d3cabe90-e768-4081-a9fc-7c361a15d0b0 Uiteindelijk moeten we het hebben van het technisch MBO Els Veenhoven is namens de Waerdenborch een van de nieuwe projectleiders subregio Rijssen-Holten: “Ik kan invoelen hoe het is voor vmbo-leerlingen om hun weg te vinden, want zelf heb ik dat ook meegemaakt. Het gaat er niet om dat zij zo ‘ver’ mogelijk komen in de maatschappij, maar doen waar hun hart en hoofd ligt.” Contacten leggen Els zoekt momenteel STO-collega’s op in Twente: “Het is fijn om uit de eerste hand de ervaringen met STO te horen. Ik merk dat hun beschikbare tijd soms te beperkt is om STO-mogelijkheden optimaal te kunnen benutten.” Els heeft groot respect voor de collega’s die in de Technolabs werken: “Praktijkmensen die de pilaren zijn om STO Twente verder uit te bouwen.” Ook ging Els mee met de studiereis in november van STO Twente naar Noord-Nederland: “Bronnen van kennis en ervaring!” Terug naar Twente Els groeide op in Twente, in Borne om precies te zijn: “Op mijn 18e zocht ik naar persoonlijke ontwikkeling en koos ik voor Amsterdam.” In het westen kreeg Els met haar man een gezin en inmiddels is haar man overleden: “Na zijn overlijden ben ik bewust teruggekeerd naar Twente, en woon ik nu tegenover Reggesteyn in Rijssen.” Els is blij om weer terug te zijn in Tukkerland: “Je herkent elkaar, de humor en ook het samen snel zaken voor elkaar krijgen.” Els werkt nu één dag in de week als projectleider op De Waerdenborch voor STO Twente, en ook nog enkele dagen in het westen: “Mijn doel is om langzaam al mijn werk naar Twente te verleggen en ik zoek nu naar functies die ik nog kan combineren met mijn nieuwe werk voor STO Twente vanuit De Waerdenborch.” Lange weg afgelegd Els werkt naast STO als milieuchemicus bij start-ups van de TU Delft en ESA (ruimtevaart) en als eerstegraads docent van examenklassen: “Ik ben een doener en heb een lange weg afgelegd. Daarom begrijp ik vmbo-leerlingen als die twijfelen aan hun capaciteiten en bijvoorbeeld zeggen dat ze niks met lezen op hebben. Mijn zelfvertrouwen was laag, ik kwam uit een gezin waarin niet werd doorgeleerd. Via de mavo/havo van nu ging ik naar het vwo. Maar ik viel terug. Wat ik uiteindelijk heb afgelegd is de weg van vmbo naar mbo naar hbo en uiteindelijk de universiteit. In mijn ogen wordt de universiteit overgewaardeerd. Door mijn lange studieweg begrijp ik jonge leerlingen die ergens mee worstelen goed. Ik heb gewoon meer met mbo en hbo en bewonder praktijkmensen. Als de wereld vergaat, geef mij dan maar een mbo’er die ons redt.” Het gaat niet om ‘ver’ komen Els ziet dat veel ouders willen dat hun kinderen vanuit school ‘ver komen’: “Maar in deze tijd is een zo hoog mogelijke scholing niet meer de leidraad naar succes. Je wordt nu zelfs beter betaald als je terechtkomt in een functie waarin je je goed voelt, waar je hart ligt, en waar je goed in bent. En dat bouw je uit. Neem een mbo’er, die kan in mijn ogen beter een specialist worden in zijn of haar vak dan doorgroeien tot manager en niet meer met de inhoud bezig zijn. Daar hebben we er al genoeg van.” Meer ontzorging voor het basisonderwijs Eén van de doelen is het basisonderwijs nauwer te betrekken bij de STO-activiteiten zoals de Technolabs. Els sprak Kim Koehorst van het TCC Oldenzaal en die zei het mooi: ‘Je moet de leerkrachten van de basisschool maximaal ontzorgen door de drempel zo laag mogelijk te maken. Zoals met een bus waarmee hun leerlingen naar het Technolab worden gereden.’ Ook voor de docenten van De Waerdenborch maken Els en haar collega’s de drempel graag zo laag mogelijk: “We willen alle docenten opnieuw de mogelijkheden van ons onlangs uitgebreide Technolab laten zien. Zo hebben we VR-brillen die je bij je taallessen kunt inzetten. Eigenlijk is technologie niet meer weg te denken als hulpmiddel bij alle vakken. Er is meer mogelijk dan sommige collega-docenten zich nu nog realiseren. Maar ook hier moet de drempel omlaag. 28 november hebben we daarom alle docenten uitgenodigd om onder het genot van een hapje en een drankje (opnieuw) kennis te maken met de mogelijkheden van het Technolab. We gaan achterhalen wat zij specifiek met het Technolab vanuit hun vak willen en kunnen.” MENU

99ccc850-e85c-4c93-940b-8f4a04367ff4 Techniek Tastbaar Oldenzaal: deelnemende bedrijven blikken positief terug Wat een spektakel! Op vrijdag 31 maart streek Techniek Tastbaar voor de tweede keer neer op Twents Carmel College locatie Potskampstraat. Maar liefst 37 Oldenzaalse bedrijven deden hun uiterste best om leerlingen uit het po en vo te boeien met de meest uiteenlopende techniek en technologie. Dit keer zetten we in ons STO-artikel de spotlight op een aantal deelnemende bedrijven. Uiteraard danken we álle bedrijven die enthousiast deelnamen aan Techniek Tastbaar! Facadis: de wereld achter sloten geopenbaard Raymond Tenvenne is productieleider bij Facadis uit Oldenzaal: “Wij engineeren, produceren en monteren gevelelementen voor nieuwbouw- en renovatieprojecten in de utiliteits- en woningbouw door heel Nederland. De jeugd heeft de toekomst, ook in de techniek. Dus maken we hier heel graag tijd en collega’s voor vrij. Veel jongelui willen doorleren in de ict, maar daarmee bouw je niet iets tastbaars. Daarom lieten we tijdens Techniek Tastbaar graag zien welke kansen er nog meer liggen in de bouw. In onze stand bouwden de leerlingen een deurslot en bijpassende deurkruk in een deur. Zo kregen ze inzicht in wat er allemaal aan techniek in een deur zit als je deze deur opendoet.” Siers Groep: kijkje onder de grond via HoloLens en tablet Jurgen Loohuis is uitvoerder in hoofdleidingen bij Siers Groep met het hoofdkantoor in Oldenzaal: “Wij leveren een compleet pakket aan diensten binnen de ondergrondse infra. Wij leggen alle denkbare leidingen onder straten aan voor nutsbedrijven zoals stroom, gas en internet. Techniek is altijd in ontwikkeling, ook bij ons. We bieden graag een plek binnen onze organisatie voor stagiaires en BBL’ers. Ons infrawerk voor gas, water en elektra speelt zich af onder de grond en is dus onzichtbaar, terwijl er bizar veel leidingen onder de grond kunnen liggen.” Twan Schipper, coördinator bij Siers Groep: “We hebben voor Techniek Tastbaar een speciale mat laten ontwerpen met een HoloLens. Daarmee kunnen de leerlingen onder de mat kijken en krijgen zij een beeld van alle kabels die er onder de grond liggen. De HoloLens gebruiken we zelf ook bij ons werk om kabels en leidingen te detecteren en te lokaliseren.” Riwo Engineering: balanceren met de Stresstest Fleur Huirne uit Eibergen volgt op ROC van Twente de opleiding Elektrotechniek niveau 4: “Ik zit in mijn laatste jaar en loop stage op de software-afdeling bij Riwo Engineering uit Oldenzaal.” Dit bedrijf doet actief mee met STO Twente. Fleur: “Bij Riwo doorloop ik mijn eindopdracht en dan hoop ik dat ik deze zomer mijn diploma heb gehaald. Mijn interesse voor techniek? Die had ik al heel jong, ik vind het leuk om het resultaat te zien van techniek die je zelf hebt gemaakt. Vroeger op school bouwde ik ook al allerlei technische dingen.” Geswitcht van zorg naar techniek Fleur: “Eerst koos ik voor een opleiding in de zorg, maar na twee jaar heb ik toch de overstap gemaakt naar techniek en dat bevalt mij eigenlijk heel erg goed.” Voor Techniek Tastbaar ontwikkelde Fleur een voor de leerlingen onweerstaanbare gadget op basis van een pd-regeling. Zij moesten via een besturing een bal in een buis op een bepaalde hoogte in balans zien te houden.” Niet voor niets had Fleur dit stukje techniek ‘De Stresstest’ gedoopt. Fleur ontwierp hiervoor alles zelf, compleet met buis, regelbare ventilator en sensor die de afstand tot de bal kon meten. Lewis Seating Systems: goede band met Praktijkonderwijs Marcel Kamphuis is orthese adviseur bij Lewis Seating Systems uit Oldenzaal: “Voor mensen met een beperking en/of in revalidatie maken wij zittingen en rugleuningen op maat. Dit extreme maatwerk leveren wij aan bedrijven die onze producten vervolgens inbouwen in hun onderstellen zoals rolstoelen. Daardoor kunnen mensen veel comfortabeler en langer in een rolstoel zitten. In ons werk komen veel technieken en materialen samen en dat tonen we de leerlingen tijdens Techniek Tastbaar graag. Vaak is het niet bekend hoeveel techniek er bij onze orthese-oplossingen komt kijken.” Tussen Lewis Seating Systems en het Praktijkonderwijs van het TCC bestaan inmiddels goede banden: “We zijn geïnteresseerd in leerlingen uit het Praktijkonderwijs. Die kunnen technisch bijzondere talenten hebben en die helpen wij graag ontwikkelen. Lewis Seating Systems gaat hen plekken bieden in een goede samenwerking met de praktijkbegeleiders van TCC.” Machinefabriek Westerhof: nieuwste lasprocessen voor leerlingen Bram van Olst is constructiebankwerker, lasser en cobotlasser bij Machinefabriek Westerhof uit Denekamp: “Wij maken met plezier tijd vrij om de jeugd onze techniek te laten ontdekken. We stonden op Techniek Tastbaar met een lascobot, de nieuwe generatie in lassen. De leerlingen maken dus meteen kennis met de laatste stand van zaken als het gaat om de techniek in ons vakgebied. Met lascobots kun je lasprocessen automatiseren, een veiligere manier van werken. Uiteraard mochten de leerlingen, onder begeleiding, lassen in onze stand tijdens Techniek Tastbaar.” Hoe Bram zelf ooit enthousiast werd voor techniek? “Die liefde heb ik van mijn ouders meegekregen, mijn vader zat ook in de metaal. Ik liep met hem mee en toen wist ik: hier wil ik zelf ook in door.” Waterstofauto Green Team UT: grote publiekstrekker Het Green Team van UT gaf acte de présence tijdens Techniek Tastbaar met haar waterstofauto. Sara is lid van dit team, studeert Technische Geneeskunde, en gaf samen met een collega-studente de vele nieuwsgierige leerlingen antwoord op al hun vragen. De waterstofauto bleek een grote publiekstrekker, ook voor de ouders van de leerlingen. Sara: “In onze stand mochten de leerlingen zelf waterstof maken, uiteraard met uitleg over wat waterstof eigenlijk ís.” Heel belangrijk: nieuwsgierige kinderen! Sara: “Ik twijfel of ik een nóg technischere studie wil doen dan Technische Geneeskunde. Een jaar lid zijn van het Green Team van de UT leek mij een goede manier om te ervaren hoe dat zou zijn. We staan hier met het Green Team op Techniek Tastbaar om bij jonge leerlingen proberen de vonk over te brengen voor techniek. Wanneer bij mij ooit het kwartje voor techniek viel? Dat is toch wel vanuit thuis heel erg meegegeven. Mijn ouders hebben beiden scheikundige technologie gestudeerd en mij thuis altijd geattendeerd op allerlei coole toepassingen van techniek. Dat gevoel nu op de leerlingen tijdens Techniek Tastbaar overbrengen vind ik heel leuk. Je ziet dat sommige kinderen het heel gaaf vinden om te snappen hoe iets werkt. De eigen nieuwsgierigheid van kinderen is ook heel belangrijk om hen te inspireren meer te willen gaan doen in techniek.” Deelnemende bedrijven nóg meer betrekken Kim Koehorst was projectleider van het organiserende team: “De tweede editie van Techniek Tastbaar Oldenzaal was meer dan geslaagd. Veel leerlingen uit zowel po als vo raakten niet uitgekeken! Graag bedanken we de bedrijven voor hun tomeloze inzet. We hopen volgend jaar opnieuw op hen te kunnen rekenen. We richten ons graag op de lokale (mkb) bedrijven en willen hen in hun kracht laten staan. Daarmee laten we de leerlingen ook zien welke mogelijkheden, dichtbij huis, er allemaal zijn voor hun toekomst.” Een bewuste actie voor de tweede editie van Techniek Tastbaar was om de deelnemende bedrijven nog meer te betrekken bij het voortraject, zoals met een uitnodiging voor een drukbezochte netwerkmiddag, voorafgaand aan Techniek Tastbaar. Kim noemt ook graag de collega’s uit het organiserende team: “Jan van Hannen, coördinator afdeling Techniek, José Keupink, docente en psychodiagnostisch medewerkster en Lotte Huijsman voor de communicatie. Wout Ensink steunde ons op de achtergrond.” MENU

76011cd6-73ad-4ab1-811f-7f56b09afbdc 7Tech levert wederom kennis, vaardigheden èn pracht-werkstukken voor basisschoolleerlingen Na zes vrijdagen hard werken presenteerden leerlingen van verschillende Enschedese basisscholen vrijdag 8 april het resultaat: drie werkstukken, gemaakt binnen verschillende werelden van de techniek. Een tafel van hout, een lamp van metaal en een kunstwerk gemaakt op een iMac. Vol trots lopen de ongeveer dertig kinderen hun ouders en leerkrachten rond te leiden langs het gemaakte werk. “Dit is het computerlokaal, we hebben Adobe Photoshop gebruikt en onze eigen foto in een zelfgetekend landschap gemonteerd. Kijk, dat doe je zo!” zegt Amber, 10 jaar oud terwijl haar moeder verbaasd naar de computervaardigheid van haar dochter kijkt. “Een handtekening zetten op het bewijs van deelname is wel heel officieel!” lacht de 11-jarige Kerem trots terwijl zijn vader het moment vastlegt op de foto. “Kom mam, ik laat je mijn lamp zien! Hij doet het echt hoor, loop mee!” zegt een andere leerling. Alvast kijkje nemen op vmbo “We willen de leerlingen laten zien hoe gaaf het werken met verschillende technieken kan zijn.” zegt Floor de Vries van 7Tech. “Het initiatief van 7Tech is bedoeld om leerlingen van groep 7 een kijkje te laten nemen op het vmbo. We nodigen leerlingen uit en ze kunnen op vrijwillige basis inschrijven voor zes vrijdagmiddagen. De deelnemers komen naar de Wethouder Beversstraat en gaan met drie verschillende werkstukken aan de slag. Het resultaat is echt om trots op te zijn en dat zien de ouders vandaag.” legt De Vries uit. Aan deze workshops hebben de leerlingen van de Enschedese basisscholen De Regenboog, ODBS Het Stroink, CBS Anna van Buren en De Windroos deelgenomen. Heus diploma Na de workshops ontvangen de leerlingen een bewijs van deelname, een diploma dat de geleerde vaardigheden en kennis onderschrijft. Gespannen gezichten van de deelnemers bij het zetten van hun handtekening op het bewijs van deelname toont aan dat het een serieuze aangelegenheid is. Het opzetten van de 7Tech workshops ligt in handen van de de docenten van Het Stedelijk Vakcollege en het Bonhoeffer college. “We delen de praktijklokalen in ons gebouw en we delen de kennis. Op deze wijze bieden we de leerlingen een optimale kans om te ontdekken hoe gaaf een technisch beroep kan zijn.” zegt Levi Wolbers, docent produceren, installeren en energie van het Bonhoeffer. Collega docent Jos Doppen van Het Stedelijk Vakcollege knikt instemmend: “Het enthousiasme en de motivatie bij de deelnemers is groot. Soms is het een uitdaging om de werkstukken af te krijgen maar aan de reacties van de ouders en de leerkrachten van de basisschool te merken, verdient het resultaat een groot compliment voor de leerlingen. 7Tech Het voortgezet onderwijs heeft de opdracht van het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen om leerlingen op een jonge leeftijd wegwijs te maken in de techniek. “Er is nu al een grote vraag naar technisch personeel. Die vraag kan een groter probleem worden in de nabije toekomst. Met 7Tech proberen we leerlingen op jonge leeftijd kennis te laten maken met onze scholen en de technische opleidingen die we bieden.” vertelt Floor de Vries. Aan de brede lach op het gezicht van de coördinator van 7Techn te zien, is ze blij dat de presentatie weer ‘live’ kan met ouders. De Vries: “Hè! Daar waren we allemaal aan toe. Na twee versimpelde presentaties (door de corona maatregelen mochten ouders de vorige presentaties niet bezoeken red.) is dit wel heel mooi om te zien; trotse leerlingen, trotse ouders en trotse basisschoolleerkrachten. De opkomst was groot! En groter dan verwacht!” MENU

2570c7a4-8172-4b0a-b350-a999028b291e Workshop Digitale Didactiek: hoe zet je online tools in om je lessen te verbeteren?’ Docenten van STO Twente waren op vrijdag 17 februari van harte welkom bij de Workshop Digitale Didactiek. De gastvrije organisator? Het Edulab van ROC van Twente aan de Hengelose Gieterij. Een inspirerende middag lang werden circa 15 deelnemers vanuit STO Twente ondergedompeld in digitale didactiek: les geven met behulp van moderne media en technologie. Ofwel: hoe zet je online tools in om je lessen te verbeteren? De gedreven docenten Bas Heerink en Christiaan van Meurs gaven vooral de Twentse docenten PIE, BWI, Zorg & Welzijn en MVI tal van ideeën mee. Lekker zelf aan de slag Bas Heerink is AR en VR expert in het Edulab van ROC van Twente: “In onderwijsland komt steeds meer technologie beschikbaar. Die kun je gebruiken om ook jouw techniekles beter te maken. In deze workshop Digitale Didactiek reikten we de deelnemers niet alleen een aantal Edulab Approved online tools aan; ook leerden wij hen hoe je deze kunt inzetten om je didactiek te versterken.” Bas zag veel interesse bij de docenten: “Ook merkte ik dat ze best wel verrast waren. Kijk, veel van wat zij doen draait om techniek en technologie en de mogelijkheden die technologie biedt. Daarbij ligt hun focus op het lesgeven óver technologie. Terwijl deze workshop juist ging over lesgeven met behúlp van technologie. Daarbij richten wij op ons didactiek, ongeacht de opleiding. Dus is deze workshop net zo relevant voor andere docenten uit andere richtingen dan alleen techniek.” Focus op vier leeractiviteiten Bas richtte zich in de workshop op vier leeractiviteiten en hoe je die synchroon online en offline kunt aanbieden. Dit zijn het activeren van voorkennis, het geven van een instructie, het gebruik van toetsing als leer- en oefenstrategie en tot slot: leerlingen actief laten werken. Uiteraard gingen de deelnemers lekker zelf aan de slag. Ook kregen zij de kans een tool van hun keuze nader te onderzoeken. Ter plekke konden de docenten dus hun eigen les ontwerpen met de inzet van deze tools.” Bas zag veel positieve reacties van de deelnemers: “We hebben een aantal tools laten zien waarvan ook de techniekdocenten heel goed gebruik kunnen maken in hun lessen. Bijvoorbeeld het C.T. Stork College is bij BWI aan het kijken of ze ThingLink kunnen gaan gebruiken. Bas: “Daar kwamen in de workshop de meeste reacties op. Leerlingen kunnen daarmee 360 graden foto’s van bijvoorbeeld een bouwplaats maken en verrijken met extra informatie. Daar maak je een instructie heel visueel mee.” Reactie deelnemers Jeroen ten Asbroek, docent media, vormgeving en ICT op het Stedelijk Alpha in Enschede: “Goed gedaan met deze workshop! Wederom was het verwonderend om deel te nemen. De denkwijze over het inzetten van digitale tools voor instructie, verwerking en automatiseren is erg inspirerend.” Marcel Vaneker is docent en Projectcoördinator Sterk Techniek Onderwijs bij De Waerdenborch in Holten en Goor: “Een hele nuttige workshop die ook interessant werd gepresenteerd. Het is bijzonder dat ROC van Twente docenten ondersteunt vanuit het Edulab. Een praktische stimulans voor ons als vmbo-docenten om een start te maken met de inzet van deze digitale tools zoals ThingLink. Echter, te vaak gebeurt er met dit soort nieuwe mogelijkheden te weinig in de waan van de dag. Je moet er in het onderwijs echt tijd voor vrij kunnen maken om ermee aan de slag te gaan. Bedoeld om het vervolgens concreet in te kunnen zetten in je lessen. Neem je er alleen kennis van en ga je er niet praktisch mee aan de slag? Dan is dat gewoon zonde.” Een digitaal walhalla Pascal ter Braak is docent techniek bij het C.T. Stork College in Hengelo en deelnemer aan deze workshop: “Ten eerste was het leuk om te zien dat alle afdelingen binnen techniek waren vertegenwoordigd in deze workshop. Ik kende al veel tools, en was eerder al op eigen initiatief op bezoek geweest in het Edulab. Ik ervaar alle mogelijkheden die in de workshop werden aangereikt als een walhalla en keek ik ook uit naar deze workshop. De middag was leerzaam en de adviezen die werden gegeven zijn ook wetenschappelijk onderbouwd. En het leuke was: we gingen aan de slag met een aantal aangereikte apps. Op het C.T. Stork College is digitale geletterdheid rondom nieuwe technologie een actueel onderwerp. Eén van de pijlers daarbinnen is computational thinking en dat passen we op school momenteel toe voor het maken van een website. Daarbij bleek een door het Edulab aangereikte app heel nuttig en die heb ik op school direct toegepast. Daarmee reik ik de leerlingen een manier van leren en werken aan die ánders is dan voordoen in de klas. Bij dit laatste zijn niet alle leerlingen gebaat en dankzij deze specifieke app kan ik iets visueels laten zien en alle leerlingen daarin meenemen.” Ook handig vindt Pascal de manier waarop Edulab de apps op haar website presenteert en uitlegt: “Dat is prima te gebruiken in een lessituatie.” Gewoon tijd voor vrijmaken! De Twentse collega’s kregen alle kans écht te onderzoeken welke tools zouden passen bij hun technieklessen. En ook: hoe je die vervolgens zo resultaatgericht mogelijk kan inzetten. Marieke Rinket, programmamanager STO Twente: “Wat de deelnemende docenten inderdaad aangaven was dat de waan van de dag vaak maakt dat ze toch weer doorgaan op de oude manier. Je hierin verdiepen en een tool ‘vullen’ voor gebruik in de lessen kost tijd en energie. Wellicht kunnen we dat gezamenlijk vanuit STO Twente oppakken, zodat docenten samen met collega’s van andere scholen hiermee concreet aan de slag kunnen.” MENU

855f56ea-b223-4577-98f7-0c60b8778e94 Canisius maakt praktisch werk van Keuzevak Duurzame Energie In Nederland groeit de behoefte aan jong technisch talent dat alle oplossingen voor duurzame energie kan helpen ontwerpen en daadwerkelijk installeren. Ook in Tubbergen en omgeving is hier veel werk in, van bouw tot en met installatietechniek. Reden genoeg voor het Canisius in Tubbergen om het Keuzevak Duurzame Energie te introduceren. Ook hier is de samenwerking gezocht met het lokale bedrijfsleven, dé kracht van STO Almelo en omstreken. TDI Techniek in Reutum Voor het Keuzevak Duurzame Energie werkt het Canisius in Tubbergen samen met TDI Techniek in Reutum. Dit installatiebedrijf is actief met onder andere warmtepompen en zonneboilers. De leerlingen die dit keuzevak volgen gaan in totaal zeven keer naar TDI toe. Veelzijdige kennismaking De eerste van de zeven bezoeken stond in het teken van veiligheid. Vervolgens maakten de leerlingen kennis met uitdagende onderwerpen, zoals technisch tekenen. Een van de opdrachten was ook het monteren van zonnepanelen. Dat lijkt misschien eenvoudig, maar moet aan veel regels voldoen. Leerlingen leerden hoe zij met een speciaal digitaal programma over de montage van zonenpanelen. Hoe ze deze bijvoorbeeld het beste op het dak van hun eigen huis konden monteren. Na deze opdracht werden de handen uit de mouwen gestoken en werden hun technische tekeningen werkelijkheid: leerlingen gingen daadwerkelijk zonnepanelen monteren. Daarbij kregen ze uitleg over de rol van een omvormer en hoe je deze aan moet sluiten op de zonnepanelen. Aan de slag in de praktijk Naast de opdrachten bij TDI gaan de leerlingen ook op bezoek bij een klant in Tubbergen: een gemeenschapsgebouw. Hier hebben ze met een infraroodcamera zelf bekeken hoe goed het gebouw was geïsoleerd. Samen werd besproken hoe ze de isolatie van het gebouw konden verbeteren. Daarnaast hebben de leerlingen gekeken naar het aansluiten van warmtepompen en zonneboilers. Afsluiting met doorkijkje naar toekomst Op 25 juni is het keuzevak Duurzame Energie afgesloten met een theorietoets. DE ouders werden daarna later op de middag uitgenodigd en kregen uitleg van Tom Droste zelf over het keuzevak. Van het filmpje dat is gemaakt tijdens het keuzevak hebben we ze de preview laten zien. Ook kregen uitleg van IW over vervolgmogelijkheden in dit vak. Ook opleider IW was uitgenodigd. Deze mbo-opleider is gevestigd in het Techniekhuis Twente en gespecialiseerd in installatietechnische opleidingen. Leo Benneker van IW gaf op 25 juni een praktische uitleg over alle mogelijkheden die er zijn voor vmbo-leerlingen als zij door willen studeren binnen duurzame energie in relatie tot installatietechniek. Onderdeel van standaard aanbod De eerste ronde van dit keuzevak is zo goed bevallen, dat het onderdeel wordt van het standaard aanbod van STO Almelo e.o. Een groep leerlingen van ook het Alma College, het Noordik Vroomshoop en Vriezenveen en het Zone.college krijgt dan de kans om duurzame energie te ontdekken. Het wordt vanaf komend schooljaar ook extern aangeboden binnen Almelo e.o. Er staat weer een grote groep klaar vanuit het Alma en Noordik Vroomshoop om dit keuzevak te volgen. MENU

ac21d2c6-9250-4a7e-8e16-53ccc1ad5804 Hans Meinders met pensioen: boegbeeld STO Twente blikt terug en ziet de toekomst in vertrouwen tegemoet Na een gevarieerde loopbaan van 45 jaar in het onderwijs ging Hans Meinders in april met pensioen. Zijn laatste werkzame jaren stonden onder andere in het teken van STO Twente. Als projectleider/penvoerder stond hij in Twente aan de wieg van dit grootschalige project. Tijd voor een terugblik: “Wat ons enorm helpt, is dat we de goede mensen aan boord hebben. Van docenten op de werkvloer tot en met de projectleiding en stuurgroep. Hoe we de grote STO-regio Twente bij elkaar houden? Ik denk met gezond boerenverstand en vertrouwen.” Hans doorliep een veelzijdige carrière in het onderwijs. “Ik begon als sportleraar, werd docent biologie en rondde uiteindelijk een studie onderwijsmanagement af. Vanaf 2005 mocht ik adjunct-directeur zijn van Twents Carmel College (TCC), locatie Potskampstraat.” Hans pakte rond 2019 op eigen initiatief de allereerste voorbereidingen voor STO Twente op: “Ik herinner mij nog goed in 2019 de eerste plenaire overleggen met de vertegenwoordigers van de vijf subregio’s.” Al snel kreeg TCC het verzoek het penvoerderschap op zich te nemen en werd Hans gevraagd als projectleider/penvoerder de kar te trekken, hierin volledig gesteund door de stuurgroep. STO Twente was van meet af één van de grootste STO-regio’s in Nederland. Hans: “OCW vroeg zich af hoe wij al die kikkers in de kruiwagen zouden houden. Hoe we de 21 deelnemende scholen de afgelopen jaren inderdaad wisten te verbinden? Met gezond boerenverstand en vertrouwen, denk ik. Wat mij verheugt, is dat de verbinding tússen de deelnemende vmbo-scholen enorm is verbeterd. Ik zie dat de scholen elkaar ontmoeten, elkaar weten te vinden en vanuit het STO-perspectief van elkaar leren. Deels omdat we dit organiseren zoals via de STO Cafés en de regelmatige bijeenkomsten tussen de STO regioleiders, maar ook ontstaan deze verbindingen organisch.” Typisch Twents teamwork Hans benadrukt dat STO Twente teamwork is: “We hebben de goede mensen aan boord gekregen. Neem Marieke Rinket als programma manager. Zij is inhoudelijk heel sterk in het externe onderwijsveld en weet daar goed op te sturen. Thaisa Rougoor voert alle kwaliteitscontroles op een professionele manier uit. En met Corné Luijkx hebben we een uitstekende financiële professional binnen STO Twente. Met Robert Vreijsen van Aavas subsidieadvies kregen we een heel goed administratiekantoor aan boord. Robert en Corné borgen dus alle financiële en administratieve verantwoording, cruciaal bij een subsidieproject van deze omvang. Ook laten we regionaal en landelijk met onze gerichte en frequente communicatie zien dat er hier heel veel gebeurt binnen STO Twente. Die consequente beeldvorming naar buiten toe, zoals naar OCW en de Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen (DUS-I), is belangrijk.” Hans somt in vogelvlucht enkele verworvenheden van STO Twente tot nu toe op: “Een betere technische inventaris in de scholen en eveneens meer samenwerking tussen de scholen. Ook wordt er meer geleerd buiten de scholen en in de bedrijven en zien we meer mensen uit het bedrijfsleven in de scholen.” Goed getimed moment voor pensionering De beëindiging van de eerste subsidieperiode van STO was oorspronkelijk gepland op 1 januari 2024. Hans: “Ik voorzag dat die datum mooi kon samenvallen met mijn pensioengerechtigde leeftijd. Dit leek mij een goed moment voor de afronding voor mij van dit project dat ik ook heb mogen helpen starten.” Echter, inmiddels is de einddatum van de eerste subsidieperiode verschoven. Eerst naar 1 juli 2024 en vervolgens naar de verwachte, maar nog niet formeel vastgestelde datum 1 januari 2025, mede doordat corona de start van STO vertraagde. Op grond van die verschuivingen zou de afronding van de eerste fase van STO Twente alsnog ná de pensioengerechtigde leeftijd van Hans komen te liggen. Daarom besloot Hans eerder met pensioen te gaan, en wel in april 2023. Hans: “Dit biedt de kans aan een nieuwe projectleider/penvoerder om mijn werk over te nemen in de nog lopende eerste periode en goed voorbereid te starten aan de twééde subsidieperiode voor STO.” Nieuwe verdeling van taken Hoe krijgt de organisatie van de projectgroep voor STO Twente vorm met het vertrek van Hans? “Marieke neemt meer inhoudelijke taken op zich en dat geldt ook voor Corné. Marjan Weekhout, rector van TCC, neemt mijn rol als verbindende projectleider/penvoerder over. Zij is al goed ingevoerd omdat zij eveneens voorzitter is van de stuurgroep van STO Twente. De continuïteit is dus geborgd.” Aandacht voor tussentijds extra budget Overigens koppelde de minister aan de tweede verschuiving van de einddatum van de eerste periode van 1 juli 2024 naar 1 januari 2025 een éxtra budget voor een heel jaar. Althans, dit bericht bereikte STO Twente in de wandelgangen. Hans: “Een opmerkelijk voornemen, een soort tussentijdse financiële sprint. Eén van mijn laatste acties als projectleider/penvoerder in april 2023 was om met de Twentse regioleiders en de financials te brainstormen over hoe we dit tussentijdse extra budget zo zinvol mogelijk kunnen besteden. Let wel: de formele bevestiging van dit tussentijdse extra geld en onze bijbehorende inspanningsverplichting is er nog niet.” Hans tekent nog iets aan: “Elke euro subsidie willen we maximaal effectief en integer besteden. We geven geen geld uit omdat we het geld nu eenmaal hebben.” Vooruitblik naar tweede STO-periode De tweede periode van STO loopt in principe van 2025 tot 2029. Hans: “De eerste periode was een transitieperiode voor de minister om te zien wat wel en niet werkt binnen STO. En wat wel werkt kan doorgezet worden, wellicht met wat bijsturing. Daarom is er ook altijd gesproken over structurele gelden die niet aan de lumpsum worden toegevoegd. Dit betekent dat wij STO Twente vanaf de start niet aanvlogen als een project met een einddatum, maar al vanaf dag één als programma dat langer zou doorlopen. We overleggen voortdurend over hoe de inmiddels opgestarte activiteiten zijn te bestendigen voor de langere termijn. Mooi ingerichte Technolabs? Prima, maar we willen ook borgen dat deze over vier jaar nog een actuele functie hebben. Die lange termijn visie vanuit het fundament van een doorlopend programma en niet vanuit een eindig project tekent onze aanpak.” Nieuwe STO-geoormerkte gelden Voor de periode 2025 – 2029 verwacht Hans dat dezelfde verdeelsleutel zal opgaan: “Het aantal leerlingen in de techniekprofielen per school bepaalt hoeveel middelen de school krijgt. Ook voor de tweede periode geldt dat het geen lumpsum zal zijn, maar STO-geoormerkte gelden. Tegelijkertijd wachten we nog steeds op de officiële uitleg van de minister over hoe we geacht worden de tweede periode van STO aan te vliegen. De ministeriële brief hierover is al in de zomer van 2022 aangekondigd en tot op heden uitgebleven. Dit is niet echt productief vanuit onze kaders, richtlijnen en werkwijzen. Veel STO-activiteiten en -investeringen gaan óver de eerste subsidieperiode heen. Denk aan financiën, afschrijvingen en vooral ook personele verplichtingen die we aangaan. Bestuurlijk en financieel gezien betekent dit voor STO een soort stilstand, want we gaan pas verplichtingen aan als we zeker weten dat we daar de gelden voor gaan ontvangen.” Planningsspagaat vmbo-scholen Hans kan goed begrijpen dat deze luwte tot onzekerheid kan leiden. Hans: “Vooral ook omdat de deelnemende vmbo-scholen traditioneel in het voorjaar, dus nú, bezig zijn met het inrichten van het komende schooljaar, gebaseerd op het verwachte aantal leerlingen en aantal benodigde docenten. Er is nu heel weinig tijd om hierop te anticiperen vanuit STO Twente. Want STO Twente is vooral ménsenwerk waarvoor we collega’s vrijmaken die al heel druk zijn met hun reguliere werk. Daarom is het zo jammer dat de minister talmt met de officiële bevestiging van de toegezegde gelden.” Voordeel van twee petten Hans had tijdens de afgelopen periode twee petten op die hem enorm hebben geholpen: “Enerzijds was ik projectleider/penvoerder voor STO Twente, anderzijds zat ik aan tafel bij de schoolleiding van Twents Carmel College, locatie Potskampstraat. Waarbij de Oldenzaalse STO-belangen onder de goede hoede zijn van Marjolein Wolbers. Ik stond dus ook nog met één voet in de school. Daardoor zag ik op TCC wat de impact is van STO Twente op de dagelijkse praktijk binnen de school. Een voorbeeld? Ik wist uit ervaring wat het betekent als je besluit om het primair onderwijs in je school uit te nodigen. Dat gevoel en inzicht hebben geholpen. Het biedt een groot voordeel als je het projectleiderschap voor een dergelijk groot programma niet uitbesteedt, maar binnen je eigen onderwijsveld houdt. Dit besluit heeft ons erg geholpen. Zo kon ik bijvoorbeeld Marieke Rinket adviseren over de gevolgen binnen de scholen van bepaalde beslissingen vanuit STO Twente. Na 45 jaar in het onderwijs weet je de achtergrond van zaken en waarom bepaalde dingen in het onderwijs lopen zoals deze lopen.” Monitoren met stoplichtmodel Alle activiteiten en aandachtspunten binnen STO Twente worden regelmatig gemonitord: “Vanuit de projectgroep maken we regelmatig een rondje langs de vijf subregio’s. Kernvraag? Doen we de goede dingen en doen we die goed? We gebruiken daarvoor per subregio een stoplichtmodel: heb je je doelen gehaald? Ben je onderweg? Of sta je nog ver af van realisatie? Elke activiteit is daarmee helder voorzien van een visueel signaal. Dit is voor intern gebruik, maar ook als onderlegger voor midterm reviews en voortgangsrapportages. Het werkt motiverend en activerend. Uiteraard leveren we op inhoud en financiën ook voortgangsrapportages aan DUS-I aan.” Pensionering: emotioneel een grote stap Hoe ervaart Hans het besluit om met pensioen te gaan? “Rationeel nam ik het besluit snel, emotioneel heb ik langer de tijd nodig gehad om het te laten bezinken. Binnen het onderwijs heb ik 45 jaar met veel plezier en met fantastische collega’s mogen samenwerken. Het is, denk ik, begrijpelijk dat ik dit leven ga missen. Kiezen is ook verliezen.” Inmiddels ziet Hans zijn pensionering als een, zoals hij het zo mooi zegt, ‘wenkend perspectief’: “Ik kan meer tijd aan mijn kinderen en kleinkinderen besteden. Bijvoorbeeld mijn dochter ga ik helpen bij een verbouwing. Ook hoop ik ruim baan te kunnen maken voor twee grote hobby’s van mij: fietsen en meubels maken. Voor dit laatste heb ik thuis een werkplaats met nagenoeg alle bewerkingsapparatuur.” Leerzaam: meedraaien op de werkvloer In het eerste jaar waarin Hans vanwege zijn leeftijd op vrijdag vrij was, draaide hij mee in een BWI-klas alsof hij één van de leerlingen was: “Te midden van hen en hun docenten heb ik de nodige technische kneepjes opgepikt, zoals voor het goed en veilig bedienen van machines. Het is heel leuk en leerzaam om gewoon eens met een klas mee te draaien. Zo ontdekte ik jonge leerlingen die met houtbewerking een werkstuk slimmer en sneller aanpakken dan ik! Maar ook zie je hoe beslissingen op managementniveau daadwerkelijk uitpakken in een klas. Mijn conclusie na dat meedraaien? We hebben hier op TCC hele leuke, aardige leerlingen én bevlogen docenten!” MENU

64fde27e-2ccd-44bc-9d8f-48250f7370db Techniek Tastbaar Editie Enschede dompelt jeugd massaal onder in techniek Meerdere subregio’s in STO Twente hebben hun eigen lokale editie van het landelijke event Techniek Tastbaar. Zo ook de subregio Enschede, voor deze STO-regio zelfs een primeur! Op vrijdag 7 oktober streken aan de Wethouder Beversstraat een kleine 35 techniekbedrijven uit de regio Enschede neer. Eén grote bundeling van inspirerende stands met technische doe-activiteiten. Aansluitend bij alle techniekprofielen én gepresenteerd vanuit de 7 Werelden van Techniek. Een onweerstaanbare magneet voor ruim 3500 basisschoolleerlingen en vmbo-leerlingen om zelf te ontdekken wat techniekbedrijven hen bieden. En het mooie was: ook veel ouders en verzorgers kwamen kijken! Hoge opkomst, perfecte organisatie Renate Velthuis, Heidi Dellemann en Floor de Vries tekenden voor de geoliede organisatie en uitvoering van deze eerste Enschedese editie van Techniek Tastbaar: “Uiteraard samen met projectleider John van Mierlo van Techniek Tastbaar. De opkomst van zowel bedrijven alsook basisschoolleerlingen, hun leerkrachten en uiteraard de vmbo-leerlingen was heel groot.” Vooraf ontvingen de deelnemende scholen een gerichte lesbrief ter voorbereiding, tijdens het event zelf gevolgd door een concrete Loopbaan Oriëntatie Begeleidingsopdracht (LOB-opdracht). John van Mierlo: “Deze opdracht bood een aantal voorstellen voor vragen aan de bedrijven. Dit verhoogde aanmerkelijk de doelgerichtheid waarmee de leerlingen langs de stands trokken. Ook gaf dit de bedrijven veel beter de kans hun verhaal te vertellen en vooral: waarom juist hun specifieke techniek jongeren een goede loopbaan voor de toekomst garandeert.” Brede range van jongeren tussen 10 – 16 jaar John: “Het is de eerste keer dat de STO subregio Enschede dit organiseert. De leerlingen van zowel groepen 7 en 8 van basisscholen als vmbo-scholen zijn uitgenodigd én kwamen massaal op bezoek. Vanuit het vmbo zijn dat de onderbouwleerlingen van het Stedelijk Alpha, Bonhoeffer College en het Zone.college. Immers, zij staan nog voor de keuze voor techniek. Door hen oog-in-oog te brengen met bedrijven hopen we dat de vonk overslaat.” Verdeeld over 7 Werelden van Techniek In veel stands konden de leerlingen concreet aan de slag met een activiteit zoals het zelf maken van limonade met een industriële machine. Of leren omgaan met cobots, de eenarmige robots die in opmars zijn in het technisch bedrijfsleven. “Niet voor niets heet het event Techniek Tastbaar !”, aldus John. Een aantal leerlingen maakte een filmpje van hun doe-activiteiten in de stands om die later op school te presenteren. De bijna 35 deelnemende bedrijven waren gebalanceerd verdeeld over de thema’s uit de 7 Werelden van Techniek. Van bouw, horeca en automotive tot en met zorg en robotisering en automatisering. ‘Doorlopende ontdek-lijn’ John geeft aan dat het goed is als het event Techniek Tastbaar op een school zich jaarlijks herhaalt: “Vanuit het po en vmbo maken de kinderen dan elk jaar kennis met bepaalde facetten van techniek. Opgeteld ontstaat zo een totaalbeeld van alle mogelijkheden van techniek. Daarmee maken zij hun eventuele keuze voor techniek nog grondiger. Je zou dit een ‘doorlopende ontdek-lijn’ kunnen noemen.” Openbare basisschool Het Wooldrik kwam enthousiast terug Gert-Jan Egberink is directeur van openbare basisschool Het Wooldrik: “Wij vinden het belangrijk dat onze leerlingen zo veel mogelijk ervaring opdoen in de levensechte wereld. Dat kan vooral bij bedrijven en evenementen zoals Techniek Tastbaar. Een prima manier om erachter te komen of bijvoorbeeld techniek hun interesse heeft en waar ze mogelijk in de toekomst mee verder willen. Immers, als je iets niet kent, kun je er ook niet voor kiezen. Mede door Techniek Tastbaar kunnen de kinderen thuis aan de keukentafel, samen met hun ouders, gerichtere keuzes maken op basis van positieve beelden en ervaringen. Het is niet zo dat alle kinderen voor techniek moeten kiezen, als ze er maar kennis van hebben genomen om die keuze gericht te maken. Techniek Tastbaar draagt aan die keuze bij. Daarom was ik ook blij dat Saxion present was tijdens Techniek Tastbaar; voor veel leerlingen en hun ouders een herkenbaar ijkpunt, ook als zij voor techniek kiezen. Eveneens onze begeleidende leerkracht kwam enthousiast terug van Techniek Tastbaar, met nieuwe indrukken, beelden en al het bijzondere dat er op het vmbo gebeurt. Daarmee worden onze leerkrachten nog betere gesprekspartners voor leerlingen en ouders die voor de keuze staan.” Dura Vermeer houdt van het vmbo… Eén van de deelnemende bedrijven was het bouwbedrijf Dura Vermeer. Jana Nolting is hier werkzaam als HR-adviseur: “Ook ben ik contactpersoon voor alle onderwijsinstellingen. Daarom stond ik, samen met mijn collega, met een stand op Techniek Tastbaar. Waarom wij dit doen? Deze vmbo-leerlingen zijn onze toekomst! Veel van onze huidige medewerkers zijn ooit op het vmbo begonnen. In onze stand mochten ze hun fantasie de vrije loop laten gaan en met LEGO hun eigen droomwoonhuis bouwen. Alles is hierin mogelijk. En dat geldt óók voor alle mogelijkheden die wij jonge mensen bieden binnen Dura Vermeer!” Cobots…spannend! Opvallend veel leerlingen voelden zich aangetrokken tot de stand van SMEOT en Saxion met de cobots, de eenarmige robots voor techniekbedrijven. Casper de Jong van Saxion: “Cobots blijken een enorme aantrekkingskracht te hebben op jongeren. Ze drukken op knopjes en de cobot treedt in werking. Aanschouwelijker kun je moderne technologie niet laten zien aan de jeugd.” Enorme opkomst en bedrijvigheid Ronald Rondeel is de kersverse projectleider STO voor de subregio Enschede: “De organisatie van deze Techniek Tastbaar was in uitstekende handen van mijn nieuwe collega’s. Ik viel in een gespreid bedje en genoot van de enorme opkomst en bedrijvigheid. Fantastisch om te ervaren hoe dit leeft. Wij vinden het vanuit de STO-regio Enschede belangrijk om een goede relatie met de technische bedrijven op te bouwen. De hoge deelname vanuit de bedrijven aan Techniek Tastbaar bewijst dat zij dit ook belangrijk vinden. Eveneens hebben we tijdens deze Techniek Tastbaar contact gelegd met bedrijven die hier stonden met een stand, maar waarmee we vanuit STO nog niet samenwerken, zoals voor gastlessen en bedrijfsbezoeken. Heel nuttig dus.” MENU

589084b8-557d-430e-a974-1944d89df0bd XR is een hulpmiddel dat lesmaterie en de daaraan gekoppelde leerervaringen kan vergemakkelijken Christel Mollink en Bjorn Klein Gunnewiek zijn vanuit het Technolab van TCC Potskampstraat volop actief met XR. Hoe vlogen zij dit bij de start aan? Wat ervaren zij als de valkuilen en juist ook versnellers van XR op een vmboschool? Christel en Bjorn: “XR is nog niet opgenomen in de syllabussen voor de profielen. Op het moment dat dit wel het geval zou zijn, dan zijn docenten misschien meer genegen XR te integreren in de lessen. Dat zou XR op het vmbo een enorme push geven.” Hoe zijn jullie in je Technolab gestart met XR? Christel: “Toen we het Technolab inrichtten zijn we bewust klein gestart, met in eerste instantie drie VR-brillen. Ook namen we de tijd om eerst heel goed na te denken over wat we daarmee wilden bereiken. In het begin was het spielerei, maar dat voelde niet goed. Dé oplossing daarvoor was om concrete opdrachten bij VR te bedenken en die uit te bouwen tot workshops. Vervolgens schaften we HoloLenzen aan. We zagen daarin een toegevoegde waarde op de VR-brillen. Kortom, ons ervaringsadvies zou zijn om XR stapsgewijs te ontdekken en toe te passen.” Is het nodig dat je schooldirectie XR support met beleid en financiën? Bjorn: “We schreven een goed plan voor ons Technolab en de financiën kwamen vanuit STO Twente.” Christel: “Dat klopt, maar het is wel fijn als je schooldirectie tijd beschikbaar zou stellen om lessen, opdrachten en workshops voor XR te kunnen ontwikkelen, en ook om zelf al doende nieuwe kennis te ontwikkelen.” Hoe krijg je de docenten mee voor XR? Bjorn: “Wil je vanuit het Technolab XR inzetten in lessen búiten het Technolab? Dan gaat dat heel veel vergen van de docenten die ermee aan de slag gaan in hun klas, is onze ervaring. Zij moeten zich eerst de technieken eigen kunnen maken, zoals een VR-bril, voordat zij deze kunnen inzetten, onderschat dat niet. Doordat wij in het Technolab al veel hebben ontwikkeld, kunnen wij de docenten daarmee helpen in hun reguliere klaslokaal, dat geeft deze docenten wellicht direct een bepaalde voorsprong. Tegelijkertijd benadrukken we ook hoe belangrijk het is dat alle docenten tijd krijgen om zich te verdiepen in XR.” Jullie ontwikkelen veel zelf. Hoe borg je die kennis voor andere collega’s? Bjorn: “Ik ben intrinsiek gedreven, verdiep mij graag in XR en ontwikkel zelf veel van de bijbehorende software. Daar zit een risico in, dus sturen wij heel sterk en structureel op het delen van deze kennis. We ontwikkelen veel samen, en op die manier deel je direct de kennis. Tegelijkertijd kun je niet álles wat je doet met XR op papier zetten. Voor je het weet heb je een update en werkt je eerdere beschrijving niet meer. Eventuele hindernissen lossen we samen op, waardoor de kennis gewaarborgd blijft.” Een kwestie van meekijken en gewoon doen Christel: “Met de HoloLens en Infento Discovery Kit gaan leerlingen onze demontabele quad verder in elkaar bouwen. Dat doen zij op basis van Dynamic Guides die Bjorn zelf heeft gemaakt. Momenteel ontwikkelen we een nieuwe workshop voor in de kunststofstraat voor de onderbouw van het vo. Daar zetten we de HoloLens ook voor in, ook weer op basis van door Bjorn ontwikkelde guides. Bjorn draagt hierin van meet af aan zijn kennis over, dus nu ben ik ook aan het leren om die Dynamic Guides te maken. Een kwestie van meekijken en gewoon doen. Samen daarin optrekken is heel belangrijk, ook als je nieuwe workshops ontwikkelt, zoals nu voor de kunststofstraat.” Bjorn: “Momenteel doe ik mee met een XR-opleiding bij Bouwmensen Almelo waarbij ik een digitale werkplaats specifiek voor BWI leer programmeren. Daar doen meerdere BWI-docenten aan mee, en zo kan het goed werken om specifiek profielgericht met XR in je praktijklokaal aan de slag te gaan." Wat is de relatie tussen de vmbo syllabussen en XR? Bjorn: “XR is nog niet opgenomen in de syllabussen voor de profielen. Op het moment dat dit wel het geval zou zijn, dan zijn docenten misschien meer genegen XR te integreren in de lessen. Uiteindelijk met als doel de leerling in jaar vier voor te bereiden op het examen waarbij het duidelijk is wat een leerling met XR concreet moet kunnen. Zitten daar moderne technologieën niet in, zoals een stukje robotisering? Dan motiveert dit misschien de docenten minder om het zich eigen te maken en kunnen ze het ook niet in hun lessen inzetten.” Christel: “Maar het opnemen van XR in syllabussen zou ook kunnen gelden voor de niet-technische vakken. Een voorbeeld? Er is een direct toepasbare app over het Anna Frank Huis voor geschiedenislessen. Toch merk je nog dat docenten de weg naar ons niet altijd vinden of op voorhand misschien denken dat XR niet past in hun lesprogramma. Dit zou nog beter van de grond kunnen komen.” Is het Technolab eigenlijk de meest logische plek om XR in onder te brengen? Christel: “In onze ogen misschien wel. Leg je XR bij de introductie direct en rechtstreeks bij een profiel neer? Dan ontbreekt het deze docenten misschien aan de ruimte en tijd om zich hierin goed te verdiepen. We gebruiken XR structureel en dagelijks in ons Technolab. Daardoor centraliseren we ook al onze opgebouwde kennis op een locatie waar de nieuwste technologie toch al het hoofdthema is. De profielen zijn vervolgens van harte welkom om zich samen met ons die kennis eigen te maken.” Bjorn: “XR rechtstreeks bij een profiel neerleggen zou misschien niet altijd de beste route zijn.” Kun je XR misschien ook relativeren? Bjorn: “Wellicht wel, we moeten XR niet altijd zien als een heilig middel. Het kan een hulpmiddel zijn dat ándere technische materie en de daaraan gekoppelde leerervaringen, kan vergemakkelijken. Kijk, je moet leerlingen altijd eerst de basisvaardigheden bijbrengen, zoals metaalbewerking. Daar kan een VR-bril of HoloLens bij helpen, maar eerst moet je daadwerkelijk leren zagen, vijlen, schuren en meer. Die fysieke ervaring van wat bijvoorbeeld een vijl op ijzer doet, is en blijft onmisbaar. Of het daadwerkelijk leren aanvoelen van een trilling in een draaibank. XR kan hierin ondersteunen, zoals met een VR-bril leren hoe je een werkstuk inspant in een werkbank, maar het werkt niet andersom: vaardigheden proberen te leren via XR en deze vervolgens niet fysiek in de praktijk brengen.” Christel: “Als docent zou je kunnen kiezen tussen fysieke leerervaringen, virtuele leerervaringen of een mix daarvan. Een VR-bril is bijvoorbeeld heel geschikt om je leerlingen virtueel mee te nemen in de technische processen in een fabriek om daar vervolgens in je les fysiek op in te gaan.” Tot slot: kijk landelijk goed rond, ook binnen STO Bjorn heeft tot slot een advies: “Docenten die zich willen verdiepen in XR geef ik de tip om ook landelijk goed rond te kijken. Misschien is er elders in het land een collega-docent die XR al toepast en waar je te rade kan gaan. Uiteraard delen we ook heel veel informatie binnen STO Twente, zoals nu ook met deze speciale nieuwsbrief. Zoek daarin de verbinding met elkaar, en daarmee kun je voorkomen dat je met elkaar het wiel opnieuw uitvindt.” MENU

5a70dcdd-7cde-4679-8f8c-0d618fb54140 House of Skills innovatieve locatie voor STO Café Opnieuw zit er (bijna) een bijzonder actief schoolseizoen voor STO Twente op. Op 21 juni werd dit leerzaam én sfeervol afgerond met een STO Café. De gastheren? House of Skills van de coöperatie PraktijkCentrum ProcesTechnologie Oost-Nederland (PCPT) aan de Kolthofsingel in Almelo. Eén ding werd duidelijk: er is volop werk voor mbo’ers in de Twentse procestechnologie, het is super schoon werk met inzet van uiterst innovatieve technologie, zowel tastbaar als digitaal. Ruim 70 deelnemers De bijeenkomst was bedoeld voor eenieder die bij STO Twente is betrokken, zowel binnen als buiten de school. De opkomst was met ruim 70 deelnemers dan ook hoog én gevarieerd; uit alle subregio’s en ook de stuur- en projectgroep kwamen de collega’s enthousiast af op het STO Café in House of Skills. Praktijkcentrum Voedingsmiddelentechnologie & Procestechniek House of Skills is het Praktijkcentrum van de Voedingsmiddelentechnologie & Procestechniek voor jongeren. Een uniek samenwerkingsverband tussen Zone.college, ROC van Twente, Saxion Hogeschool en de Universiteit Twente. Leerlingen, studenten, werkenden én zij-instromers worden hier ondergedompeld in de procestechniek, met praktijkgerichte en realistische leerervaringen. Want ook aan goed opgeleide procestechnici op mbo-niveau is heel veel behoefte in Twente, van Grolsch en bolletje tot en met de farmaceutische industrie. De officiële opening van House of Skills vond op donderdag 27 juni plaats, een week na ons STO Café, dus hadden de STO-deelnemers een bijzondere sneak preview! Het belang van samenwerking Het programma voor deze schoolafsluiting van STO Twente werd afgetrapt in de bijzondere theaterzaal van House of Skills door Marieke Rinket, programma manager STO Twente. Zij gaf het woord aan Jos Toebes. Hij is, naast directeur Techniek-College ROC van Twente, ook bestuursvoorzitter van de Coöperatie PCPT. In heldere verbale pennenstreken schetste Jos het belang van aandacht vanuit STO Twente voor procestechnologie en alle mogelijkheden om hierin met relevante partners samen te werken. Rondleiding De 70 deelnemers kregen in drie groepen een rondleiding langs alles mogelijkheden van House of Skills als veelzijdig Praktijkcentrum van de Voedingsmiddelentechnologie & Procestechniek voor jongeren. Eén ding werd duidelijk vanuit de rondleiding: er is volop werk voor mbo’ers in de Twentse procestechnologie, het is super schoon werk met inzet van uiterst innovatieve technologie, zowel tastbaar als digitaal. Na de rondleiding ging de barbecue van start, waarbij procestechnologie in de food éven geen rol speelde: alle lekkernijen, zoals het vlees op de roosters, werd ambachtelijk met de hand gemaakt én direct gedistribueerd onder alle STO-collega’s! House of Skills, en vooral Gerard Nijhuis en Dirk Zuidema: dank voor de leerzame middag en gastvrijheid! Meer weten? Check: https://processyourfuture.nl/house-of-skills/ Concreet aan de slag mét digitale ondersteuning Gerard Nijhuis en Dirk Zuidema zijn beiden projectleider voor Process Your Future/PCPT. Gerard is eveneens senior docent Voeding & Technologie aan het Zone.college en Dirk is senior docent Procestechniek aan ROC van Twente: “House of Skills is dé plek waar leerlingen, studenten, werkenden en zij-instromers alles kunnen leren over procestechniek. In een omgeving waarin alles draait om leren, jezelf ontwikkelen, experimenteren en fouten mogen maken. Iets wat in een echte fabriek natuurlijk niet mogelijk is.” Trots lieten Gerard en Dirk alle mogelijkheden in het House of Skills zien: “Leerlingen gaan hier zelf aan de slag met concrete onderdelen van de procesindustrie, zoals delen van productielijnen voor de foodsector. En wat zo mooi is: aanvullend, via grote schermen, zijn er tal van interactieve en digitale faciliteiten met VR, AR en 3D om ook de vmbo-leerlingen alle mogelijkheden in de procesindustrie zelf te laten beleven. Speciaal de digitale mogelijkheden nodigden de deelnemers aan dit STO Café uit tot zelf aan de slag gaan. Ook primair en voortgezet onderwijs van harte welkom Om jongeren al vroeg te interesseren en enthousiasmeren voor procestechnologie zijn uiteraard ook leerlingen van primair en voortgezet onderwijs van harte welkom. Gerard benadrukte dat House of Skills bewust inzet op de doorlopende leerlijn: “We willen leerlingen op meerdere momenten kennis laten maken met procestechniek in het House of Skills. Te beginnen in het basisonderwijs met een eerste verkenning, vervolgens op het vmbo met bijvoorbeeld de ‘Maak kennis met de Procestechniek en Voedingsmiddelentechnologie’ en daarna via het mbo.” Al die contactmomenten samen moeten het kwartje laten vallen voor hopelijk een studierichting procestechniek. Wel stipte Gerard het volgende aan: “Natuurlijk hoeft niet elke vmbo-leerling voor procestechniek te kiezen, maar via ons House of Skills komen ze er in ieder geval mee in aanraking en krijgen ze de kans voor een bewuste keuze.” MENU

3ff0ef90-7430-425b-9f37-d081db45e3f5 Nieuw Technolab van CSG Het Noordik Vroomshoop officieel geopend Op 14 oktober opende de STO-subregio Almelo e.o. haar derde Technolab! Naast het Canisius Tubbergen en Alma College in Almelo heeft nu ook Het Noordik Vroomshoop haar eigen, veelzijdig ingerichte Technolab. De officiële opening werd verricht door Mark Paters, wethouder Onderwijs van de gemeente Twenterand: “Het Technolab is dé plek voor nieuwe generaties om op een innovatieve, indrukwekkende en inspirerende manier zelf aan de slag te gaan met nieuwe technologie. Tegelijkertijd ontdekken leerlingen in het Technolab van Het Noordik Vroomshoop ook welke kansen nieuwe technologie hen biedt voor hun verdere studie en loopbaan.” Uitdagende en nieuwe leeromgeving gerealiseerd Roelf-jan Schipper is schoolleider CSG Het Noordik Vroomshoop en direct betrokken bij Sterk Techniekonderwijs Twente: “Naar de opening van ons Technolab in Vroomshoop hebben we lang uitgekeken, en dit moment vieren we trots en dankbaar. Dankzij de visie en betrokkenheid van Heutink en haar onderaannemers staat er nu een prachtig, veelzijdig en inspirerend Technolab.” Ook dankte Roelf-jan speciaal Richard Borkent, vanuit het Noordik én STO Twente begeleidde hij het totale project. Roelf-jan: “Richard heeft er met zijn inzet, enthousiasme en doorzettingsvermogen voor gezorgd dat deze uitdagende, nieuwe leeromgeving concreet vorm kreeg.” Ook po van harte welkom Van de technologische leeromgeving die het Technolab biedt gaan de leerlingen van Het Noordik Vroomshoop de komende jaren enorm profiteren, benadrukte Roelf-jan in zijn openingsspeech: “Het Technolab onderstreept onze visie op leren vanuit een hybride leeromgeving met de regio als klaslokaal.” Nadrukkelijk nodigde Roelf-jan Schipper ook alle basisschoolleerlingen uit de omgeving uit: “Van basisschool tot en met voortgezet onderwijs ontdekken leerlingen hier wat de nieuwste technologieën en materialen voor hen betekenen én hoe zij daarmee hun eigen toekomst vorm kunnen geven. Een plek die leerlingen uitdaagt om verder te denken, creatief te zijn en oplossingen te zoeken voor de problemen van onze samenleving.” Impuls voor leerlingen, school én hele regio Het nieuwe Technolab heeft onder andere een drone area waar leerlingen leren vliegen en programmeren, een Green Screen voor creatieve producties met film en media en een instructieruimte voor het delen van kennis en werktafels voor Lego Mindstorms. Ook kunnen de leerlingen aan de slag met lasersnijders en 3D-printers om hun ideeën letterlijk vorm te geven. Eveneens leren leerlingen omgaan met Tessa de zorgrobot en uiteraard Virtual Reality. Roelf-jan: “Het Technolab maakt leren tastbaar, actueel en uitdagend. De leerlingen leren in groepen te plannen, samen te werken en te presenteren, belangrijke competenties voor hun toekomst. Wij denken dat dit nieuwe Technolab onze leerlingen, onze school én de regio een enorme impuls geeft.” Opening door wethouder Mark Paters Wethouder Onderwijs Mark Paters opende het Technolab officieel door een robotje digitaal over de drempel van het nieuwe Technolab te manoeuvreren: “Om ons heen zien we allemaal het belang van techniek en technologie en hoe snel de ontwikkelingen zich voltrekken. In het Technolab op Het Noordik Vroomshoop kan een nieuwe generatie zich op een innovatieve, indrukwekkende en inspirerende manier voorbereiden op hun toekomst. Daardoor ontdekken zij ook direct welke kansen nieuw technologie hen biedt voor hun verdere studie en loopbaan. Iedereen mag er trots op zijn dat één van de drie Technolabs in de STO-subregio Almelo e.o. in Vroomshoop een centrale plek heeft gekregen. Ook als wethouder ben ik hier heel trots op. Ik hoop dat ik nog eens terug mag komen om in de dagelijkse praktijk zelf te zien hoe het Technolab voor de leerlingen zijn creatieve en ontdekkende functie vervult, van po tot en met vo!” Scholen kunnen zich alvast melden Jan Abma is de beheerder van het Technolab. In de afgelopen periode was hij actief met het daadwerkelijk inrichten van het Technolab. Jan Abma is in het dagelijks leven instructeur op Het Noordik Vroomshoop. Richard Borkent: “PO-scholen die willen overleggen over het volgen van een workshop of master class kunnen hiervoor digitaal terecht op de website www.sto-almelo.nl . Zelf ga ik bijvoorbeeld de master class voor de lasersnijder verzorgen. De workshops en masterclasses zijn nog in ontwikkeling, evenals de personele bezetting van het Technolab, maar ook po-scholen zijn uiteraard welkom om daarvoor nu al hun interesse te melden.” MENU