b0edc8b3-da1b-4e4e-9364-4353fd14e1fc Projectdag Toptraject in lijn met doelen van STO Twente Toptraject leerlingen van klas 3 gtl van het Zone.college en Alma College beleefden in november een inspirerende dag. Zij bezochten Almelose bedrijven waarbij het accent vooral op technologie ligt. De leerlingen mochten kiezen uit vijf bedrijven in de buurt. Na de bezoeken namen zij deel aan een Projectdag op hun school om zelf ook vaardiger te worden met de in de bedrijven ontdekte technologie. Marieke Eissens, Docent Beeldende vorming, Coördinator Toptraject en STO, organiseerde samen met collega’s van het Zone.college deze Projectdag. Link tussen Toptraject en STO Twente Marieke houdt van plannen en organiseren: “Ik heb drie jaar les gegeven op het Saxion en die ervaring was voor Alma College aanleiding mij te vragen om het Toptraject op mij te nemen. Goed getimed, want ook het vmbo neemt deel aan het Toptraject en daar ligt de directe link met Sterk Techniekonderwijs.” Het Toptraject is een doorgaand leertraject (vmbo-mbo-hbo) voor ambitieuze en praktisch ingestelde vmbo'ers die via het mbo een hbo-diploma willen halen. Marieke: “De toegankelijkheid naar het (hoger) onderwijs krijgt hierin veel aandacht. Toptraject zorgt voor een goede aansluiting van vmbo naar mbo.” Toptraject: ook voor kaderleerlingen Marieke: “Het Toptraject wil vmbo-leerlingen de vereiste bagage meegeven om uiteindelijk op het hbo te kunnen studeren. Dit hebben we eerder vooral ontwikkeld voor de gemengde leerweg en de theoretische leerweg. Er loopt nu een pilot voor de kaderberoepsgerichte leerweg vanuit het Toptraject, want kansengelijkheid in het onderwijs is een belangrijk aandachtspunt. We geven de vmbo-leerlingen bepaalde vaardigheden en specifieke vakinhoudelijke kennis mee voor het mbo en hbo. Denk aan verdieping in taal, rekenen en wiskunde en vier vaardigheden zoals plannen, presenteren, abstract denken en zelfstandig werken.” Nu ook verdieping met technologie Marieke noemt specifiek de aandacht in dit traject voor technologie die aan de vaardigheden die zij zojuist noemde is toegevoegd: “Deze verdiepingen, inclusief nu ook technologie, zien we als de bouwstenen die in het eerste jaar vmbo, mbo en hbo aangeraakt worden. Er is speciaal een STO-werkgroep opgericht binnen Toptraject om een doorlopende technologische leerlijn te ontwikkelen.” Waarom technologie? Marieke: “Inhoudelijk voegen we technologie toe omdat we in alle beroepsgroepen steeds meer met technologie in aanraking komen, dat geldt nu ook al voor mbo- en hbo-studenten. Die ontwikkeling willen we in het Toptraject laten weerspiegelen.” Aftrap op één van beide scholen Elke Projectdag start met een aftrap. Marieke: “De ene keer vindt die middag plaats op het Zone.college en de andere keer op het Alma College. De samenwerking is heel goed en collegiaal. Het voordeel van de wisselende locaties voor de aftrap, is dat zowel de leerlingen als docenten bij elkaar over de vloer komen en zo beide scholen beter leren kennen.” Marieke: “Tijdens de meest recente projectdag kregen leerlingen uitleg over vijf verschillende projectthema’s: Kunst en Stopmotion, Media & Technologie, Taste Technology, Labtechnologie & Apotheek en Microscopie & de lens.” Via een digitaal systeem mochten de leerlingen hun favoriete themakeuzes maken en kwamen over het algemeen bij hun eerste of tweede keuze uit. Op excursie bij de bedrijven Na deze aftrapmiddag met uitleg gingen de leerlingen vervolgens op excursie bij de bedrijven met de bijbehorende thema’s, in groepjes van gemiddeld negen leerlingen. Bijvoorbeeld de leerlingen die kozen voor Kunst en Stopmotion bezochten het kunst- en techniekmuseum Oyfo in Hengelo. Mediatechnologie vond plaats bij een Almelose drukkerij, Taste & Technologie bestond uit een workshop op het Zone.college en een bezoek House off Skills in Almelo. De leerlingen voor labtechnologie bezochten een apotheek in Almelo en een opticien voor het thema Microscopie & de lens. “Vooral bedoeld om deze organisaties te verkennen én de beroepen daarbinnen die aan de genoemde thema’s gekoppeld zijn”, aldus Marieke. Verdieping op school Na de bezoeken namen de leerlingen op een andere dag deel aan een Projectdag op hun eigen school om zelf ook vaardiger te worden met de technologie die ze in de bedrijven ontdekt hadden.. Marieke: “Op die dag gaan zij op school zelf met de technologie aan de slag.” Een voorbeeld is de workshop op school die Marieke zelf gaf voor het thema Stopmotion: “Ik liet de leerlingen werken met de zogeheten ‘verderkijkdozen’. Dit zijn vernieuwende kijkdozen waarmee je samen met digitale middelen en creatieve materialen je eigen Mixed media kunstwerk maakt zoals met video en film. Eerst liet ik hen vaardig worden met de technologie zelf en daarna maakten ze zelf een Stopmotion filmpje.” En bijvoorbeeld de leerlingen die op bezoek waren geweest bij de drukkerij, maakten vervolgens op school zelf een magazine, met onder andere hoe je in een fotostudio werkt en een cover maakt. Drietrapsraket Marieke en de leerlingen kijken terug op een geslaagde Projectdag. Marieke: “De drietrapsraket met een aftrapmiddag, de bedrijfsbezoeken zelf én de Projectdag op school vormt een mooi totaalconcept.” MENU

73614905-ceb4-4ed1-95e5-8a5e4258628c Eerste techniek onderwijsdag: bedrijven presenteren zich in het vmbo Vrijdag 17 september was voor leerlingen van het profiel PIE op het Twents Carmel College locatie Potskampstraat in Oldenzaal een speciale onderwijsdag. Vijf bedrijven kwamen op bezoek om uitleg te geven over welke rol ze spelen in de keuzevakken die het vmbo de leerlingen biedt. Verder legden zij uit wat ze doen en welke werkkansen er bij hen voor leerlingen in de techniek liggen. Verder gingen de leerlingen concreet aan de slag. Maurits Westerik, docent PIE Elektro- en Installatietechniek: “Onze leerlingen hebben niet alleen uitleg nodig, maar willen ook heel graag praktisch wat doen. De bezoekende bedrijven speelden hier enthousiast op in.” Maurits schetst graag de achtergrond: “Ik maak deel uit van de STO-werkgroep hybride docenten. Op het Twents Carmel College hebben we inmiddels hybride docenten aan de slag. Wel merk je soms dat techniekbedrijven wat koudwatervrees hebben om hun werknemers ter beschikking te stellen als hybride docent. Ze hebben vaak volle werkportefeuilles en elke techniekkracht is nu bij de bedrijven hard nodig. Tegelijkertijd willen ze graag uit de vijver met jong techniektalent vissen. We zien dat deze groep bedrijven openstaat voor gastlessen en bedrijfsbezoeken. Dat is voor hen een overzichtelijke en afgebakende activiteit. Deze bedrijven komen we graag tegemoet door hen uit te nodigen voor een bezoek aan het Twents Carmel College.” Er is dus bewust voor deze aanpak gekozen, om bedrijven op school te laten komen. Hiermee wordt voldaan aan de doelen die gesteld zijn vanuit STO bij dit onderdeel, naast de hybride collega’s, en houdt de docent zelf de regie. Enthousiasme van beide kanten Met die insteek vond 17 september de eerste onderwijsdag plaats. Achterbosch Machinebouw, Steggink Metaal B.V., Lassche & Keizer, RIWO Engineering en Lammerink Installatiegroep kwamen langs om zichzelf enthousiast te presenteren aan de PIE-leerlingen. Drie bedrijven gaven hun presentatie op het PIE-plein en twee in het gloednieuwe Technolab. Voor de zomervakantie waren zij al langs geweest om met Maurits en zijn collega’s een rondgang te maken en de mogelijkheden voor hun presentaties te verkennen. Maurits: “In een tijdblok van 1,5 uur liet elk bedrijf aan groepjes van ongeveer 15 leerlingen zien wat ze doen en maken en presenteerden zij hun toekomstplannen. En vooral ook: als je daar later werkt, wat zijn dan eigenlijk concreet je techniekwerkzaamheden?” De leerlingen deden enthousiast mee en stelden volop vragen. Meer praktische context rondom keuzevakken Ook belangrijk: de techniekbedrijven gaven aan welke rol ze spelen in de keuzevakken die het vmbo de leerlingen biedt. Maurits: “Hierdoor kregen deze keuzevakken voor onze PIE-leerlingen veel meer context en zagen zowel docenten als leerlingen mooie en vooral praktische toepassingen. De bedrijven legden uit hoe een keuzevak zich verhoudt tot de concrete werkzaamheden. De bedrijven werkten graag mee aan deze techniek onderwijsdag vooral door het groeiend gebrek aan technici en vanuit hun maatschappelijke verantwoording, benadrukt Maurits: “Uiteraard vergt het een inspanning van de deelnemende techniekbedrijven, maar we merken toch dat ze het belang ervan inzien. Vooral ook als een investering in ons Twentse bestand van technici voor de lange termijn.” Aan de slag! Een schot in de roos was dat de leerlingen met de bedrijven concreet aan de slag konden. Maurits: “De twee metaalbedrijven onder de vijf bedrijven gaven aan het metaallokaal te willen gebruiken om daar met de PIE-leerlingen concreet te werken zoals aan de draaibank of met een lasdemonstratie. Lassen doen we normaal ook wel in de les. Maar door de uitleg van een extern iemand en de toepassing, wordt het extra interessant. Ze hebben niet alleen theorie nodig, maar willen ook heel graag praktisch wat doen. Bijvoorbeeld Lammerink Installatiegroep had vijf demomodellen op het gebied van domotica meegenomen. Ook mochten de leerlingen een aantal beveiligingscamera’s leren besturen die waren opgehangen in het Technolab.” Eveneens nuttig voor techniekdocenten Binnen STO Twente is ook aandacht voor de verruiming van kennis van techniekdocenten. Maurits: “Neem de praktische uitleg van koeltechniek die we van Lassche & Keizer kregen. Die vormt een nuttige aanvulling op de lesmethoden die we hiervoor hanteren. Ook kregen we hun demomateriaal dat wij weer in onze lessen kunnen gebruiken. Dus ook wij als techniekdocenten steken van zo’n onderwijsdag het nodige op.” Kortom, een dag voor herhaling vatbaar. Maurits: “Wellicht al in februari 2022 en dan weer met vijf andere techniekbedrijven.” Tot slot ook complimenten voor de leerlingen van klas 3 van de afdeling Horeca, Bakkerij & Recreatie. Zij zorgden voor soep en broodjes voor de bezoekende bedrijven én serveerden deze keurig netjes uit. MENU

3852cde8-628d-43e6-8b45-dadf714f2210 Subregio Almelo e.o. activeert docentenprofessionalisering met korte, praktische techniektrainingen Eerder dit jaar verspreidde de STO subregio Almelo e.o. een enquête onder haar techniekdocenten. De kernvraag? Hoe kan STO hen ondersteunen bij hun docentenprofessionalisering? Het antwoord was helder: geef ons toegang tot korte, praktische docententrainingen/workshops om nieuwe technologie beter te kunnen onderwijzen. Techniekdocent Erik van Bunnik en onderwijsassistent Kirsten Lejeune pakten die uitdaging samen op. In Studio 15 in Almelo vond op 8 december de pilot docententrainingen & workshops plaats en dit krijgt een vervolg. Praktisch op weg in 1,5 uur Meerdere techniekdocenten uit de subregio Almelo e.o. kwamen enthousiast op de pilot af. Deze bood in eerste instantie vier verschillende korte, praktische trainingen. Uit praktisch oogpunt moest de training Xtool laserbox even ‘on hold’, maar er bleef genoeg over om te leren in de trainingen. Verdeeld over drie ruimtes in Studio 15 vonden de trainingen plaats. Erik van Bunnik: “Elke training is compact en duurt 1,5 uur. Zowel bedoeld voor startende docenten als enigszins gevorderde collega’s. Uiteraard leer je in 1,5 uur niet alle finesses van de getoonde techniek, maar je wordt wel enthousiast gemaakt en technisch op weg geholpen.” En wat ook helpt: de docenten zijn even helemaal weg uit hun schoolomgeving. Erik: “De trainingen in Studio 15 halen je even uit je dagelijkse schoolomgeving met de vaak vele afleidingen.” Uitleensysteem voor verdere verdieping De trainingen worden vanaf januari 2023 zoveel mogelijk gepland op dinsdag- en donderdagmiddagen van 15.00 tot 16.30 uur, bedoeld om lesuitval te helpen voorkomen. Willen docenten zich na de training verder verdiepen in de materie? Dan kunnen ze profiteren van een uitleensysteem. Hiermee kunnen zij thuis zelf experimenteren en de diepte in of er direct mee aan de slag in de klas. Dit uitleensysteem geldt voor bijna alle trainingen zoals een handige koffer met drones. Peter Geuke demonstreerde Arduino . Dit is een opensource-computerplatform. Met deze toegankelijke technologie programmeer je samen met je leerlingen slimme en creatieve oplossingen van ontwerp tot realisatie. Marc-Jan Hengstman liet enkele docenten de mogelijkheden van Codey Rockey en Neuron zien. Zijn aanpak in de training? “Gewoon durven en doen, je kunt met deze technieken bij 0 beginnen. Het enige wat nodig is, is een klein beetje ervaring met een laptop en affiniteit met bewegende onderdelen. De rest volgt vanzelf.” Peter Weideman en Simon Uiterwijk Winkel gaven in de podiumruimte van Studio 15 een praktische training drones . Het hoge plafond in deze zaal bleek hiervoor uitermate geschikt. Verdere verdieping docentenprofessionalisering Kirsten Lejeune is onderwijsassistent op het Alma College en nauw betrokken bij dit pilotproject voor docentenprofessionalisering: “Uiteindelijk gaat het erom dat de techniekdocenten door deze professionalisering hun nieuwe kennis weer terugbrengen naar de leerlingen. De deelnemers kunnen blanco starten. Het idee is dat, als ze het willen, deze trainingen hen direct goed op weg helpen. Maar we willen meer doen op het vlak van docentenprofessionalisering. We zijn inmiddels begonnen om per techniekprofiel met de docenten rond de tafel te gaan: wat willen ze nog meer ondernemen op het vlak van docentenprofessionalisering? Op de antwoorden op die vraag willen we per techniekprofiel een tweedaagse praktisch-inhoudelijke studiereis baseren. Voor MVI staat in maart de eerste tweedaagse op de planning die Erik en ik samen gaan organiseren.” Voor alle leerkrachten en docenten Deze trainingen zijn in principe bedoeld voor alle docenten basisonderwijs en voortgezet onderwijs uit de subregio Almelo e.o. Erik: “De korte, praktische trainingen zijn ook toegankelijk voor leerkrachten uit het basisonderwijs. Dit past naadloos in het idee achter de doorlopende leerlijn. Ook versterkt het basisonderwijs hiermee haar inzet op W&T.” Naast techniekdocenten zijn de trainingen ook een verrijking voor onderwijsassistenten, collega’s uit de Technolabs en andere schoolmedewerkers die in technieklessen kunnen bijspringen. Erik: “Hoe breder we deze kennis verspreiden, hoe beter.” Het aanbod van trainingen zal groeien, is de insteek. Bijvoorbeeld een verdieping op Codey Rockey door het leren iets complexer te programmeren van robotjes met MBOD. MENU

4531bef5-a454-45a0-81d5-e13e71604c80 Hoge opkomst en prikkelend programma markeren eerste regiobijeenkomst Techkwadraat Twente Na eerdere bijeenkomsten binnen de vijf subregio’s van Techkwadraat Twente was het op 15 mei tijd voor de eerste regiobijeenkomst ‘meet, learn & greet’ van Techkwadraat Twente. In het gastvrije House of Skills in Almelo verzamelden zich ruim 120 deelnemers uit de PO- en VO-scholen, en nog eens ruim 40 geïnteresseerde externe partners. De hoge opkomst deed recht aan het inhoudelijke programma met een belangrijke keynote én zorgde voor een drukbezochte inspiratiemarkt met 18 externe aanbieders. Techkwadraat in een notendop Techkwadraat is een programma met impulsgelden voor regionale samenwerkingen binnen het basisonderwijs, het speciaal onderwijs (basis en voortgezet), vmbo-tl, de havo en het vwo. Scholen, bedrijven, musea, science centra, bibliotheken en techhubs bouwen regionaal samen aan een omgeving waarin kinderen en jongeren op verschillende manieren, momenten en plekken in aanraking kunnen komen met technologie. Penvoerder Stichting Katholiek Onderwijs Enschede (SKOE) Marc Nij Bijvank, Voorzitter College van Bestuur van Stichting Katholiek Onderwijs Enschede (SKOE), opende de regiobijeenkomst. SKOE is de penvoerder van Techkwadraat Twente. Marc schetste de veelzijdige opkomst vanuit PO, VO, MBO, HBO en WO, maar ook het bedrijfsleven en organisaties: “Het is enorm mooi om te zien dat bij deze regiobijeenkomst het complete onderwijs van Twente, en al haar partners, samenkomt voor Techkwadraat Twente. Opnieuw een bewijs hoe wij elkaar in deze regio al jarenlang elke keer opnieuw weten te vinden voor het inspireren van jongeren voor technologie.” Marc schetste hoe door alle inspanningen op dit terrein er in Twente al een prima infrastructuur ligt waar Techkwadraat op kan voortbouwen, onder andere door al het grondwerk dat inmiddels is verricht vanuit Sterk Techniekonderwijs Twente: “Ik kijk uit naar het mooie programma Techkwadraat Twente en zie deze twentebrede bijeenkomst als een prima start om met elkaar al direct te beginnen met kennisuitwisseling!” Insteek: vermenigvuldig wat er al is Mirjam Nijhuis is programmamanager PO voor Techkwadraat Twente. In haar toelichting na Marc Nij Bijvank benadrukte zij een cruciaal facet van Techkwadraat Twente: “In Twente zien we al veel binnen- en buitenschoolse initiatieven, programma’s en activiteiten, bijvoorbeeld vanuit STO Twente. Die willen we met Techkwadraat vermenigvuldigen. Zo geven we een boost aan zowel de kwaliteit als de kwantiteit van leerervaringen van kinderen en jongeren met technologie. Kortom, met Techkwadraat bouwen we veelal voort op mooie initiatieven die er al zijn, met tegelijkertijd uiteraard ook ruimte voor nieuwe ideeën en activiteiten, een werkbare balans. Wat lokaal ontstaat vanuit eigenaarschap van de scholen proberen wij te verbinden tot een krachtig geheel en daardoor samen met elkaar te groeien.” De programmanagers Mirjam Nijhuis (PO) en Marieke Rinket (VO) willen alle deelnemende scholen daarin zowel inspireren als concreet faciliteren. Zet een stap ten opzichte van waar je nu staat Mirjam gaf de scholen een eye opener mee: “Elke school zit nu in een bepaalde fase van W&T en de toepassing van technologieonderwijs. Met uiteraard een eigen lokale situatie, leerlingpopulatie, context en een eigen team. De ene school is al langer actief, een andere school staat misschien nog helemaal aan de start. Die verschillen vormen geen probleem. Kijk naar waar je school nú staat en bepaal hoe je vanuit die specifieke positie een zinvolle en betekenisvolle stap verder zet in je technologieonderwijs. Bijvoorbeeld door verbreding en verdieping van wat je al doet voor je eigen leerlingen in jouw specifieke context. Dus je eigen school en je huidige technologiepositie zijn leidend. Wil je eerst het W&T kompas uitvoeren, het visiespel spelen met je team, en op grond daarvan beleid bepalen voor Techkwadraat Twente? Prima! Is je school al veel verder en wil het aan de slag met bedrijven of organisaties in een externe setting? Ga je gang. Kortom, er is volop ruimte voor de eigen positie en gewenste vervolgstappen en elke stap is okay, áls je maar een stap zet.” Tijdspad Mirjam schetste het tijdspad: “De aanvraag voor Techkwadraat Twente is op 13 januari ingediend en op 13 juni geeft de overheid uitsluitsel. Het consortium voor Techkwadraat Twente is groot, dus er bestaat altijd een kans dat we een herstelopdracht krijgen naar aanleiding van onze aanvraag. In dat geval valt het moment van de toekenning in september.” Mirjam benadrukte dat alle deelnemende PO- en VO-scholen uiterlijk 1 juni hun plannen voor Techkwadraat concreet moeten hebben ingediend bij Mirjam en haar collega Marieke Rinket. De scholen kunnen hun voorgenomen activiteiten aangeven in een kant-en-klaar format. Mirjam: “In ieder geval de voorgenomen activiteiten voor het eerste jaar, maar graag ook met een doorkijkje naar het tweede en derde jaar.” Keynote ‘Slimmer vooruit in Twente’ door Tim Post Tim Post is onderwijswetenschapper, verbonden aan de UT en Kids4Twente. Zijn keynote vormde het hart van de regiobijeenkomst voor Techkwadraat Twente. Het prikkelende thema luidde ‘Slimmer vooruit in Twente’ . Tim kreeg alle deelnemers op het puntje van hun stoel met een uitdagende visie op zin en onzin van technologiebevordering in het onderwijs. Zijn kernconclusies? · Ons huidige onderwijs kent separate vakken gericht op kennis en vaardigheden. Maar dé uitdaging is ons onderwijs te koppelen aan alle complexe maatschappelijk-technologische uitdagingen waar onze leerlingen mee te maken gaan krijgen. Dat pleit voor nog meer aandacht voor Onderzoekend en Ontwerpend Leren binnen de context van technologieonderwijs. · Focus bij leerlingen op het ontwikkelen van positieve beelden van henzelf en de wereld. Met als doel om hen daarin vervolgens een positieve grondhouding te laten ontwikkelen. · Stimuleer bij leerlingen veel meer de ‘why’, dus waarom zouden leerlingen überhaupt onderzoeksvragen willen stellen? Laat hen ontdekken waarom het leuk is om nieuwsgierig te zijn en te blijven. Ook het VO kan op deze nieuwsgierigheid blijven sturen met het inspireren voor technologie. · Zijn kinderen niet voor hun achtste levensjaar in contact geweest met technologie? Dan nemen ze techniek ook nooit meer mee in keuzes die ze later maken, blijkt uit onderzoek. Denk bijvoorbeeld aan het kiezen van een profiel richting techniek op de middelbare school. Juist Techkwadraat Twente biedt volop kansen deze doelgroep te bereiken. · Als een basisschool W&T voor elkaar heeft, profiteren leerlingen in het voortgezet onderwijs daar vervolgens direct van. Aanbevelingen voor succesvolle toepassing W&T Tim’s aanbevelingen voor succesvolle toepassing W&T? Benut W&T als vakoverstijgende context voor O&O leren, toets W&T jaarlijks met geijkte instrumenten, zie technologiesubsidie niet als doel maar als middel, zet W&T schoolbreed in, maak een schoolontwikkelingsplan waar W&T onderdeel van is, focus op leskwaliteit en niet op lesmateriaal, sluit aan bij voorkennis van leerlingen, verruim hun blik en participeer met je technologieonderwijs in de maatschappij. Introductie Technoscope: meten = weten Tim: “Op jonge leeftijd investeren we al jarenlang in techniekonderwijs vanuit talloze subsidieprogramma’s, maar hoe meet je of dat ook wat oplevert? Inspectie en CITO hebben nog geen toetsen ontwikkeld om te meten waar we nou raak schieten.” Tim ontwikkelde daarom de Technoscope, een op wetenschap gestoeld instrument en inzetbaar als een jaarlijkse toets onder leerlingen. "Komen we bij hen binnen en zie je ook echt dat hun hart groeit voor techniek en de maatschappij? Leidt het tot iets positiefs, of juist niet? En waar ligt dat dan aan? Technoscope is inmiddels helemaal doorontwikkeld. Wij kunnen op korte termijn meten wat het doet, waar wij mee bezig zijn, ook als we aan de slag gaan met Techkwadraat Twente. Waarom zie je effect in de grondhouding van leerlingen ten aanzien van technologie op de ene school en bij de andere school niet? Wat kunnen we daar gezamenlijk van leren? Het gaat niet om wijzen naar elkaar, maar om leren van elkaar.” Visie van Anika Embrechts Anika Embrechts is onder andere expert op het gebied van W&T. Wat is haar visie op Techkwadraat? “Eindelijk starten we nu ook bij de heel jonge PO-leerlingen bij het interesseren voor technologie, en niet langer alleen vanuit groep 7 en 8. We weten uit onderzoek dat in de jonge groep daaronder de beeldvorming omtrent technologie plaatsvindt. Techkwadraat geeft ons de kans om nu ook daadwerkelijk bij deze belangrijke doelgroep te starten. Maar ook belangrijk is dat we met Techkwadraat het complete PO én VO gaan bereiken en ook maximaal op elkaar kunnen laten aansluiten voor alle activiteiten om leerlingen te inspireren voor technologie.” Enkele reacties van docenten uit het PO en VO: “We zijn best nog zoekend, maar vandaag hebben we hele concrete ideeën aangereikt gekregen. Dat helpt enorm om onze eigen positie als school binnen Techkwadraat Twente te bepalen en daarvanuit een volgende stap te zetten.” “We zijn nog wat onwennig om vanuit onze basisschool met externe partners te gaan samenwerken. Daarom hielp de Inspiratiemarkt enorm; we hebben heel veel ideeën opgedaan en contactgegevens uitgewisseld. Je verbaast je erover hoeveel partners Twente telt waarmee je als school eigenlijk heel goed kan samenwerken!” “Onze school doet al heel veel met STO Twente. Vandaag werd mij goed duidelijk dat we de ruimte krijgen binnen Techkwadraat Twente om daarop voort te bouwen. Dat geeft ons letterlijk en figuurlijk vaste grond onder de voeten.” “De keynote van Tim Post deed mij inzien hoe belangrijk het is om Techkwadraat Twente maximaal in te bedden in je onderwijsprogramma en het niet te zien als zoveelste losse bouwsteen om leerlingen te interesseren voor technologie.” “Vanuit de subsidieregeling TechKwadraat Twente moet onze school tenminste 20% cofinanciering organiseren, waarvan minimaal 10% vanuit bedrijven/instellingen. Als school hebben we hier geen ervaring mee. Het was fijn om te horen dat Marieke Rinket en Mirjam Nijhuis ons alle hulp bieden om die cofinanciering te organiseren.” Ideeën opdoen tijdens inspiratiemarkt Tot slot werden alle deelnemers uitgenodigd de inspiratiemarkt te bezoeken. Hier presenteerden zich meerdere partners die klaarstaan om de PO- en VO-scholen met de uitvoering van hun activiteiten concreet te helpen of te inspireren. Dit is slechts een greep uit alle betrokken partners, maar wel hebben ze gemeen dat zij al vanaf het begin bij de planvorming van Techkwadraat Twente betrokken zijn. Het doel was om de scholen in aanraking te laten komen met de mogelijkheden die deze partners kunnen bieden en om dit te bereiken hadden de deelnemers allerlei praktische voorbeelden meegenomen. De volgende partners waren present tijdens de inspiratiemarkt: Bedrijf in de Klas, Metal Skills Kids, FME, Kids4Twente, AdoptIDee, Techniek voor de Klas, Oyfo, House of Skills, Tetem, Windesheim, De Museumfabriek, UT Pro, UT Pre, MetaChef, Saxion Pre, SMEOT, REMO en B-Oost | Bouwmensen Almelo. Rondleiding door House of Skills Ook stonden de collega’s van House of Skills klaar voor een rondleiding door hun ruime en professioneel ingerichte ruimten. Niet voor niets is House of Skills een gewaardeerde samenwerkingspartner van Techkwadraat Twente! Daarom: bedankt voor de gastvrijheid voor deze bijeenkomst van Techkwadraat Twente én de lekkere hapjes. MENU

eb50162a-c0dd-4764-aac4-823db4439eed Leerlingen én docenten krijgen kijkje in de dagelijkse realiteit van techniekbedrijven door gastlessen PIE en M&T Keuzevakken zijn een instrument om op het Twents Carmel College (TCC) vmbo-leerlingen uit jaar vier voor techniek te interesseren. Het TCC koppelt daar gastlessen aan, gegeven door technische bedrijven uit de omgeving. Die gastlessen zijn bedoeld voor leerlingen als inspirerende praktijkondersteuning voor hun gekozen keuzevak of leerlijn. Ze ontdekken nieuwe technieken die de school wellicht niet kan bieden, een ontwikkeling die ook past bij het STO-concept van de hybride docent. Maar vooral ervaren ze tijdens deze gastlessen van de bedrijven zelf hoe waardevol die technieken zijn voor de maatschappij en ook hun latere loopbaan. Eveneens voor de techniekdocenten is die actuele informatie uit het werkveld een verrijking. Voortaan drie aftrapmomenten gastlessen voor keuzevakken Eerder vonden deze gastlessen in het schooljaar op één moment plaats voor alle keuzevakken. Maar dit gaf een overload aan informatie voor de leerlingen. Vanaf het schooljaar 2022-2023 biedt TCC deze gastlessen op drie momenten aan: in september, november en januari. De gastlessen in november werden onlangs verzorgd door drie bedrijven: twee bij PIE en één bij M&T. De bedrijven die meedoen aan de gastlessen zijn vanuit hun netwerk geworven door de beroepsgerichte docenten. Motiveren én doen De deelnemende bedrijven hebben graag een heldere, afgebakende opdracht tijdens een gastles. Maurits Westerik, docent PIE: “Een belangrijk doel is bijvoorbeeld het in gesprek gaan met de leerlingen en laten zien wat de bedrijven in huis hebben. Op haar beurt leert TCC veel van de aftrapmomenten voor de gastlessen. Door dit vaker te doen, worden we hier ook steeds beter in. Door feedback te vragen van de bedrijven en van de leerlingen, krijgen de aftrapmomenten steeds beter vorm. De komende tijd wordt er een handleiding gemaakt waarmee bedrijven aan de slag kunnen. Bedrijven krijgen hierdoor handvatten, maar het is ook belangrijk dat bedrijven hun eigen draai kunnen geven aan het aftrapmoment. Op 16 januari vindt wederom een aftrapmoment plaats. Alle input van de bedrijven, leerlingen en docenten wordt daarin meegenomen om de deelnemende bedrijven zich nog beter te laten voorbereiden.” Wout Ensink, Projectleider Sterk Techniekonderwijs: “Een belangrijk doel van deze gastlessen is eveneens dat de bezoekende bedrijven uit hun eigen werkpraktijk aangeven waaróm een specifiek keuzevak zo waardevol is voor de leerlingen. Maar ze gaan ook aan de slag! De bedrijven die de gastlessen verzorgen, zetten de leerlingen in de techniekruimten van het TCC concreet aan het werk. Leerzaam voor zowel de leerlingen alsook hun techniekdocenten.” Keizers Installatietechniek Paul Eidhof is bedrijfsleider van Keizers Installatietechniek uit Oldenzaal. Hij gaf op 7 november voor de PIE-leerlingen op het Twents Carmel College een gastles over zijn bedrijf en vooral de toepassing van duurzame installatietechnieken: “We zijn razend druk toch maak ik hier graag tijd voor vrij. Deze jonge mensen zijn onze toekomst! Als bedrijf kunnen wij vooral de vmbo-leerlingen tijdens een gastles inzicht geven in wat het betekent om in een technisch bedrijf te werken, welke technieken er spelen en vooral ook: wat is je houding? Want het wordt ook in ons vak steeds belangrijker hoe jij je als technicus presenteert bij een opdrachtgever. Zo’n gastles zie ik als een stuk toekomstgerichte overdracht van mijn kennis en techniek naar de vmbo-leerlingen toe. Ik hoop een voorbeeld te zijn voor deze vmbo-leerlingen omdat ik mijn studie destijds ben gestart op de toenmalige LTS, uiteindelijk HTS haalde en nu bedrijfsleider ben.” Paul vloog zijn gastles over installatietechniek inspirerend aan. Met allerlei foto’s uit de praktijk van bouwprojecten stelde hij de leerlingen concrete vragen: wat zie je hier? Klopt dit? Hoe zou jij het doen? Een schot in de roos want de groep leerlingen kwam al snel los met antwoorden en discussie. Steggink Metaal Maiko Rademaker is bedrijfsleider bij Steggink Metaal, het tweede bedrijf dat op 7 november een gastles gaf voor de studenten PIE. Maiko benadrukte hoeveel kansen er liggen op de arbeidsmarkt voor goed opgeleide en ervaren lassers: “We moeten af van het imago dat werken in de techniek smerig zou zijn en slecht wordt betaald. Het tegendeel is waar! Wel leg ik de nadruk op het feit dat je in dit vak altijd moet blijven doorleren, want techniek staat nooit stil. Leun je achterover? Dan word je ingehaald. Kom je bij ons binnen via vmbo-mbo? Top! Maar je moet de wil hebben om altijd door te willen leren.” Maiko maakte korte metten met het idee dat mensen soms hebben dat je in de techniek zó gewild bent, dat je ook zonder diploma aan de slag kunt: “Dan loop je zomaar honderden euro nettosalaris in de maand mis! Mijn advies: maak altijd je technische opleiding af.” Succesvolle voorbeeld-leerling Maiko gaf het woord vervolgens aan Robin. Hij is pas 22 jaar en besloot een aantal jaren geleden na het vmbo door te leren in onder andere constructiebankwerken en lassen: “Inmiddels heb ik niveau 3 gehaald, deed een BBL-opleiding en werk ik nu fulltime met heel veel plezier bij Steggink. Daarnaast heb ik met mijn broer een eigen bedrijf opgezet. Ik kan alle vmbo-leerlingen aanraden door te leren in de techniek!” Ook stimulans voor techniekdocenten Maurits Westerik is docent PIE en is blij met de gastlessen en de kennis die de leerlingen daarin van de bedrijven opsteken: “Op onze beurt kunnen wij als docenten in onze theorielessen daaraan refereren. Een mooi ankerpunt om in je lessen een keer iets aan te halen wat ze tijdens de gastles hebben gezien of gehoord. Neem warmtepompen, een actueel onderwerp. Daar kan ik theorie over geven en vervolgens de leerlingen aan de gastlessen van Paul Eidhof herinneren. Maak je die koppeling tussen theorie en praktijk? Dan leg je een nieuwe verbinding voor de leerlingen die hun hopelijk motiveert en inspireert.” Autobedrijf Hein Franke Op 7 november stond ook een gastles voor M&T gepland, gegeven door Hanneke Oude Wolbers, directeur-eigenaar van Autobedrijf Hein Franke uit Oldenzaal. Vooral ook bijzonder omdat Hanneke een vrouwelijk rolmodel kan zijn voor de meisjes die M&T volgen. Hanneke gaf een mooi en eerlijk beeld van het werk in een autobedrijf. Zo legde zij uit welk werk er elke dag op het bordje ligt van een automonteur. Tijdens de gastles waren de leerlingen vooral erg geïnteresseerd in de ontwikkelingen van elektrische auto’s. Hanneke presenteerde een leuke quiz over de automotive waarbij de leerlingen opvallend veel techniekvragen goed beantwoordden. Hanneke: “Ik vind het heel belangrijk om hier tijd voor vrij te maken, een stukje maatschappelijke bijdrage. Maar ook hoop ik dat de jongens en meisjes gemotiveerd blijven om voor M&T te kiezen, want we zien nu al de personeelstekorten oplopen. Hoe gaaf is het dan om jongens en meisjes via een gastles enthousiast te maken voor dit mooie autovak! Ik hoop dat zij dezelfde passie als ik krijgen om elke dag lekker de werkplaats in te gaan.” Nico Kuipers, docent M&T: “Als school proberen wij zoveel mogelijk aan te sluiten op het bedrijfsleven. Neem de elektrische auto, dat onderdeel hebben we nog niet volledig in ons lesprogramma zitten, maar daar werken we wel naartoe. De gastles van Hanneke over haar dagelijkse werk met elektrische auto’s is alleen maar een stimulans om daar nog meer op te gaan sturen.” Aan de slag! Na de gastlessen gingen de PIE-leerlingen aan de slag, samen met Keizers Installatietechniek en Steggink Metaal. Een volgende keer is er waarschijnlijk ook gelegenheid voor de leerlingen M&T om met het bezoekende bedrijf praktische opdrachten uit te voeren. Jelmer Vos is hybride professional op het TCC: “Steggink Metaal heeft voor deze gastles twee lasmachines meegenomen die wij niet in de school hebben. Ten eerste een TIG-machine waarmee ze zowel staal als aluminium gaan lassen. Dus lassen ze met gelijkstroom en wisselstroom. Onze leerlingen hebben nog niet zoveel ervaring met TIG, dus het is prachtig dat zij dankzij Steggink daarmee kennis kunnen maken. De tweede lasmachine is een hele luxe variant van een MIG/MAG machine. Die kun je tot in het fijnste detail afstellen, zonder spatten. Voor onze leerlingen een bijzondere toegevoegde waarde. Ook konden de leerlingen samen met Steggink Metaal een stukje solderen door een messing t-stukje aan een koperen leiding te solderen.”” Leren persen en solderen Jan Oosterbroek is een collega van Paul Eidhof bij Keizers Installatietechniek. In het dagelijks leven begeleidt hij de kleinere bedrijfsprojecten van A tot Z. Nu kwam hij vol enthousiasme helpen op het TCC bij de praktijkopdracht van de gastles: “Ik heb dit vaker gedaan met jongeren en is iets wat goed bij mij past. Ik gaf ze twee opdrachten: leren hoe het persen in zijn werk gaat en solderen. Het laatste komt bijvoorbeeld nog voor in renovatie. We hebben ze zelf laten ontdekken hoe het voelt om dit soort werk te doen, welke voorbereidende handelingen nodig zijn en de snelheid ervan.” Kortom, de gastlessen waren een succes voor álle betrokkenen, van leerlingen en docenten tot de bedrijven zelf. MENU

8dc7b25f-3227-4a90-9bf6-96eaf8ad44fb STO Enschede geeft samenwerking met PO nieuwe impuls Elke subregio van STO Twente kent zijn specifieke uitdagingen. Zo zag STO Enschede de contacten met het PO structureel achterblijven, er ontstond weinig samenwerking. Verleden jaar is hier actie op gezet met een speciale klankbordgroep, gedragen door drie Enschedese PO-besturen en Ronald Rondeel, de projectleider van STO Enschede. Ook is inmiddels een werkgroep aan de slag. Katja van Well van Stichting KOE is nauw betrokken bij deze ontwikkelingen en blikt terug én vooruit: “Onze kernconclusie? Als je het PO écht constructief wil betrekken bij STO Twente moet je hen ruim vooruit in de planning meenemen, anders gaat het niet gebeuren.” Brainstormen voor betere connectie PO en STO Katja van Well neemt deel aan het bestuurskantoor van Stichting KOE in de functie van Beleidsadviseur ICT: “De klankbordgroep voor STO bestaat uit vertegenwoordigers van drie schoolstichtingen: SKOE, VCO en Consent. Waarbij ik opmerk dat SKOE en VCO voornemens zijn te fuseren. Deze Klankbordgroep is al meerdere keren bij elkaar gekomen om te brainstormen over hoe we een betere connectie kunnen maken tussen het Enschedese PO en de faciliteiten en mogelijkheden van STO Enschede.” Cruciaal: PO tijdig betrekken en inlichten Katja benadrukt dat als je het PO écht wil betrekken bij STO Twente je hen een overzichtelijk activiteitenplan moet aanreiken: “De Klankbordgroep heeft dit dan ook als eerste stap opgezet, met een aantal lijnen zoals Techniek Tastbaar, 7Tech, de samenwerking met Kids4Twente en het Technolab aan de Wethouder Beversstraat. Want het PO is druk en als je hen ook wilt laten deelnemen aan STO Twente, is het cruciaal dat zij ruim van tevoren kunnen zien welke activiteiten er spelen en hoe zij hun school daar eveneens ruim op tijd voor kunnen inschrijven. Eerder misten we die slag en dat hebben we nu beter georganiseerd met onze jaarplanning. Ook kunnen zij alle activiteiten hiermee veel beter integreren in hun W&T-onderwijs.” Vaste overlegmomenten gepland Eerder was het een grote uitdaging om de STO-contactpersonen uit het PO bij elkaar te krijgen voor werkgroepoverleg over techniekactiviteiten met het VO: “Om dit te pareren hebben we 19 overlegmomenten gepland op een vaste dag voor deze STO-werkgroep en deze ruim op tijd gecommuniceerd. We hebben die afspraken voor de werkgroep geclusterd waardoor deze belangrijke contactpersonen uit het PO standaard twee dagen per maand beschikbaar zijn voor STO Enschede. Ideaal voor de deelnemers om gefocust meters te kunnen maken voor de uitvoering van het activiteitenplan.” Bruisend eerste overleg vernieuwde werkgroep Eveneens telt de vernieuwde werkgroep inmiddels vanuit alle deelnemende stichtingen een vertegenwoordiger. Ter illustratie: vanuit Stichting KOE nemen twee leerkrachten uit het PO deel. Inmiddels is al enthousiast met elkaar overlegd, de klankbordgroep en werkgroep samen, en bruiste het van de ideeën! Katja: “Hoewel de nieuwe mensen in de werkgroep hiervoor officieel pas gefaciliteerd worden in het nieuwe schooljaar haakten ze toch al enthousiast aan bij deze recente brainstorm. De deelnemende leerkrachten uit het PO konden in die brainstorm allerlei werkbare ideeën aanreiken door hun praktische ervaring.” Katja noemt één zo’n mogelijk idee: “Een paspoort maken voor de leerlingen voor alle beroepen uit de 7 werelden van techniek.” Aanbevelingen voor Technolab STO Enschede Technolabs hebben de expliciete opdracht om samen te werken met het PO. Hoe staan de schoolstichtingen hierin in relatie tot het Technolab van STO Enschede? Katja: “We zien elders in Twente dat als basisscholen kunnen kiezen uit een overzichtelijk menu van workshops de bezoeken aan het Technolab vanuit het PO toenemen. Ook kan het Technolab van Enschede proberen om beter aan te sluiten op de thema’s waarmee de basisscholen actief zijn op enig moment, en eventueel ook de methodes in het PO. Als basisscholen hun thema’s tijdig en gericht aanreiken aan het Technolab in Enschede, dan is daar heel goed op aan te sluiten met allerlei technologie. Daar zit echt nog verbeterruimte.” Meer aandacht in PO voor techniek en technologie, ook met Techkwadraat Katja weet uit eigen ervaring als leerkracht hoe belangrijk het is om kinderen in het PO kennis te laten maken met technologie: “Ze leren niet alleen hun handen gebruiken, maar ook hun hoofd om na te denken over hoe ze hobbels binnen technische opdrachten leren nemen. Ik zie dat als belangrijke vaardigheden en door de hernieuwde en nu geïntensiveerde samenwerking met STO Enschede kunnen we hier veel meer aandacht aan besteden. Wat hierin ook zeker gaat helpen, is het nieuwe programma Techkwadraat waar Stichting KOE penvoerder voor is!” MENU

15973252-e775-45b3-a51f-70607fb40db6 24 Twentse techniekdocenten VCA gecertificeerd Verleden jaar peilde de STO subregio Almelo e.o. welke behoeften er speelden onder de techniekdocenten die betrokken zijn bij STO Twente. Eén van de wensen was om een VCA VOL opleiding te mogen volgen plus het behalen van het bijbehorende certificaat. Marleen Peddemors – Greftenhuis van het Canisius en Erik van Bunnik van het Pius X College namen hierin het organisatorische voortouw: “De geslaagde techniekdocenten en hun leerlingen kunnen zich nu veilig bewegen binnen de bedrijven waarmee we voor STO Twente samenwerken.” Veilig gedrag voorop Erik: “Techniekdocenten komen steeds vaker over de vloer in het technisch bedrijfsleven. Dat past prima bij één van de doelen van STO: meer samenwerking tussen het technisch onderwijs en het technisch bedrijfsleven. Bijvoorbeeld om over stages voor hun leerlingen en bedrijfsbezoeken te overleggen. Met het officiële VCA-certificaat tonen ze aan over alle kennis van veilig gedrag in een technische omgeving te beschikken.” Heel veel animo Marleen: “Er was heel veel animo voor de opleiding. Van de acht aan STO Almelo e.o. deelnemende vmbo-scholen gaven zich in totaal 24 deelnemers op, hoofdzakelijk docenten techniek. Het leefde enorm! Dus er is enorm gebuffeld. De theorie bleek pittig en er gingen heel wat uurtjes studie in de eigen tijd in zitten. Goed nieuws is dat alle 24 deelnemers zijn geslaagd!” Ook getraind in het óverbrengen van veiligheidskennis De docenten gingen op voor het diploma Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden VCA (VOL-VCA). Waar staat VOL voor? Erik: “Daarmee laten zij zien dat zij basiskennis hebben over veiligheid, gezondheid en milieu. Maar ook dat zij deze kennis kunnen toepassen in het belang van henzelf en de leerlingen die zij begeleiden. Want dat is een tweede doel van dit VCA VOL Certificaat. Uiteindelijk gaan de techniekdocenten met hun leerlingen naar de bedrijven toe voor bedrijfsbezoeken, keuzevakken en ook stages. En ook die leerlingen leren we graag veilig gedrag aan in deze bedrijfsomgevingen. De geslaagde docenten kunnen hun VCA kennis nu professioneel overbrengen op hun leerlingen.” Andere subregio’s STO Twente ook welkom De VCA VOL opleiding werd gegeven door Construction Media en het feitelijke examen werd afgenomen door een extern, onafhankelijk bureau. Erik: “We hebben hiermee veel ervaring opgedaan.” MENU

4e924437-cd17-415b-9b8b-af210356d767 Jaarlijkse studiereis STO Twente start energiek bij Groningse Gasunie De jaarlijkse en inmiddels derde studiereis van STO Twente was wederom geslaagd! Na eerder het zuiden en westen van Nederland bezocht te hebben, organiseerde programmamanager Marieke Rinket dit keer een super afwisselend programma met bezoeken aan vier totaal uiteenlopende organisaties in Noord-Nederland. 35 STO-collega’s uit alle vijf de subregio’s, voornamelijk docenten, deden op 7 en 8 november frisse en vernieuwende indrukken op. Maar ook het onderling netwerken leverde tal van nieuwe verbindingen op. In de bus en daarbuiten werden de nodige foto’s en appjes met STO-tips en -tricks uit de eigen subregio’s uitgewisseld. Nieuwe deelnemers Naast vooral techniekdocenten, reisden ook Hans Fokke van SMEOT mee, inmiddels een bewezen partner van STO Twente. Maar ook maakten alle deelnemers kennis met Els Veenhoven, de nieuwe STO projectleider van De Waerdenborch. Inmiddels haken in de subregio Rijssen - Holten ook Pius X en De Fruytier meer aan bij STO Twente, en Dirk Nolte vertegenwoordigde voor de eerste keer Pius X. Ook Rien Flinterman reisde voor het eerst mee namens Twickel Delden evenals Sander Scholten van Twickel Borne. Beide scholen zijn verbonden aan de subregio Hengelo. Warm onthaal bij Gasunie De eerste stop op 7 november was bij het hoofdkantoor van de N.V. Nederlandse Gasunie in Groningen, ook wel de Apenrots genoemd vanwege de bijzondere architectuur. De ontvangst was warm en gastvrij en Richard Aarts van de Gasunie gaf een inspirerende presentatie. Enkele eye openers voor STO Twente? Gasunie boort en levert geen gas, maar is volledig gespecialiseerd in al het werk daartussen. Gasunie legt, inspecteert en onderhoud veilige gasnetwerken, een wereld op zich! Met verbazing hoorden de STO-collega’s dat er in ons relatief kleine landje inmiddels zo’n 14.000 kilometer aan gasleiding onder de grond ligt, op zo’n 1,8 meter diepte. Vanuit een centrale commandopost, auto’s én rondvliegende helikopters wordt dit netwerk nauwgezet gemonitord. Richard: “Ooit bespeurde onze helikopter vanuit de lucht een rondreizend circus dat haar superlange tentpennen vervaarlijk dicht bij de gasleidingen in de grond sloeg. De helikopter landde naast de verbaasde circusmedewerkers en de collega’s van de Gasunie konden ter plekke erger voorkomen.” Werkkansen op alle technische niveaus Richard benadrukte dat er voor technici op alle niveaus enorme kansen liggen binnen de Gasunie. Als sprekend voorbeeld liet hij zien welk zwaar en verantwoordelijk werk de lassers doen van Gasunie. Richard: “Zij lassen de gasleidingen voor in de grond aan elkaar. Een minuscuul gaatje door een niet volwaardige las kan lekkage veroorzaken met potentieel rampzalige gevolgen. De eigen lassers van Gasunie zijn dé toppers in hun vak!” Maar er liggen nog veel meer werkkansen, ook voor technische mbo’ers. Of zoals Richard het letterlijk zei: “Van het controleren van een oliepeil tot en met het maken van ontwerpen in CADCAM.” En doorgroeien in technische functies bij de Gasunie? Daar was Richard zelf een sprekend voorbeeld van: “Ik heb in mijn technische werk met alle technische aspecten van de Gasunie kennis mogen maken.” Visie op geleidelijke energietransitie Uiteraard kwamen er veel vragen van de deelnemers over hoe Gasunie zich positioneert in de energietransitie. Immers ’van het gas af’ is al jarenlang een doel van de overheid. Richard: “Onze visie? Binnen de energietransitie blijft aardgas voorlopig nog een energiebron van betekenis. Daarnaast moeten er meer CO2-neutrale gassen komen. Op weg naar 2050 richt Gasunie zich op groen gas, waterstof, warmte met warmtenetten en afvang en opslag van CO2. Ook gaan we de energienetten voor gas en elektriciteit meer met elkaar laten samenwerken. Kortom, het wordt wat ons betreft en/en én langs de geleidelijk weg.” Hoofdkantoor: Organische architectuur De gastvrije ontvangst kreeg een korte en krachtige afronding met een rondleiding door een bijzondere pand van de Gasunie. Richard: “Het hoofdkantoor van de N.V. Nederlandse Gasunie in Groningen is gebouwd volgens de uitgangspunten van de 'organische architectuur'. De natuur is de voornaamste inspiratiebron van de architect. Het bouwwerk wordt als een derde huid gezien. Na de eigen huid en de tweede ‘huid’ van kleding, biedt een gebouw de mens een volgende beschermingslaag tegen de buitenwereld.” Dit humane ontwerp is bijzonder veel kracht bijgezet door in het ontwerp nergens een harde hoek van 90 graden toe te passen. Gasunie bedankt! Na de inleiding en de rondleiding verraste de Gasunie alle deelnemers aan de studiereis met een gave waterfles. Gasunie, bedank voor de gastvrijheid! MENU

aba6fac2-14b8-4313-b08d-a411c715033a Meer instroom in het technisch vmbo is een kwestie van de lange adem en een bredere doelgroep Trudy Vos is sinds 1 februari 2023 voorzitter College van Bestuur ROC van Twente. Vanuit die rol volgde ze John van der Vegt op in de Stuurgroep van STO Twente. Het ROC van Twente is een belangrijke partner voor STO Twente. Trudy: “Ik denk dat het goed is om een aantal bestaande projecten en initiatieven op het vlak van de aansluiting vmbo-mbo nog meer bij elkaar te brengen met STO Twente. Eveneens zouden we de te bereiken doelgroep moeten vergroten naar leerlingen die wellicht niet direct denken aan techniekopleidingen. Daar ligt de grote uitdaging.” Mooie leeromgevingen Trudy volgde de ontwikkelingen binnen Sterk Techniekonderwijs Twente met veel nieuwsgierigheid. Wat is haar indruk? “In de Twentse vmbo-scholen wordt heel voortvarend gewerkt aan het neerzetten van mooie leeromgevingen. Die nodigen leerlingen rechtstreeks uit om kennis te nemen van technologie. Tegelijkertijd zien we nog geen grote aantallen vmbo-leerlingen die na hun eindexamen voor een techniekopleiding kiezen op ROC van Twente. Dus we hebben hierin met elkaar nog wel het een en ander te doen.” Trudy weet dat de demografische factor ook een rol speelt: “Maar dat is niet de enige reden. Het genereren van meer instroom in het mbo vanuit het vmbo voor de technische richtingen is een kwestie van de lange adem. Daarom ben ik enorm blij met de verlenging van Sterk Techniekonderwijs voor de periode 2025-2029. We kunnen daarmee dus dóór met STO Twente.” Verbreding, maar ook blijvende aandacht voor maakindustrie In de nieuwe periode 2025-2029 gaat STO Twente, naar het advies van de minister, een verbreding aan van profielen. De redenering is dat technologie tegenwoordig overal in onze maatschappij een rol speelt zoals ook bij Zorg & Welzijn: Trudy: “Dit juich ik toe want technologie zit tegenwoordig in alle vakken. Bijvoorbeeld in onze zorgopleiding op het mbo speelt zorgtechnologie een steeds grotere rol. Het is onze verantwoordelijkheid onze leerlingen met die verbreding in aanraking te brengen. Tegelijkertijd denk ik dat we ook moeten blijven inzetten op de techniekopleidingen zoals we die al kennen voor metaal, elektrotechniek, mechatronica en meer. Ik pleit ervoor dat ook daar de aandacht naar blijft uitgaan omdat dit ook heel erg past bij Twente met zijn traditioneel sterke maakindustrie.” Koersen op tastbaar resultaat Trudy is enthousiast over haar nieuwe rol in de Stuurgroep van STO Twente: “Ik ben niet iemand die binnenkomt met allerlei voorstellen tot verandering. Liever stap ik erin om samen met de collega-bestuurders te zien wat we gaandeweg zouden moeten aanpassen. Wel is mijn streven om resultaat te zien in het relatieve aantal studenten dat op het mbo voor techniek kiest. Onze regio heeft dat echt nodig. In Twente hebben we inmiddels voor elkaar dat het basisonderwijs veel meer en structureel werk gaat maken van Wetenschap & Techniek (W&T). Opgeteld gaat al die inzet bijdragen aan de bedrijvigheid ín en het profiel ván deze regio. Los van het feit dat iedereen zich bewust moet zijn dat technologie overal is, moeten wij er in Twente extra onze schouders onder zetten om leerlingen te enthousiasmeren richting technologie, en dat heel breed. Van elektrotechniek, werktuigbouw en mechatronica tot en met lab- & procestechniek. Maar ook de duurzaam gebouwde omgeving en vervoer en logistiek.” Essentieel: verbreding doelgroepen Trudy is voorstander om zoveel mogelijk doelgroepen te interesseren voor een studie en loopbaan in de techniek en technologie. Ze heeft zelf een technische achtergrond: “Daarom ben ik ook bezig met onderwerpen als meer vrouwen in de techniek. Ik voel mij persoonlijk betrokken bij dit onderwerp en was landelijk voorzitter van de Stuurgroep voor het initiatief ‘Meer meisjes in de techniek’. Dat hebben we afgerond en overgedragen aan de MBO Raad. Tegelijkertijd heeft de VHTO, een expertisecentrum voor genderdiversiteit, een nieuwe subsidie ontvangen. Ik ben blij dat de minister zich heeft uitgesproken over het veel meer aanboren van doelgroepen zoals meisjes in de techniek en jongeren met een migratieachtergrond. In mijn beleving is dat de enige route naar het vergroten van de doelgroep die kiest voor techniek. De doelgroepen díe al enthousiast zijn voor techniek moeten we zeker blijven enthousiasmeren. Binnen ROC van Twente zetten we daarvoor events op speciaal voor alle vrouwelijke techniekstudenten. Samen ontbijten of een dag vol workshops bijvoorbeeld. Om deze doelgroep zich als vrouw in een technische wereld nog sterker te laten voelen. Eveneens moeten we de te bereiken doelgroep beslist vergroten naar leerlingen die niet automatisch kiezen voor dit soort opleidingen. Daar ligt de grote uitdaging. Dit gaat beduidend verder dan het inrichten van leeromgevingen met technische innovaties. Het gaat om een veel grotere en bredere beweging.” Wel tekent Trudy aan dat vooral meisjes, eenmaal werkzaam in het technisch beroepenveld, meer dan gemiddeld de sector verlaten: “We moeten techniekbedrijven betrekken bij onderzoek naar hoe we die uitval beperken.” In dit kader noemt Trudy ook de term ‘boegbeelden’: “Ik pleit ervoor meer vrouwen en mensen met een migratieachtergrond de technische vakken te laten geven, van natuurkunde tot en met techniekles. Zij vormen voor de doelgroepen die we ook willen bereiken herkenbare boegbeelden.” Gemodulariseerde aanpak Trudy benadrukt dat het vanuit ROC van Twente van belang is dat de voor techniek instromende jongeren niet allemaal een verschillend profiel hebben. Trudy: “Als elke leerling met een andere bagage op ROC van Twente arriveert, is het best lastig om daar goed onderwijs aan te geven. Hier zetten we actief op in met de gemodulariseerde aanpak waarmee je ook voor de techniekleerlingen een meer gepersonaliseerd leerpakket kunt samenstellen. Maar het zou fijn zijn als de vmbo-scholen hier ook al enigszins op samenwerken zodat wij met deze instromende leerlingen op ROC van Twente kunnen doen wat wij moeten doen.” Trudy noemt de vernieuwde opleiding Technicus Engineering waarin de mbo-studenten in het eerste jaar met alle techniekrichtingen kennismaken en vervolgens voor de rest van de studieperiode een keuze maken op basis van opgedane ervaringen. Trudy: “Stel, je hebt een bèta-aanleg, maar weet niet precies wat je wilt. In je eerste jaar proef je met deze opleiding aan alle mogelijke studierichtingen.” Meer mogelijkheden voor nauwere samenwerking Recent stelde ROC van Twente twee contactpersonen aan voor de rechtstreekse samenwerking met de Twentse vmbo-scholen: Gerben Diersen en John Nijenhuis. Inmiddels werpt deze verbinding zijn eerste vruchten af. Maar ziet Trudy nog meer kansen voor een nog betere samenwerking? Trudy: “Zeker zie ik kansen. STO Twente is landelijk gezien één van de grootste STO-regio’s. We zijn een echte techniekregio en in heel veel samenwerkingen en regelingen is de geografische regio Twente gelijk aan de samenwerkingsregio Twente. Mooi dat we dat met elkaar voor STO Twente zo hebben kunnen afspreken. Dat geeft in de samenwerking al direct heel veel duidelijkheid en goede contacten. Graag zou ik een aantal bestaande projecten en initiatieven meer bij elkaar brengen. Neem het Toptraject waarin we met elkaar werken aan goed doorlopende leerroutes van vmbo naar mbo en mogelijk naar het hbo. Of een ander voorbeeld: het Twents Aansluitingsnetwerk. Dit is het regionale samenwerkingsverband van Twentse vmbo-scholen, vso-scholen en mbo-scholen, ROC van Twente en Zone.college. Ook daarin staat de aansluiting van het vmbo naar het mbo centraal. Ik zie kansen om STO Twente nog meer te verbinden met dit soort bestaande projecten en initiatieven. Dan kan het zomaar zijn dat je misschien veel meer bereikt met dezelfde middelen. Er móét ook meer oog zijn voor technologie. Gezien de prominente rol van technologie in ons dagelijks leven en werk. Daarom is binnen STO afgesproken een technologisch uitstroomprofiel te ontwikkelen voor onder meer leerlingen van Toptraject. Een ontwerpgroep met vertegenwoordigers van vmbo, mbo en hbo heeft hier de afgelopen jaren aan gewerkt.” MENU

1466ba21-f320-4b9a-98c4-eafd60b02354 Gloednieuw Technolab De Waerdenborch Holten van start Ook De Waerdenborch in Holten heeft nu een eigen, gloednieuw Technolab. De plannen worden inmiddels gesmeed, van samenwerking met basisscholen tot en met de koppeling aan de methode Zwaluwstaarten. Het Technolab in Holten kent een eigen Technolab beheerder: Koen Vehof. Technolab beheerder: spin in het web Koen komt uit het technisch bedrijfsleven, was recentelijk werkvoorbereider bij een metaalbedrijf, en maakte bewust de overstap naar het techniekonderwijs: “De omgang met de leerlingen, docenten en leerkrachten ervaar ik als heel positief. Als Technolab beheerder zorg ik dat alles reilt en zeilt. Zoals het begeleiden en beheren van de workshops van de bezoekende po-scholen en uiteraard onze eigen leerlingen. Ook regel ik dat alle technieken op orde zijn en alle bijbehorende materialen aanwezig.” Technologische magneet Het nieuwe Technolab is een technologische magneet voor jong en oud. Koen noemt een aantal mogelijkheden: “Een green screen voor media-activiteiten, lasersnijders, 3D-printers, verschillende robots voor robotica lessen, Lego-sets en 3D pennen. Er is een belangrijke rol weggelegd om de leerlingen te leren programmeren met nieuwe technieken.” Ook wordt er in het Technolab nog een tribune geplaatst en er komt Virtual Reality. Technolab: strategisch gesitueerd Het Technolab is strategisch geplaatst in het hart van De Waerdenborch, via een grote glazen wand duidelijk én uitnodigend zichtbaar voor alle passerende leerlingen en docenten. Marcel Vaneker, projectcoördinator Sterk Techniekonderwijs voor de Waerdenborch: “De lokalen voor PIE en BWI zitten rond het nieuwe Technolab. Dat hebben we bewust gedaan. Als je 360 graden om je heen kijkt zíe je niets anders dan techniek.” Koen: “Zo krijg je de koppeling met alle verschillende facetten van techniek.” Samenwerking met basisscholen Koen: “We starten voorzichtig met kleine groepjes leerlingen vanuit de omliggende basisscholen, de eerste reserveringen staan gepland. We beginnen met de vijf Holtense basisscholen, en willen die samenwerking uiteindelijk breder gaan trekken. Dit doen we vanuit het STO-doel om ook de basisscholen te betrekken vanuit W&T en de gewenste doorlopende leerlijn te realiseren. Het eerste thema dat we oppakken na de herfstvakantie is moderne media. Op 7 oktober hebben we daarvoor de studiemiddag van de leerkrachten van het basisonderwijs, onder leiding van Anika Embrechts. Zij is onder andere expert op het vlak van W&T. De leerkrachten ervaren dan zelf wat het Technolab biedt zodat ook zij goed voorbereid meekomen met hun leerlingen naar ons Technolab. Door die voorbereiding kunnen zij maximaal effectief hun tijd benutten.” Zwaluwstaarten Eveneens koppelt het Technolab haar mogelijkheden aan de methode Zwaluwstaarten. Marcel Vaneker: “Zwaluwstaarten werkt met acht thema’s vanuit de 7 Werelden van Techniek. Daarvan pakken we er vier dit jaar en vier volgend jaar op. We starten met Moderne Media, daarna volgen er dit jaar nog drie. Volgend jaar pakken we de rest op. Groep 7 en 8 doorlopen zo in ons Technolab alle thema’s in twee jaar. We starten met één thema voor alle basisscholen zodat wij hiermee vanuit het Technolab zelf ook ervaring kunnen opdoen. Anika Embrechts komt per thema uitleg geven aan alle basisscholen. Alle deelnemers gaan daardoor goed voorbereid van start.” Technolab: beschikbaar voor zo veel mogelijk initiatieven Uiteraard komen, naast de leerlingen uit het basisonderwijs, ook de leerlingen van De Waerdenborch zelf naar het Technolab in de vestiging in Holten. Koen: “We starten met leerlingen vanuit de Natuur & Techniek flexuren. Uiteraard kunnen álle leerlingen hier terecht, ongeacht welk profiel zij volgen. We hopen dat ons nieuwe Technolab door alle vakken gebruikt gaat worden voor technologische verdieping.” Marcel: “We hebben er bewust voor gekozen ons nieuwe Technolab niet te koppelen aan één vak zoals N&T. Het Technolab staat stand alone en dus niet ingeroosterd. Zo houden we de beschikbaarheid open voor zo veel mogelijk initiatieven. We werken aan een digitaal LOB-platform, hierin komt uiteindelijk een reserveringsmodule waarmee Koen centraal alle aanvragen kan beheren. Ook gaan we collega’s van zowel onze vestiging in Holten als Goor opleiden tot innovatie expert zodat er in elk team een aanspreekpunt en ambassadeur is voor het gebruik van VR in het Technolab. De Holtense Industrie Groep houdt in het Technolab haar ledenvergadering, hoe gaaf is die koppeling met het technisch bedrijfsleven!” In december vindt de officiële opening van het Technolab plaats. MENU