnen plaatsen als aanvulling en ondertussen passen we het toe, een tweesporenbeleid.” Tom: “Wat daarbij helpt, is dat XR de organisatie rondom syllabi en eindtermen helpt vergemakkelijken. Het nu al invoeren van XR wordt enorm gestimuleerd door de voordelen ervan. Kijk, wij zijn een praktische school en willen zorgen dat het leuk blijft voor de leerlingen. Met XR wissel je af van traditionele vorm naar een vernieuwende vorm. Een werkvormwisseling die het voor iedereen interessant houdt, van leerlingen tot docenten.” Samenwerking met bedrijven CT Stork College kijkt ook met een scherp oog naar hoe de bedrijven waarmee zij samenwerkt al met XR omgaan. Benno: “Veel bedrijven passen XR al toe. Kijk alleen al naar de XR die de bedrijven recent naar onze Techniek Tastbaar meenamen, zoals een lassimulator en een graafmachinesimulator. Daarmee bereiden we onze leerlingen voor op wat ze straks in het echt gaan zien bij deze bedrijven.” Tom: “Deze bedrijven en CT Stork College werken met dezelfde VR-brillen, we kunnen ook dezelfde software gebruiken. We enten onze XR dus ook op de realiteit die we nu al zien bij de maakbedrijven in onze regio.” Software voor VR Benno en Tom realiseren zich dat er al heel veel gratis software en apps voorhanden zijn voor XR-toepassingen in het onderwijs. Wat is hun visie daarop? Benno: “De grote vraag is hoe je dit inzet in je onderwijs? Want ook al is het gratis en direct voorhanden; je moet er als docent nog altijd wel een passende lessencyclus omheen maken. Want alleen als je je XR inbouwt in een lessencyclus kun je het de leerlingen echt laten ervaren en voegt het iets toe.” Tom is helder over de visie van CT Stork College op kant-en-klare apps en software: “Prima inzetbaar om iets mee aan te vullen of te verduidelijken in je les. Onze visie is deze: wij kijken naar de probleemstelling uit ons eigen onderwijs. Waar lopen wij tegenaan en hoe kan XR daar een bijdrage aan leveren?” Benno noemt in dit kader nog graag even de GoKart: “Komt een school met een externe en kant-en-klare app? Geen probleem, die kunnen we direct uploaden in de GoKart. Deze app staat dan op een vaste plek en klaar voor gebruik in het menu van de GoKart, bijvoorbeeld onder het vak geschiedenis als het gaat om de app van het Anna Frank Huis.” MENU

90a6f1f1-ca08-4e21-a5d9-1d2f366fb5e4 Geslaagde pilot met VCA-diploma: veilig stagelopen in de techniek STO Twente wil graag dat vmbo-leerlingen een technische stage krijgen. Veilig werken staat daarbij voorop! Stagebedrijven eisen steeds vaker dat ook vmbo-leerlingen techniek over het zogeheten VCA-diploma beschikken. VCA staat voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers. Het Canisius in Tubbergen pakte de koe bij de horens. Op dinsdag 19 april kregen vierdejaars leerlingen hun VCA-diploma uitgereikt. Het grote voordeel? Techniekbedrijven kunnen deze leerlingen veel veiliger, breder en ook met nóg serieuzere opdrachten aan het werk zetten. Pittige opleiding Joost Buurke is teamleider vmbo-bovenbouw op het Canisius: “Het VCA-certificaat voor de leerlingen is maar liefst 10 jaar geldig. Nu met hun stage, straks ook voor hun mbo-stage én als zij daarna de arbeidsmarkt betreden. Het was pittig, inclusief een officieel examen. En dat ook nog eens in het examenjaar van deze leerlingen!” “Dankzij het VCA-certificaat mag ik nu bijvoorbeeld met een slijptol werken” Mart Krikhaar is 17, zit in het vierde jaar en deed vrijwillig mee met de VCA-opleiding: “Ik volg het profiel D&P en dat is hier ingericht als technisch profiel. Graag wil ik door met techniek. We wonen thuis in het buitengebied, dus kom je ook al sneller in aanraking met techniek. Dankzij het VCA-certificaat kon ik bij mijn stagebedrijf Loohuis met veel meer apparaten veilig werken zoals een slijptol. Ook heb ik daar een bijbaan, dus komt het VCA-certificaat mij dubbel van pas.” Verder uitrollen Marleen Peddemors – Greftenhuis (stagecoördinator en docent biologie) is namens het Canisius één van de betrokkenen bij STO Twente: “Onze school voerde deze VCA-pilot uit. Maar de STO subregio Almelo e.o. wil dit breder oppakken. Nu nog organiseren wij de VCA-cursus bij opleider BAVO, maar dit is kostbaar. Het plan is dat elke vmbo-school in de STO subregio Almelo e.o. een docent laat opleiden tot VCA-instructeur. Die kan dan lesgeven en vervolgens neemt een officiële instantie het examen af.” MENU

c960d210-3025-42a7-aada-a2a7bf04ce11 Bedrijven tonen maximale inzet voor Techniek Tastbaar STO Enschede Op 10 oktober vond de 3e editie plaats van Techniek Tastbaar in Enschede. Opnieuw paste de STO-subregio Enschede enkele verbeterpunten met succes toe. Ronald Rondeel: “De nieuwe werkgroep po-vo levert veel meer inbreng, eigenaarschap en deelname op.” Geslaagde verbeterpunten Floor de Vries: ‘Van elke editie van Techniek Tastbaar leren we wel iets. Dit keer hebben we voor het eerst met tijdsloten gewerkt om de grote toestroom in goede banen te leiden. Tegelijkertijd is het voordeel daarvan dat we continu beweging en actie zien. Ook hebben we voor deze editie nog meer energie gestoken in het daadwerkelijk naar Techniek Tastbaar halen van basisscholen. De nog betere en intensievere samenwerking met het po zien we bij deze editie terug in een veel hogere opkomst.” 7 werelden van techniek Floor benoemt nog een andere succesfactor: “We werken voor Techniek Tastbaar met de 7 werelden van techniek, en daar zijn dit keer voor de leerlingen de LOB-opdrachten op geënt, zowel voor de basisscholen als klassen 1 en 2 van het voortgezet onderwijs. Uit de 7 werelden gaf elke leerling aan welke twee daarvan zijn of haar meeste interesse heeft om op basis daarvan tijdens Techniek Tastbaar meer in contact te komen met de bijbehorende bedrijven. Elk bedrijf liet vervolgens in haar stand duidelijk zien in welke van de 7 werelden zij met hun werkzaamheden actief zijn. Op hun beurt gingen de leerlingen daar concreet heen met de opdracht om gerichte vragen te stellen. We zagen direct dat deze aanpak nog meer interactie opleverde tussen de leerlingen en de bedrijven. We kregen van de bedrijven terug dat zij die interactie enorm waarderen.” De kracht van nieuwe werkgroep po-vo Ook Ronald Rondeel is tevreden: “De samenwerking voor deze editie van Techniek Tastbaar hebben we dit keer op basis van een stevigere verbinding met het basisonderwijs gedaan. We hebben de communicatie verbeterd, en veel meer commitment op voorhand gevraagd vanuit het basisonderwijs. De spil hierin is onze nieuwe werkgroep po-vo. We zitten elke paar weken structureel met elkaar aan tafel om samen techniekonderwijs te ontwikkelen. We zien dat brééd, en overleggen vanuit deze werkgroep niet alleen voor Techniek Tastbaar, maar ook voor 7Tech en de ontwikkeling van de doorlopende leerlijn po-vo. Uiteindelijk willen we richting het basisonderwijs ook activiteiten ontwikkelen vanuit het train-de-trainer concept. Dit betekent dat wij deze leerkrachten bij ons willen gaan trainen in techniek en technologie. We herontwikkelen ons Technolab en dat komt in deze beweging centraal te staan.” Ook heeft Techniek Tastbaar de deelnemende bedrijven nog meer betrokken. Ronald: “In feite hebben we hen mede-eigenaar gemaakt en zien we een nog positievere houding.” Concrete actie vanuit po Marijke de Bruin is onder andere W&T-coördinator, invalleerkracht en deelnemer aan de werkgroep po-vo van STO Enschede: “De werkgroep po-vo is structureel actief sinds de start van dit schooljaar. Vanuit deze werkgroep hebben we concreet meegedacht aan het voorbereidende lesmateriaal, met de focus op de verdieping in de 7 werelden van techniek. Dit lesmateriaal hielp de leerlingen ook in te zien wat ze daarbinnen leuk en minder leuk vinden. Eveneens bood het hen de gelegenheid om hun twee favoriete werelden in relatie tot Techniek Tastbaar op voorhand aan te geven. Al met al is de winst dat deze leerlingen veel beter voorbereid naar Techniek Tastbaar kwamen.” Marit Benes van Stichting Consent neemt ook deel aan de werkgroep po-vo: “Tijdens Techniek Tastbaar hebben we gevraagd of de leerkrachten de voorbereidende lessen daadwerkelijk hadden uitgevoerd, en dat bleken ze allemaal gedaan te hebben, een mooie ontwikkeling!” Ronald: “Door deze veel gerichtere voorbereiding, kregen de leerlingen dit keer écht de gelegenheid om zich veel betere beroepsbeelden te vormen tijdens Techniek Tastbaar.” Alliander Frank Bigirwamungu is technisch specialist bij Onderhoud & Storing van Alliander. Alliander is een Nederlands netwerkbedrijf dat zich richt op het ontwikkelen en beheren van energienetten voor miljoenen inwoners en bedrijven in Nederland. Frank: “Techniek boeit mij al van jongs af aan. Door nu al de jeugd voor techniek te enthousiasmeren, hoop ik op heel veel opvolgers!” Frank en zijn collega’s lieten de leerlingen experimenteren met de HoloLens om zo via een virtuele drone het werk aan onder andere hoogspanningsmasten te kunnen volgen. Frank: “We merkten dat de leerlingen hier heel nieuwsgierig naar zijn!” ReintenInfra BV ReintenInfra BV is opgericht in 2010 en is inmiddels uitgegroeid tot een speler van formaat binnen de (wegen)bouwbranche. Ondanks hun drukke werkagenda stonden ze met plezier op Techniek Tastbaar. Eline is instroomspecialist bij ReintenInfra, en Bart is hier momenteel trainee: “Aandacht voor nieuwe instroom in de infra kan niet jong genoeg beginnen, daarom staan we hier graag. We dragen hiermee bij aan de bewustwording voor techniek bij ook jonge leerlingen. Nieuwe technologie zien we ook in de infra, maar jonge mensen die graag met hun handen werken, blijven altijd nodig.” Process your Future Uiteraard mocht Process your Future niet ontbreken op de Techniek Tastbaar. Gerard Nijhuis, projectleider: “We lieten de leerlingen ontdekken wat er komt kijken bij het maken van stroopwafels. Een typisch Nederlands product dat tot stand komt door procestechnologie. De leerlingen draaien twee balletjes, maken hier met verhitting een soort stroopwafel van en smikkelen deze ter plekke lekker op, een mooi symbool voor procestechnologie!” MENU