a6c052a9-1866-496e-beb6-bb223155a923 BGT Talent Event opent ogen van leerlingen én ouders voor techniek Binnen Bedrijvencontact Gemeente Tubbergen (BGT) participeren veel vooral technische ondernemers. Op vrijdag 10, zaterdag 11 en zondag 12 juni organiseerden zij samen met TOF onderwijs (basisscholen), Zikke en Canisius het BGT Talent Event. Kinderen uit groep 7 en 8 en leerlingen van het voortgezet onderwijs konden in dat weekend voelen, proeven, ruiken en meehelpen op de werkvloer om bijvoorbeeld hun technische talent te ontdekken. Sg. Canisius uit Tubbergen, een super actieve vo-school, deed uiteraard volop mee! Drie dagen lang rondtrekken langs inspirerende hotspots Om ouders en hun kinderen een levensecht beeld te geven van wat het onderwijs en bedrijven in Tubbergen te bieden hebben, waren drie dagen lang in Tubbergen drie hotspots gemaakt waar kinderen en volwassenen op ontdekkingstocht gingen. Zo konden ze onder andere ontwerpen, programmeren, een drone besturen of het bouwterrein van de 21ste eeuw ervaren. Hotspot Sg. Canisius liet techniek brééd zien Eén van deze drie hotspots was op Sg. Canisius, een actief aan STO Twente deelnemende vo-school uit de subregio Almelo e.o.. Marleen Peddemors-Greftenhuis, docent en stagecoördinator aan het Canisius, en haar collega’s tekenden voor de vlekkeloze organisatie van deze hotspot: “Wij hadden vooral bedrijven uitgenodigd uit de branches waarin onze leerlingen uitstromen. Zoals een infrabedrijf, hoveniersbedrijf, landbouwmechanisatiebedrijf, fietsenmaker, metaalbedrijf, een installateur en meer. Maar ook gaven we ruimte aan de bedrijfsvakscholen SMEOT, Techniekhuis Twente en BAVO. Een mooie en drukbezochte mix van bedrijven en instellingen. Binnen het Canisius kregen al deze partijen drie dagen lang een perfect podium om zich te presenteren. Veel bedrijven lieten de leerlingen concreet iets doen en maken, in lijn met hun bedrijfsactiviteit.” Extra accent op technologie in de zorg Marleen benadrukt graag dat vooral de technologie in de zorg en welzijn enorm in opkomst is en daarom alle ruimte kreeg om zich te presenteren aan ouders en leerlingen: “Graag geef ik een compliment aan de Technologie & Zorg Academie Twente (TZA). Zij hebben drie dagen lang hun TZA-truck kosteloos gepresenteerd en voor iedereen opengesteld. Daar waren we enorm blij mee. Leerlingen en ouders denken bij techniek vaak alleen aan technische beroepen. Maar vooral in de zorg en ook welzijn is technologie steeds meer in opkomst, dat bleek heel duidelijk tijdens dit event. Zo zagen bezoekers dat technologie die bij ouderen wordt gebruikt, ook wordt ingezet bij mensen met een beperking. Veel bezoekers waren hierdoor verrast en stelden vragen over bijvoorbeeld de studie- en loopbaankansen voor hun kinderen in deze sectoren.” Ook aandacht voor Baanbrekend Leren Overigens, de subregio Almelo e.o. is actief met het concept Baanbrekend Leren, onder de vlag van STO Twente. Marleen: “Die gaven wij uiteraard ook een stand op onze hotspot in het Canisius. Daar kwam veel reactie op en we hebben Baanbrekend Leren tijdens dit weekend goed op de kaart kunnen zetten.” Hartverwarmend compliment Marleen heeft nog een leuke anekdote: “Een moeder vroeg aan haar kind wat hij leuker vond: de kermis verleden week of het BGT Talent Event? Het kind antwoordde vol overtuiging: het BGT Talent Event! Dat vond ik een hartverwarmend compliment. Ook waren er ouders die met hun kinderen drie dagen lang alle hotspots zijn langsgegaan. Zij maakten er een weekend lang een gezinsuitje van!” MENU

5412e7d1-eb47-47c9-93f1-fc520a3cf201 De kans dat ik later in Twente techniekdocent word, is heel groot Ervaren technici uit het bedrijfsleven die techniekdocent willen worden, zijn zeldzaam. Daarom focust STO Twente stevig op het vinden, werven en begeleiden van deze zogeheten hybride docenten. Ze zijn enorm waardevol omdat ze vmbo-leerlingen rechtstreeks uit de techniekpraktijk kunnen leren. Neem Martijn Pünt. Hij is 22 jaar en afgestudeerd aan Saxion voor de opleiding Werktuigbouwkunde. Nu is hij op het Windesheim bezig met de kopopleiding voor tweedegraads leraar voor het technisch beroepsonderwijs. Dit is een eenjarige opleiding voor recent afgestudeerden van een bachelor- en of masteropleiding die direct aansluit bij een schoolvak: “Mijn plan is om eerst in het technisch bedrijfsleven veel ervaring op te doen. Maar ik houd in mijn achterhoofd dat ik altijd nog over kan stappen naar het technisch onderwijs. Mijn eerste stage op het Twents Carmel College was daar al op gefocust.” In zijn tweede stage nu, bij bedrijfsvakschool SMEOT, richt hij zich op hoe je meedraait in een op technisch onderwijs gericht team. Leuk om jongeren techniek bij te brengen Martijn: “Bij mijn eerste stage voor mijn minor op het Twents Carmel College richtte ik mij op het geven van techniekles in de onderbouw. Daar ontdekte ik bijvoorbeeld dat leerlingen vaak niet met een hamer overweg kunnen. Ik merkte aan mijzelf dat ik het leuk vind om hen dit soort vaardigheden bij te brengen. Gaaf om jonge mensen daarin voor je ogen te zien groeien. Vooral op die leeftijd gaat dat snel. Dit stimuleerde mij om ook in mijn studie Werktuigbouwkunde aandacht te geven aan toekomstig lesgeven. Daarom volg ik de tweedegraads lerarenopleiding, specifiek voor het technisch beroepsonderwijs. In dit verband volg ik nu ook mijn stage bij SMEOT voor alle technische opleidingsrichtingen die zij bieden evenals de begeleiding van de BOL-leerlingen. Zoals gezegd: eerst wil ik na mijn studie veel ervaring opdoen bij het technisch bedrijfsleven, maar de kans dat ik later techniekdocent in Twente word, is heel groot.” Martijn Pünt, student tweedegraads lerarenopleiding techniekonderwijs MENU

1ad5db51-6944-4633-8b96-0a4e800496bd STO subregio Rijssen - Holten lanceert Maakboek Techniek en technologie zijn de drijvende krachten achter de vooruitgang van onze maatschappij. Het is van cruciaal belang dat leerlingen worden aangewakkerd met nieuwsgierigheid en enthousiasme voor deze vakgebieden. Hierbij spelen de basisscholen en het voortgezet onderwijs een essentiële rol. Dat is precies waar het "Maakboek" om de hoek komt kijken. Het fysieke en aantrekkelijk vormgegeven Maakboek is eveneens een antwoord op de wens van leerkrachten in het basisonderwijs om ondersteuning te krijgen bij het onderwijzen van techniek en technologie. Maakboek is ontworpen om leerlingen van groep 7 en 8 van de basisscholen te enthousiasmeren voor techniek. Marcel Vaneker is projectleider STO en initiatiefnemer vanuit De Waerdenborch: “Het maakboek is op ons verzoek gemaakt. Wij hebben samen input geleverd om dit boek te maken zoals het nu is. Het is een initiatief van Reggesteyn en De Waerdenborch in samenwerking met Steamlabs binnen de subregio Rijssen-Holten.” Laagdrempelig zelf op ontdekkingsreis gaan Maakboek stelt leerlingen in staat om op een laagdrempelige manier zelf op ontdekkingsreis te gaan, waarbij de leerdoelen van SLO (Stichting Leerplanontwikkeling) voor Wetenschap & Technologie worden gevolgd, aangevuld met onderwerpen uit de leerlijn digitale geletterdheid. Wetenschap & Technologie is voor basisscholen een verplicht onderdeel van het curriculum geworden, maar ze vinden het moeilijk om de doelen waaraan ze dan moeten werken vast te stellen. Maakboek gaat hen hierbij enorm helpen.” Minder voorbereidingstijd nodig Gelukkig biedt de fysieke en laagdrempelige structuur van Maakboek houvast en richting, maar er is ook voldoende ruimte voor vrijheid in vorm, tempo en volgorde. Marcel Vaneker: “De leerlingen kunnen er onder andere mee knippen en plakken en op elke pagina waarmee ze aan de slag gaan staat een verwijzing naar een digitaal begeleidingsfilmpje. Deze laagdrempelige aanpak maakt ook dat leerkrachten in het po veel minder voorbereidingstijd nodig hebben; de leerlingen kunnen er zelfstandig en spelenderwijs mee aan de slag. Heeft een leerling een les gevolgd? Dan kan de leerkracht een sticker plakken die aangeeft dat die specifieke activiteit is afgerond. Op de aantrekkelijk vormgegeven stickers staat bijvoorbeeld: “Ik heb mijn eigen game geprogrammeerd in Scratch en die werkt!” Leerlingen zelf laten ontdekken Wat Maakboek uniek maakt, is de focus op creativiteit en nieuwsgierigheid. Het stimuleert leerlingen om bronnen te vinden, informatie te waarderen en hun eigen pad te kiezen. Marcel Vaneker: “Maakboek is ontstaan vanuit passie voor techniek en het verlangen om leerlingen te inspireren en de diverse veelzijdige kanten van techniek te laten ervaren. We geloven dat leren het meest effectief is als het leuk en hands-on is. Maakboek biedt kinderen de kans om te experimenteren, te creëren en te ontdekken, en we zijn trots om bij te dragen aan de technologische reis die ze dankzij Maakboek mogen maken.” Waardevol portfoliomateriaal Het gebruik van Maakboek wordt ondersteund door een routekaart en beloningsstickers, waardoor het waardevol portfoliomateriaal wordt voor activiteiten op school. Maar het allerbelangrijkste is dat Maakboek leerlingen aanmoedigt om dingen zelf te maken en te onderzoeken. Het biedt de nodige kennis en laat leerlingen het plezier van het zelf ontdekken ervaren. De website www.maakboek.nl geeft een digitale ondersteuning aan het fysieke boek. Leerkrachten ondersteunen Maakboek is een antwoord op de wens van leerkrachten in het basisonderwijs om ondersteuning te krijgen bij het onderwijzen van techniek en technologie. Het is ontworpen zonder handleiding of antwoordboek, want het spreekt voor zich en moedigt leerlingen aan om zelf op ontdekkingsreis te gaan. Initiatiefneemster Joke Lankamp namens Reggesteyn vult aan: “Het introduceren van nieuwe technische vakken kan voor leerkrachten soms overweldigend zijn vanwege de toenemende werkdruk in het onderwijs, vooral als er beperkte middelen en ondersteuning beschikbaar zijn. Maakboek is ontworpen met leerkrachten in gedachten, als een hulpmiddel om hen te ondersteunen en te ontlasten. Door een gestructureerde en toegankelijke aanpak biedt Maakboek leerkrachten de flexibiliteit om techniek- en technologieonderwijs op een boeiende manier aan te bieden, zonder de druk van het creëren van lesmateriaal vanaf nul. Het is een waardevolle aanvulling op hun gereedschapskist, waardoor ze zich kunnen concentreren op wat echt belangrijk is: het inspireren en begeleiden van leerlingen op hun ontdekkingsreis in de wereld van techniek.” Marcel: “En het mooie is dat de po-leerlingen hun Maakboek gewoon meenemen als zij naar het vo gaan, zoals op Reggesteyn en De Waerdenborch!” Gepresenteerd Op 11 oktober is Maakboek aan leerkrachten van groep 7 gepresenteerd door de Waerdenborch, op 18 oktober was het de beurt aan Reggesteyn. De eerste reacties van leerkrachten die het boekje mochten inzien, zijn buitengewoon enthousiast. Alle groep 7-leerlingen die het Technolab van Reggesteyn of De Waerdenborch bezoeken, ontvangen een gratis exemplaar zodat ze daar op de basisschool in verder kunnen werken. Hebben ze daar technologie bij nodig die ze zelf niet hebben? Dan zijn ze van harte welkom in de Technolabs op de Waerdenborch en Reggesteyn. Marcel Vaneker: “Ook zijn er inmiddels genoeg exemplaren op voorraad voor de leerlingen van alle groepen 7 van de basisscholen in de STO subregio Rijssen – Holten. Ook interessant voor andere subregio’s STO Twente Heb je vanuit jouw subregio van STO Twent interesse in Maakboek? Marcel Vaneker en Joke Lankamp staan open voor al je vragen: De Waerdenborch: Marcel Vaneker, m.j.vaneker@waerdenborch.nl CSG Reggesteyn: Joke Lankamp, j.lankamp@reggesteyn.nl Meer weten? Wil je het Maakboek aanschaffen voor je eigen subregio? Kijk gerust op www.maakboek.nl MENU

329b3119-e1f6-44fd-aa78-8dea07e7c144 Jacobus Fruytier scholengemeenschap locatie Rijssen haakt aan bij STO Twente Jacobus Fruytier scholengemeenschap locatie Rijssen participeert actief mee in de STO-subregio Rijssen – Holten voor de periode 2025 t/m 2028. Robert Kleppe is Teamleider R-gt2-4-2h team en projectleider Sterk Techniekonderwijs: “Alle leerlingen van onze school komen nu in contact met techniek en technologie.” Veelzijdige zijinstromer Robert is teamleider vmbo tl en is bovengemiddeld geïnteresseerd in techniek: “Ik ben eigenlijk docent Engels. Enkele jaren geleden werd een collega ziek en heb ik zijn werk als techniekdocent overgenomen. Tot op de dag van vandaag beleef ik daar enorm veel plezier aan.” Feitelijk is Robert zijinstromer: “Vóór mijn werk in het onderwijs had ik een eigen meubelbedrijf. In 2003 stapte ik over van het bedrijfsleven naar het onderwijs en heb ik mijn bevoegdheid gehaald.” Robert nam uiteraard zijn ervaring uit het bedrijfsleven mee naar het onderwijs: “Het bedrijfsleven heeft een commerciële insteek en moet op korte termijn omzet maken. Een school start andersom vanuit budgetten en meer met een lange termijn visie. Alle onderwijscollega’s committeren zich hieraan. Daardoor kun je onderwijs niet heel snel bijsturen. En áls je een bijsturing doet, dan doe je dat vanuit de consensus met alle onderwijscollega’s. Terwijl je in een bedrijf vandaag het roer omgooit en daar morgen al de gevolgen van ziet. Daar heb ik aan moeten wennen, maar in dat proces heb ik mijn draai goed gevonden.” Advies aan potentiële zijinstromers Welk advies heeft Robert aan technici die ook het techniekonderwijs in willen stromen? “Mijn school begeleidde mij hierin heel goed. Er is met mij meegedacht in mijn ontwikkeling en opleiding en ik ontving aan alle kanten support en ruimte, ook om te studeren naast het lesgeven. Dat heb ik als heel speciaal ervaren, evenals de collegialiteit en het sociale oog onderling. Daarom zeg ik tegen potentiële zij-instromers: loop eens binnen, knoop een gesprek aan en verken de mogelijkheden.” Recente upgrade voor Technolab Met de STO-gelden heeft de Jacobus Fruytier recent allerlei technologische apparatuur aangeschaft voor het Technolab. Zoals (zorg)robotjes, een LEGO-tafel met onder andere LEGO Mindstorms, drones, 3D printers, lasersnijders en laptops. Robert: “Hiermee hebben we het basisonderwijspakket dat we al hadden uitgebreid. Gemiddeld elke 14 dagen komt er een basisschool in het Technolab werken, uit een poule van vijf basisscholen. Op basis van een carrousel rouleren ze hier, vanuit een goede voorbereiding op hun basisschool, ondersteund door drie docenten van de Jacobus Fruytier in het Technolab.” Naast Robert zijn dat Wim Reterink en Gert-Jan Voortman. Robert: “Vanuit de carrousel voeren de leerlingen bij ieder bezoek een opdracht van twee uur uit.” Interne verhuizing naar groter en nog uitgebreider Technolab Jacobus Fruytier in Rijssen gaat verbouwen en het huidige Technolab verhuist naar een ruimte die de helft groter zal zijn. Robert: “Hier kunnen we straks met circa 60 leerlingen tegelijk én met nog meer technologie aan de slag. Wat blijft in het nieuwe Technolab, is dat we zowel aandacht geven aan technologie als traditionele technieken zoals zagen, boren, solderen, leren aftekenen van een werkstuk, schilderen en meer. We vinden het heel belangrijk dat ook deze ambachtelijke technieken blijven bestaan. We zien dat de leerlingen er nog steeds van genieten om hiermee aan de slag te gaan. Wel brengen we dit ook in het nieuwe Technolab onder in een aparte ruimte om de stofoverbrenging op de technologische items te voorkomen.” Leuk om te melden: het nieuwe Technolab wordt straks verrijkt met een medialab met onder andere een green, black en white screen voor fotografie en pc’s waarop de leerlingen video’s kunnen bewerken. Evenals een tribune waar leerlingen hun werkstukken kunnen presenteren via een groot digiboard. Robert: “Ook komen er vr-brillen, videocamera’s en is er genoeg ruimte voor dronevliegen. Het plan is ook om een videostudio te installeren voor vlogopnamen en dergelijke.” Duidelijke link met Techkwadraat Robert benadrukt dat het Technolab niet een plek is om zomaar te freewhelen met technologie. Hij noemt in dit kader ook het nieuwe techniekprogramma Techkwadraat: “Met de vijf basisscholen waarmee we samenwerken in het Technolab gaan we ook samen optrekken in het programma Techkwadraat, een programma dat aansluit op STO en zich richt op PO, vmbo-TL, havo en vwo.. Dus ook onze basisscholen zitten zelf niet stil en sluiten aan bij Techkwadraat. In dat perspectief is ons Technolab daar een verlengstuk van buiten hun school. De basisscholen zijn op dit vlak volop in ontwikkeling en samen met ons bekijken we hoe we een soort doorlopende leerlijn kunnen realiseren. Vooral door samen te inventariseren welke technologie de kinderen al in het basisonderwijs krijgen zodat wij daar in het Technolab op kunnen voortbouwen. We hebben dan ook alle basisscholen hier op bezoek gehad, uitleg gegeven en geïnstrueerd. Ze hebben zelf kunnen ervaren hoe de opdrachten hier werken en hoe zij daar hun leerlingen in het basisonderwijs maximaal op kunnen voorbereiden.” Brede leerlingendoelgroep voor techniek en technologie Uiteraard maken ook de leerlingen van Jacobus Fruytier gebruik van het Technolab. Robert: “De onderbouwleerlingen uit klas 1 en 2 hebben technieklessen standaard in het pakket, twee uur per week. Dit valt onder ‘Natuur & Techniek’ en de onderwerpen in het Technolab hebben we vaak gelieerd aan de natuurkundelessen, denk aan een onderwerp als zwaartekracht.” Recent is De Jacobus Fruytier ook gestart met de praktijk havo in de bovenbouw én na de zomervakantie starten we met drie praktijk gerichte programma (pgp’s): Zorg & Welzijn, Economie & Ondernemen en Techniek.” Zuinig op meewerkende bedrijven Rijssen kenmerkt zich door een technisch gezien zeer contextrijke omgeving met allerlei takken van industrie en specialistische bedrijven. Robert: “Zij staan ervoor open om met ons onderwijs samen te werken. Die achterban van bedrijven is een enorme kracht binnen STO Rijssen – Holten. Zij steunen ons en geven de juiste praktijkinput om onze STO-activiteiten naar een nog hoger plan te tillen. Die kansen voorzie ik straks ook met ons nieuwe praktijk tl, met de op school geschreven pgp’s. We gaan hierin kleinschalig en verkennend starten, maar uiteindelijk is het wel de bedoeling dat zo’n opdracht sámen met het bedrijf gemaakt wordt. Daarbij hebben we die bedrijven hard nodig en zijn we heel zuinig op hen. Op hun beurt zijn zij hier ook heel zuinig op, want zij zien deze leerlingen als een voedingsbodem voor hun toekomstige personeelsbestand. We zijn dan ook heel open naar elkaar toe voor wat betreft het wederzijdse verwachtingspatroon.” Visie op AI Robert noemt tot slot ook AI: “Een prachtige tool voor leerlingen en docenten. Tegelijkertijd loop je het risico van het klakkeloos overnemen van informatie. Ook maakt AI hun werkstukken naar aanleiding van een praktijkopdracht wel héél erg mooi, perfect en af. De uitdaging is dat we de leerlingen weliswaar AI leren gebruiken, maar hen ook laten vertellen bij een presentatie hoe ze AI hebben gebruikt, dus de weg ernaartoe. Dat vergt een andere manier van opleveren van opdrachten. Ons nieuwe medialab kan de leerlingen hiervoor het instrumentarium aanreiken zodat ze bij een presentatie helder kunnen overbrengen of een deel van de oplevering van henzelf komt of van AI. Dit draagt ook bij aan hun digitale geletterdheid.” MENU

3e88a91c-9069-4740-b8a2-ceb4fe419d74 Doorlopende leerlijn drones is airborne Vliegen met drones krijgt binnen STO Twente steeds meer power. Elke subregio heeft zijn eigen ‘aanvliegroute’. Neem Het Bonhoeffer College uit de STO subregio Enschede: daar werken ze hard aan een doorlopende leerlijn voor drones van basisschool-vmbo-mbo. Een super geslaagd onderdeel daarvan was het drone event ‘Vlieg met ons mee!” op 27 september bij Space53 en Twente Airport, beide gevestigd op de Technology Base. “Speciaal bedoeld voor zowel basisschoolleerlingen als vmbo-leerlingen. Hiermee bouwen we concreet aan een doorlopende leerlijn drones”, aldus de altijd enthousiaste aanjager Wendy Pereira – Smit. Hiervoor werkt zij nauw samen met Corine Noordink, leerkracht en ontwikkelaar bij Diskoever én aangehaakt bij STO Twente. Leerlijn drones geïntroduceerd Verleden jaar startte het Bonhoeffer College in de STO subregio Enschede met het project Drones. Wendy Pereira - Smit: “STO Twente maakte het mogelijk dat zes (techniek)docenten en een docent uit het basisonderwijs hun vliegbrevet konden halen. Zij zijn nu allemaal bevoegd.” Op het Bonhoeffer College is inmiddels de leerlijn drones geïntroduceerd. Wendy: “Op basis van nieuw ontwikkeld lesmateriaal maken leerlingen vanaf leerjaar 1 spelenderwijs kennis met dronevliegen. Een onderdeel hiervan is een box met kleine drones waarmee ze in de klas veilig kunnen vliegen. Vorig jaar is dat lesmateriaal ook gepresenteerd aan de basisscholen in Enschede op de aanbiedingsmarkt van Kids4Twente. Een platform waar basisscholen kunnen putten uit onderwijs voor W&T.” Lesmateriaal koppelen aan werkbezoek Wendy: “Deze dronebox als lesmateriaal is goed ontvangen. Naast twee kleine drones in deze box leveren we daarin ook lesmateriaal mee zoals over: wat is de geschiedenis van de drone? Wat betekent het begrip vliegvaardig? Hiervoor hebben we een lesboek gemaakt met oefeningen die de leerlingen op dit event konden uitvoeren, met eveneens ondersteuning voor de docent. Ook bevat de box posters met QR-codes zodat leerkrachten en docenten de dronelesfilmpjes terug kunnen zien met hun leerlingen. Eveneens komt een belangrijke vraag in dit lesmateriaal aan de orde: hoe word je eigenlijk dronepiloot van beroep? Een onderdeel van de LOB (Loopbaan Oriëntatie). Een aantal basisscholen in Enschede en omgeving maakt inmiddels volop gebruik van dit lesmateriaal als onderdeel van het droneproject “Vlieg met ons mee!” Hierdoor kregen we het idee dit lesmateriaal te koppelen aan een werkbezoek op Space53 op de Technology Base op Vliegbasis Twente. Leerlingen uit hoofdzakelijk groep 7 en 8 van vier basisscholen uit Enschede én leerlingen leerjaar 1 van Bonhoeffer College Geesinkweg deden hieraan mee.” Bedrijfsbezoek, spetterende demo dronevliegen en rondrit Het veelzijdige event bestond onder andere uit een bedrijfsbezoek bij gastheer Space53. Dit is een test- en ontwikkelcentrum voor onbemande systemen in de lucht, op het land of in het water. Wendy: “Ook kregen de leerlingen uit zowel de basisscholen als vmbo een spetterende demo dronevliegen verzorgd door professionals van de Luchtmacht.” Het feit dat deze professionele drones maar liefst 50.000 euro kosten, liet de monden wel even zakken van bewondering. Wendy: “Natuurlijk lieten de leerlingen binnen in de hal ook hun eigen vliegvaardigheden op een heus raceparcours zien. Er zijn ook leerlingen die zelf obstakels voor de race hebben meegenomen. Deze obstakels hebben ze tijdens de les op school gemaakt in het kader van de ontwerpopdracht die in het lesmateriaal zit.” Het derde onderdeel was een rondrit over het vliegveld. “Dankzij sponsoring hebben we een bus kunnen inhuren voor deze dag”, benadrukt Wendy. Uiteraard hebben de leerlingen van de basisscholen en vmbo eerst uitleg gehad op school over de veiligheidsvoorschriften op een vliegveld.” Martijn Mennen, programmamanager Space53: “Het is bijzonder om hier het basis- en voortgezet onderwijs samen bezig te zien met drones, in totaal 120 jonge leerlingen! Voor ons is dit de eerste keer om deze jonge doelgroep hier te mogen ontvangen. Heel mooi, want met de acceptatie van drones als innovatieve techniek kun je in onze ogen niet vroeg genoeg beginnen!” Doel: ontwikkelen doorlopende leerlijn Het doel van Wendy en haar collega’s binnen STO Twente is om een doorlopende leerlijn voor dronevliegen te ontwikkelen. Wendy: “Hierbij kijken we niet alleen naar het basisonderwijs, zoals met deze dag op Vliegveld Twente, maar borgen we ook dat ons lesmateriaal aansluit op het mbo. Ik kan trots melden dat ik dit schooljaar mijn eerste kandidaat op het Bonhoeffer College heb die het Keuzevak Drones gaat afsluiten. Nu geven we dronevliegen in klas 1 van het vmbo. De bedoeling is dat klas 2 er ook in gaat meedraaien. En in de bovenbouw wordt dronevliegen een keuzevak, dat de leerlingen kunnen afsluiten onder de vlag van Dienstverlening & Producten (D&P). Op ROC van Twente zouden ze daarin verder kunnen leren, daar hebben we nu goede contacten voor lopen met ROC van Twente. Kortom, we gaan bij de doorlopende leerlijn voor een solide opbouw, we willen deze leerlijn duurzaam neerzetten. Dat is heel belangrijk.” Wendy kan melden dat de projectmatig aanpak van Het Bonhoeffer College vanuit STO Twente om tot een doorlopende leerlijn voor drones te komen ook de interesse heeft gewekt van andere STO-regio’s in Nederland. MENU

7faba3a2-861a-4196-a285-ce6279d16df2 Toptraject krijgt impuls met hulp van STO Twente Ook het Toptraject is een speerpunt van STO Twente. Verschillende subregio’s zijn hiermee zeer actief, zoals de subregio Hengelo. Ook het Twents Carmel College locatie Potskampstraat in Oldenzaal maakt hier al jarenlang concreet werk van. Dankzij de komst van het Technolab in Oldenzaal kreeg het Toptraject een extra technologische stimulans. Natalie Alferink, docent VO: “Met de huidige groep Toptraject-leerlingen werken we nu toe naar twee feestelijke events in april waarin al hun technische skills in één keer samenkomen.” Wat is het Toptraject? Natalie: “Het Toptraject staat voor een doorgaand leerlijn vmbo-mbo-hbo voor ambitieuze en praktisch ingestelde vmbo’ers die via het mbo een hbo-diploma willen halen. Zelf zit ik al ruim 10 jaar bij het Toptraject. Mijn rol? Vooral kijken wat we de leerlingen aanbieden binnen dit concept en ook: wat kan er beter of anders? Ik neem deel aan de werkgroep en verzorg concreet de lessen.” Wat is jullie aanpak op het Twents Carmel College? “Wij noemen het de hbo-route. Onze school werkt samen met het ROC van Twente (mbo) en Hogeschool Saxion (hbo) om gemotiveerde vierdejaars vmbo-leerlingen een route naar het hbo aan te bieden. Deze vaak praktisch ingestelde leerlingen krijgen voor een aantal vakken een verdiepend programma aangeboden. Kunnen zij dit aan en scoren zij goed op de vaardigheden die je daarvoor nodig hebt? Dan slagen zij met een getuigschrift Toptraject. Op het ROC van Twente kunnen zij vervolgens verder met dit Toptraject. Daar word je met verschillende topclasses voorbereid op de doorstroom naar Saxion (hbo). Is een leerling theoretisch ingesteld? Dan is de route van vmbo naar havo misschien wel de meest geschikte weg om het hbo te bereiken. Ook in ons havo-Toptraject krijg je voor een aantal vakken een verdieping aangeboden, zodat de aansluiting na het vmbo eenvoudig verloopt. Sinds dit jaar voegen we beide groepen samen.” Hoe komen deze leerlingen hiervoor in aanmerking? “In leerjaar 3 zien we álle leerlingen als mogelijke deelnemer aan de hbo-route. Dus gelijke kansen voor iedereen. Om de juiste leerlingen te selecteren voor deelname aan de hbo-route in leerjaar 4 nemen we ze mee door een heel traject. Zoals met een informatieavond en een gesprek met de ouders. Een leerling die interesse heeft moet een motivatiebrief schrijven, gevolgd door een huiswerkopdracht en een verdiepend gesprek. Ook betrekken we hun praktijkdocent en de docenten van de kernvakken in de beoordeling en telt het cijfergemiddelde mee. Kortom, een pittig selectietraject, we willen de écht gemotiveerde leerlingen bereiken.” Wat doen de leerlingen van de hbo-route in de praktijk? “We hebben momenteel twee klassen met in totaal 48 leerlingen. Ze komen elke week voor praktijkuren samen in ons nieuwe Technolab. In groepjes volgen zij workshops. Ook krijgen ze theorielessen, waaronder Nederlands, waarbij de focus ligt op hoe je een onderzoeksverslag schrijft. We hebben zelfs hbo-studenten over de vloer gehad die de leerlingen helpen met hun onderzoek en bijbehorend verslag. Vaardigheden die je straks ook op het mbo en hbo nodig hebt. We monitoren de leerlingen zorgvuldig: kunnen ze de vrijheid aan? Werken ze samen? En zien we verbeterpunten? Dan bespreken we die direct. Heel veel gaat dus om werkhouding en gedrag dat je nodig hebt om straks uiteindelijk het hbo aan te kunnen. Elk jaar in december hebben we een ijkpunt om te beoordelen of de leerlingen Toptraject-waardig zijn. Als dit niet het geval is, blijven ze in de hbo-route, maar kan de focus ergens anders komen te liggen en krijgen ze uiteindelijk hun certificaat helaas niet.” Welke rol speelt jullie nieuwe Technoloab? “Met de technologie daarin kunnen we het hbo-traject enorm verdiepen. Zoals 3D-printen/lasersnijden, drones, VR, app’s ontwikkelen en podiumtechnieken. Voorheen hadden we die mogelijkheid niet en werkten de leerlingen meer met projecten. Maar met het Technolab is het veel concreter voor hen en met meer dynamiek. Ook krijgen ze mee hoe breed techniek eigenlijk kan zijn. Opvallend is dat we momenteel meer meisjes dan jongens in deze lichting van het Toptraject hebben. Zelf volgde ik een cursus VR en werd enorm enthousiast van alle mogelijkheden. Als het in het voorjaar wat rustiger wordt, wil ik mij gaan verdiepen in Co-Spaces Edu. Het Toptraject is dus ook verrijkend voor mij als docent. Verder overleg ik wekelijks met de instructeurs van ons Technolab over hoe het gaat en wat we eventueel nog nodig hebben.” Waar werkt de huidige groep Toptraject-leerlingen nu naartoe? “Ik vind het belangrijk dat de leerlingen aan een zinvol en concreet project werken, dus niet alleen voor een cijfer. Juist daardoor ervaren ze hoe het is om samen verantwoordelijk te zijn voor een concreet op te leveren project. Met de technologie uit het Technolab die ik eerder noemde verzorgen deze Toptraject-leerlingen op 13 en 14 april twee feesten voor de onderbouw. Het thema van de woensdaggroep is een junglefeest voor de eerstejaarsonderbouw. Het feestthema van de donderdaggroep is glow in the dark voor de tweedejaarsonderbouw. Ook dit is door hen zelf bedacht. Alle technologie uit het Technolab komt hierin speels samen. Zo kunnen de leerlingen op dit feest meedoen aan een wedstrijd dronevliegen. Met een bijhorende app die hiervoor speciaal wordt ontwikkeld schrijven de leerlingen zich hiervoor in. Dit betekent dat het groepje voor de dronewedstrijd en het groepje voor de app-ontwikkeling echt moeten samenwerken. Elk groepje leerlingen heeft een team captain. Daarmee ga ik regelmatig even rond de tafel om de horloges gelijk te zetten en van elkaar te leren. Ook dat proces is leerzaam voor hen. We gebruiken boekjes van STEAM om de leerlingen in dit project alvast op weg te helpen.” Doen er ook techniekbedrijven mee? “We hebben de aftrap van dit project gedaan bij Poppodium Metropool. Dit was voor de leerlingen een openbaring. Een technicus van hen begeleidt nu het Toptraject-team dat in de theaterzaal van het Twents Carmel College het licht en geluid regelt voor de beide feesten, in feite als een soort hybride docent.” Wat raad je andere vmbo-scholen aan die ook werk willen maken van hun Toptraject? “Bereid je goed voor en neem de tijd. Zelf hebben collega’s en ik twee jaar uitgetrokken voor de opstart. Wat is er mogelijk? Hoe vliegen we het aan? Ook hebben we vierdejaarsleerlingen geïnterviewd om te achterhalen wat zij zelf interessant vinden als het gaat om techniek. We hebben dus heel goed gekeken hoe onze plannen optimaal bij hen zouden kunnen aansluiten. Vanuit die gedegen start hebben we vervolgens al die elementen met elkaar verbonden.” Enkele reacties van de Toptraject-leerlingen zelf: Lenneke: “De zelfstandigheid die je krijgt in het Toptraject vind ik een hele leuke uitdaging. Eerder werkte ik aan een project en hielpen hbo-leerlingen ons met het uitwerken van het bijbehorende verslag. Dat vond ik heel leerzaam.” Anne: “Van de zelfstandigheid én het samenwerken met elkaar leer je echt. Hierna wil ik havo en hbo gaan doen, maar ik weet nog niet in welke richting.” Mirella: “Techniek vind ik heel leuk om mee aan de gang te gaan. Techniek wordt met steeds meer beroepen gemixt. Dus de kans is groot dat je er later in je werk mee te maken krijgt.” Mika: “We werken naar het feest toe, en het is goed om zo’n deadline te hebben. Dan leer je ook omgaan met die druk.” Dieks: “Je doet dingen die je nog nooit eerder hebt gedaan en normaal gesproken je leraren voor je doen, zoals materiaal regelen. Je leert daar veel van omdat het zo anders is.” MENU

e6c5c968-aa09-45ca-be06-26cc990b363a “Het Technolab helpt onze basisschool W&T-doelen concretiseren” Het is druk in het Technolab van het Twents Carmel College (TCC) aan de Postkampstraat in Oldenzaal. Geen wonder: de allerlaatste technologieën staan hier voor leerlingen klaar in spannende workshops. Van drones tot en met VR-brillen. Begeleid door enthousiaste docenten onder leiding van Sander Dommerholt, coördinator Technolab, en mogelijk gemaakt door STO Twente. Naast de leerlingen van het TCC zelf, komen er ook steeds meer groepen 8 van basisscholen uit Oldenzaal en omgeving op bezoek in het Technolab. Dit past perfect in de doorlopende leerlijn die STO Twente graag helpt bouwen. Technolab: ontdekken door te doen! Het Technolab van het TCC is dé plek waar leerlingen kunnen proeven van de mogelijkheden in de techniek. Je eigen ontwerpen printen op een 3D-printer, een droomhuis ontwerpen met een VR-bril, een drone programmeren, lasersnijden, de DOBOT-robotarm en Lego Spike Prime: het kan er allemaal, zowel voor de leerlingen van het TCC als van basisscholen. De technologische mogelijkheden zijn verdeeld over zes workshops inclusief heldere instructie. Bezoek van Basisschool De Meander Bijvoorbeeld op dinsdag 1 juni was Basisschool De Meander uit Ootmarsum op bezoek met groep 8 voor allerlei spannende workshops. Kyra Nijhuis is leerkracht van groep 8: “Marijke Egbers kwam uitleg geven over het Technolab en we werden direct enthousiast. Het Technolab paste in haar grotere verhaal dat gaat over het voor kinderen aantrekkelijker maken van techniekonderwijs. Daarna konden we ons heel eenvoudig online inschrijven voor het Technolab. We hebben de filmpjes over de workshops in het Technolab bekeken op de website. Vervolgens konden de leerlingen een aantal voorkeuren aangeven en heb ik de uiteindelijke selectie voor hen gemaakt.” Zowel Marijke Egbers als Christel Mollink zijn docenten uit het PO die gedetacheerd zijn naar het TCC en naast de docenten en instructeurs van het TCC werken in het technolab. Actief met W&T De Meander is actief met W&T, geeft Kyra aan: “Om de zoveel tijd krijgen de leerlingen les in coderen en programmeren door onze ict’ers. Dronevliegen komt daarbij aan bod. We werken ook met Minecraft. We besteden aandacht aan techniek vanaf de kleuters tot en met groep 8. Wetenschap & Technologie is daadwerkelijk ingebed in ons curriculum. Zelf ben ik opgegroeid met meerdere technische broers, dus kreeg ik techniek met de paplepel ingegoten. Nu heb ik bijvoorbeeld thuis een 3D-pen om zelf uit te proberen. Maar dat geldt uiteraard niet voor alle leerkrachten in het basisonderwijs. Daarom is ook voor hen het Technolab zo nuttig.” Een leuke uitspraak van een leerling van Basisschool De Meander uit Ootmarsum tijdens de workshops in het Technolab: “Ik word agent en ga met drones boeven vangen!” Goede ervaring met Technolab Thies Welhuis is leerkracht van groep 8 van de Leemstee uit Oldenzaal: “Al meerderde keren hebben we het Technolab op het TCC bezocht met onze leerlingen. Daarmee helpen we een belangrijk doel realiseren; het helpen enthousiasmeren van leerlingen voor techniek. Wat ik zelf mooi vind, is dat we met behulp van het Technolab steeds meer aandacht geven aan het belang van technische beroepsopleidingen. Die medewerkers hebben we steeds meer nodig en het Technolab is een fantastische plek om leerlingen daar enthousiast voor te maken. Mijn ervaringen in het Technolab zijn heel goed, met een brede keuze uit technologie en workshops. Van drones, VR-brillen tot en met een robotarm. Ik had bijvoorbeeld een leerling die al veel wist van VR en die motiveerde ik om juist voor een andere workshop te kiezen, namelijk voor de robotarm en daar kwam die leerling heel enthousiast van terug. Fijn om te zien dat je daar, in samenwerking met het Technolab, als leerkracht ook in kan coachen en begeleiden.” Technolab helpt W&T-doelen concretiseren Tom Koers is leerkracht van groep 7a op de Meander uit Ootmarsum: “We zijn één keer naar het Technolab geweest op het TCC. Perfect geregeld en begeleid. Een mooie ruimte met duidelijke materialen en heldere uitleg voor de leerlingen. De kinderen konden zelfstandig aan de slag met het maken en testen van een boot, die boten challenge is één van de mogelijkheden in het Technolab. In het po liggen officiële doelen om leerlingen te enthousiasmeren voor techniek. We hebben bijvoorbeeld de opdracht W&T te integreren in ons curriculum. Die techniekleerdoelen helpt het Technolab ons realiseren. Vooral groep 8 kan kiezen uit meerdere workshops. Al met al betekent het Technolab voor onze leerdoelen een mooie stimulans.” Dronefilmpje toont álle techniekkansen op het TCC Bjorn Klein Gunnewiek is instructeur in het Technolab van TCC: “We willen de leerlingen uit het basisonderwijs niet alleen kennis laten maken met het Technolab, maar ook met de andere techniekmogelijkheden die het TCC biedt. Natuurlijk kunnen we niet voortdurend de technieklessen onderbreken door met deze leerlingen door de school te lopen. Daarom heb ik met een drone een filmpje gemaakt waarbij deze drone onder andere door de lokalen voor PIE en BWI vliegt. Voorzien van een goede en heldere voice over. Dit filmpje laten we alle leerlingen uit het basisonderwijs zien nadat ze hun workshops hebben gevolgd. Zo krijgen zij een nog breder beeld van wat er met techniek allemaal mogelijk is.” Technolab: ideaal binnen het kader van Wetenschap & Technologie Christel Mollink is docent in het Technolab van het TCC: “Basisscholen moeten aan de slag met Wetenschap & Technologie. Het Technolab helpt daar een praktisch en uitnodigend gezicht aan te geven. Maar basisscholen kunnen zelf ook al van alles zelf doen zonder al te veel investeringen. Neem 3D-pennen. Die zijn betaalbaar, je leerlingen gaan ermee aan de slag en in ons Technolab kun je vervolgens de verdieping in met onze 3D-printer. We merken dat als teams van basisscholen hier komen zij hun eventuele koudwatervrees voor technologie verliezen. Vooral als we vertellen dat je eigenlijk met heel gemakkelijke middelen al veel kunt doen met technologie. Neem de app iMotion. Normaal doe je een stelopdracht in een schrift of op de computer. Met deze app doe je dat eenvoudig met een filmpje waarmee je het verhaal vertelt. Die voorbeelden spreken aan, merken we.” Bjorn: “Daarom is het belangrijk dat we naast de leerlingen, ook de docententeams van de basisscholen uitnodigen. Zo ervaren zij zelf wat het is en valt het gevoel weg van ‘onbekend maak onbemind’. Je ziet bij hen het kwartje vallen en zo worden zij ook ambassadeurs voor nieuwe technologie voor hun basisschoolleerlingen.” Opvallende uitspraken Donderdag 3 februari heeft groep 8b van basisschool Drie-eenheid een bezoek gebracht aan het Technolab van het TCC. De leerlingen hebben een kort verslag gemaakt van de workshops die zij deze ochtend hebben gevolgd. Lego Spike Prime Geschreven door: Ize “Eerst moest je een filmpje kijken van wat je gaat doen. Daarna moesten we een auto maken van lego en daar een motortje in stoppen en aansluiten. Toen moesten we op een weg die van Losser door Oldenzaal en dan naar Denekamp afleggen. Je moest dan over een rode lijn met allemaal bochten en rechte stukken en dan uiteindelijk naar Denekamp. Je kon daar komen om op een computerprogramma het autootje te programmeren. Dat was echt superleuk om te doen, want je kon allemaal effecten toevoegen. Je kon zelf de afstand bepalen bijvoorbeeld hoe lang het autootje rechtdoor ging. Dus je moest dan allemaal dingen uitproberen. Het is ons uiteindelijk gelukt om de hele baan af te leggen. Het was superleuk om te doen.” Drone vliegen Geschreven door: Liselotte “Het was echt een leuk om te doen! We mochten een eigen drone besturen. Eerst gingen we oefenen met verschillende snelheden. Na de pauze deden wij een wedstrijd. Hier moesten we een parcours afleggen die door de leerkracht werd gemaakt. Uiteindelijk kregen de kinderen die in de top 3 waren geëindigd een prijs. Het was echt heel erg leuk om te doen.” Do-Bot Geschreven door: Charlotte “Met de Do-Bot mochten we de robot allerlei bewegingen laten doen. We hebben geleerd hoe een robot onze naam kan schrijven en ook mochten we de robotarm gebruiken om blokjes van de ene naar de andere kant te slepen. Dit was echt heel cool om te doen.” Lasersnijden Geschreven door: Lara “Wij gingen lasersnijden. We moesten eerst een ontwerp tekenen, daarna moest het gegraveerd worden op een houten plankje. Daarna gingen we het plankje inkleuren. Als laatste moest er een puzzel van worden gemaakt. Het was heel leuk en leerzaam. Het was vooral leerzaam om met apparaten te werken.” VR-Bril Geschreven door: Siem “We hebben veel leuke en interessante dingen gedaan. We hebben met VR brillen gewerkt. Er stond een mooi filmpje klaar en alles was duidelijk. Het was goed georganiseerd en de begeleiding hielp goed. Je kon leuke dingen doen met de VR brillen.” 3D-pen Geschreven door: Maeve “Wij vonden dit heel leuk om te doen. De pennen waren fijn om mee te werken, maar de printers mochten we niet gebruiken. Dat was wel jammer maar we hebben allemaal alsnog een leuke dag gehad. De ruimte waar we in werkten was heel mooi en de stoelen zaten lekker. Alleen het plastic stonk nogal, maar uiteindelijk wenden we daar ook wel aan. Op het begin was het wat verwarrend om de pennen aan te zetten, maar we kwamen er uiteindelijk wel uit.” “Ik word later agent en ga met drones boeven vangen!” “Als je samen met je klasgenoten een workshop doet, leer je ook van elkaar” “Later wil ik niet op een kantoor werken, maar wil ik in de techniek verder!” Ook op bezoek komen in het Technolab met uw basisschool? U bent van harte welkom! Helaas zit het Technolab van het TCC al tot de zomervakantie volgeboekt. Maar geen nood: in het schooljaar 2022-2023 is er weer alle gelegenheid. Reserveren voor de workshops in het Technolab doet u heel handig digitaal via deze link: https://technolabtcc.accommodatiehuur.nl/ . Bjorn: “Na de eerste workshopronde vragen we de leerkrachten en vooral de kinderen altijd om tips om de workshops voor de volgende ronde nog verder te verbeteren.” MENU

e5167790-d070-43f1-b1d8-42a3e67339e7 Sla de spijker op de kop: STO gebaat bij meetbare techniekpromotie In alle STO-regio’s in Nederland wordt hard gewerkt aan techniekpromotie. Dit betekent in de praktijk vaak het etaleren van de nieuwste ‘technieken’ aan jongeren om hen te boeien voor bijpassende studies en beroepen. Tim Post adviseert STO Twente: “Onderwijsontwikkeling begint met meetbare opbrengsten, niet met lesmiddelen. De hamvraag is hoe onze ambitie zich vertaalt in effectieve techniekpromotie voor onze doelgroepen. Deze opbrengstgerichte aanpak borgt dat uitwerkingen van onze ambitie leiden tot doeltreffende onderwijsactiviteiten. Dit advies druk ik álle STO-regio’s in Nederland op het hart.” Tim Post is onderwijspsycholoog (PhD), gespecialiseerd in W&T-onderwijs en onder meer werkzaam als coördinator van het Technologie Platform Enschede. Aan onderwijswetenschappelijke bouwstenen voor effectieve techniekpromotie is geen gebrek, weet Tim: “Wereldwijd hebben beleidsmakers, onderwijzers en het bedrijfsleven zich al ingezet voor techniekpromotie onder jongeren. STO is daarin niet nieuw. Onderzoek naar deze initiatieven heeft waardevol inzicht opgeleverd in doeltreffende techniekpromotie. In mijn ogen is de kloof tussen deze kennisbasis en de praktijk nog groot. Zonde, want dit laat veel werkgroepen onnodig worstelen met theoretische vragen of het laat hen investeren in goedbedoelde initiatieven die in het verleden nauwelijks effectief bleken. Ik denk dat STO daarom gebaat zou zijn bij een praktijkgerichte werkwijze voor gefundeerde en meetbare techniekpromotie. Daarmee helpen we werkgroepen spijkers met koppen te slaan.” Bundel de krachten van wetenschap en de onderwijspraktijk “Het is een cliché, maar meten is weten. In de eerste plaats niet alleen om te weten of onze techniekpromotie effectief is, maar vooral om docenten te informeren welke concrete opbrengsten we precies van hen verwachten. Meetbare techniekpromotie ontstijgt algemene activiteitenplannen. Neem bijvoorbeeld de ambitie om de beelden en attitudes van jongeren ten aanzien van technisch werk te verbeteren. Een nobel streven, maar over welke beelden en attitudes hebben we het dan precies? Vraag het docenten en je krijgt een ander antwoord per docent. Die verscheidenheid uit zich vervolgens vaak in onsamenhangende techniekpromotie en effecten. Zonde, want onderzoek biedt al veel beproefde kaders.” Daar komt bij, stipt Tim aan, dat het opstellen van meetbare techniekpromotie alle STO-regio’s zou kunnen verbinden op de inhoud. Combineer techniekpromotie met context en storytelling Neem bijvoorbeeld de befaamde 3D-printer in veel van onze Technolabs. Die zijn uiteraard fantastisch, beaamt Tim: “Ik ben de eerste om zulke technologie toe te juichen. Maar waartoe dient de printer precies? Onderzoek adviseert om leerlingen niet alleen mooie dingen te laten maken met de 3D-printer omdat het kán, maar om hen 3D-producten te laten ontwikkelen waarmee zij een link leggen met de zaken die er in hun verdere leven toe doen. Daarmee behartig je doeltreffende techniekpromotie: je confronteert leerlingen met de vraag welke rol een 3D-printer eigenlijk speelt en gaat spelen in de maatschappij. Zorg er dus voor, is het advies, om techniekpromotie te doordringen van context en storytelling. Een goed voorbeeld van opbrengstgerichte techniekpromotie voor onze werkgroepen.” Maak techniek betekenisvol Tim geeft een ander voorbeeld: “Een ander doel van techniekpromotie is jongeren op de hoogte te brengen van actuele technologische ontwikkelingen in de wereld die invloed (zullen) zijn op hun leven. Dat betekent dat, volgens onderzoek, techniekpromotie niet zozeer draait om het leren bedienen van de 3D-printer, maar om jongeren te boeien voor de technologische ontwikkeling achter de printer. Je kunt je voorstellen dat dit onderwijsdoel een andere invulling zou geven aan je onderwijsactiviteiten dan het aanleren van vaardigheden, bijvoorbeeld door leerlingen te laten debatteren met vakmensen over kansrijke opvolgers van de 3D-printer. Een bijhorende strategie is kinderen daarbij zo vroeg mogelijk te boeien, al vanaf een leeftijd van 6 jaar in het basisonderwijs. Dan blijken kinderen namelijk psychologisch gezien het meest sensitief voor positieve beeldvorming. Start je pas later, dan ben je te laat en kun je van techniekpromotie nauwelijks effect verwachten. Onderzoek onderstreept dus het speerpunt om het PO integraal bij STO te betrekken. Daarvoor bestaan allerlei concrete suggesties voor ontwikkelaars.” Zet de beleving van de leerling centraal Tim geeft graag nog een ander voorbeeld: “Effectieve techniekpromotie zet de beleving van de leerling centraal en niet die van de docent. Dus moeten we ons onderwijs in relatie tot techniek nog meer inrichten rondom de manier waarop het kind in kwestie in de wereld staat en die wereld ervaart. Zo laat je aan bijvoorbeeld al een groep 6 leerling zien hoe techniek het verschil gaat maken in zijn of haar latere studie, baan, levensgroei, wereld en klimaat. Kortom, construeer je techniekonderwijs veel meer vanuit de eigen ideeën, nieuwsgierigheid en creativiteit van het kind. Dan krijgt technologie voor hem of haar betekenis, blijft het hangen en realiseer je dus duurzame opbrengsten.” Focus op het totale spectrum van doelen voor techniekpromotie Natuurlijk doen we al heel veel goed per subregio binnen STO Twente, benadrukt Tim: “We hebben prachtige Technolabs met allerlei onderwijsprogramma’s. Door samen de wetenschappelijke basis te leggen voor effectieve techniekpromotie, kunnen we samen ook onderbelichte aspecten van techniekpromotie in kaart brengen en die met beide handen aanpakken. In plaats van meer van hetzelfde doen, verbreden we onze techniekpromotie. Met wetenschappelijke meetinstrumenten hiervoor kunnen we vervolgens onze effectiviteit gericht meten onder jongeren en, waar nodig, verbeteringen aanbrengen bij onze diensten. Met een hamer in de hand lijkt alles op een spijker. Hoogste tijd dus voor een rijkgevulde gereedschapskist.” Tips van Tim • Onderwijsontwikkeling begint met meetbare opbrengsten, niet met lesmiddelen. • Onderzoek onderstreept het speerpunt om het PO integraal bij STO te betrekken • Start zo vroeg mogelijk met het boeien van kinderen voor techniek, al vanaf een leeftijd van 6 jaar in het basisonderwijs. • Effectieve techniekpromotie zet de beleving van de leerling centraal en niet die van de docent. • Zorg ervoor om techniekpromotie te doordringen van context en storytelling. MENU

5e9163e8-b0e9-4f26-9adf-fe4670ed73e9 Leerlingen PIE bij Witte van Moort gastvrij aan de slag met lascobot CSG Het Noordik Vroomshoop is voor haar technische vmbo-leerlingen actief met bedrijfsbezoeken, zoals ook op maandag 12 juni bij Witte van Moort (WvM). Dit familiebedrijf in Vriezenveen is wereldwijd bekend om haar geautomatiseerde plaatbewerking. Ruimhartig zette WvM haar poorten open voor 12 gemotiveerde studenten PIE uit leerjaar 3, onder leiding van Eric Raanhuis, hun docent PIE. Het hoogtepunt was het zelf mogen bedienen van een lascobot. Eric: “Cobot-techniek kunnen wij op school niet aanbieden, maar bij WvM gelukkig wel. Belangrijk, want nu ontdekken de leerlingen de nieuwste technologie die zij later in hun werk tegen zouden kunnen komen.” Complexe vormdelen en lassamenstellingen Voor toonaangevende internationale klanten ontwerpt en produceert Witte van Moort hoogwaardige persdelen en lassamenstellingen van plaatstaal. De processen die hierbij zijn betrokken, zijn o.a. dieptrekken, lasersnijden, lassen en oppervlaktebehandeling. Centraal staan het innovatieve machinepark en goed opgeleid personeel. De betrokkenheid bij de nieuwe generatie technici is groot, dus is ook CSG Het Noordik meer dan welkom. WvM nam in februari 2023 dan ook enthousiast deel aan Techniek Tastbaar op het Alma College in Almelo. Goed getimed: eerst een bedrijfspresentatie op school Om goed beslagen ten ijs te komen, heeft WVM de week voor het feitelijke bedrijfsbezoek op 12 juni, een bedrijfspresentatie gegeven voor de leerlingen van het Noordik Vroomshoop. Deze werd verzorgd door Daniel Brouwer, afdelingsleider Technische Dienst & Gereedschapmakerij en zijn collega Jacco Eshuis, afdelingsleider Plaatwerkerij. Deze bedrijfspresentatie vooraf op school, in plaats van tijdens het bedrijfsbezoek zelf, bleek een slimme en bewuste zet. Daardoor kwamen de leerlingen al goed geïnformeerd naar WvM én was er tijdens het bezoek aan WvM veel meer tijd voor een mooie rondleiding en het échte werk met de lascobot. Rondleiding De hartelijke ontvangst ging gepaard met een heldere veiligheidsinstructie. Daarna gingen de 12 leerlingen, verdeeld over twee groepen van zes, onder begeleiding van Daniel en Jacco de fabriek in voor een rondleiding. Jacco: “We maken hier graag tijd voor vrij, want wij vinden het belangrijk om ook de leerlingen van het vmbo zoveel mogelijk te interesseren voor techniek. In ons bedrijf zullen ze toch meer in werking zien dan op school en we hopen hen in de toekomst misschien te mogen verwelkomen als collega’s. Dat begint toch met dit soort praktische bedrijfsbezoeken. We bouwen steeds betere banden op met de scholen in de omgeving zoals nu met CSG Het Noordik Vroomshoop. Leerlingen van het Noordik Almelo en Noordik Vriezenveen hebben ons al eerder bezocht, evenals het Alma College.” Jeanine van Egten is HR functionaris bij WvM: “In ons bedrijf hebben we veel mbo-functies in de techniek en elke mbo’er in de techniek is ooit op het vmbo begonnen! Ook bieden we graag ruimte aan vrouwelijke medewerkers in de techniek. Op de afdeling Lakkerij werken nu drie dames. Vorig jaar heeft op de afdeling Plaatwerkerij een vrouwelijke student stage gelopen, dat beviel van beide kanten erg goed." Indrukwekkend Alle processen kwamen tijdens de rondleiding aan bod en wat opviel was de extreem hoge mate van automatisering van de processen voor plaatbewerking, vooral in de vorm van robots. De programmeurs die deze robots bedienen, worden daar intern voor opgeleid en hebben mbo-niveau. Er is heel veel kennis in huis en de serieproductie loopt 24/7 door. Om die productie maximaal gaande te houden, voert een eigen Technische Dienst alle reparaties uit. Dit voorkomt tijdverlies door uitbesteding. De rondleiding was indrukwekkend, vooral de meetrobot die in no-time ontelbaar veel foto’s maakt om de eindproducten te controleren. Ook tot de verbeelding spraken alle metaalbewerkingen die nodig zijn voor het produceren van onderdelen van heftrucks inclusief het op kleur poedercoaten. Op de Perserij werd er door de leerlingen zelf, deels met ouderwetse spierkracht, een metalen telefoonhouder geperst. Aan de slag met de lascobot Na de uitgebreide rondleiding gingen de leerlingen, nog steeds verdeeld over twee groepen, aan de slag met een echte lascobot. Uiteraard onder deskundige en veilige leiding! Een lascobot is in feite een compacte lasrobot en zeer geschikt voor eenvoudige repetitieve toepassingen. De leerlingen leerden hoe ze de lascobot zelf konden programmeren voor een geautomatiseerd stukje laswerk. Vervolgens voerden zij, ieder voor zich, het leggen van de las uit met de cobot. Een compleet nieuwe ervaring die strookt met de werkwerkelijkheid in de metaalsector waarin de lascobot steeds meer oprukt. Deze biedt interessant werk, want elke lascobot moet altijd nog geprogrammeerd worden door een operator, een mooie en uitdagende mbo-functie in de techniek. Witte van Moort…bedankt! Nadat het werk aan de lascobot erop zat, was er ruimte voor een praatje en een drankje. Vervolgens verzamelden alle leerlingen zich op het bedrijfsbordes voor een mooie groepsfoto. Wat ook niet onvermeld mag blijven is de royale goodiebag die alle leerlingen meekregen met daarin interessante technologische gadgets. Alle gastvrije medewerkers van WvM… Bedankt! www.wvm.nl MENU

90a6f1f1-ca08-4e21-a5d9-1d2f366fb5e4 Geslaagde pilot met VCA-diploma: veilig stagelopen in de techniek STO Twente wil graag dat vmbo-leerlingen een technische stage krijgen. Veilig werken staat daarbij voorop! Stagebedrijven eisen steeds vaker dat ook vmbo-leerlingen techniek over het zogeheten VCA-diploma beschikken. VCA staat voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers. Het Canisius in Tubbergen pakte de koe bij de horens. Op dinsdag 19 april kregen vierdejaars leerlingen hun VCA-diploma uitgereikt. Het grote voordeel? Techniekbedrijven kunnen deze leerlingen veel veiliger, breder en ook met nóg serieuzere opdrachten aan het werk zetten. Pittige opleiding Joost Buurke is teamleider vmbo-bovenbouw op het Canisius: “Het VCA-certificaat voor de leerlingen is maar liefst 10 jaar geldig. Nu met hun stage, straks ook voor hun mbo-stage én als zij daarna de arbeidsmarkt betreden. Het was pittig, inclusief een officieel examen. En dat ook nog eens in het examenjaar van deze leerlingen!” “Dankzij het VCA-certificaat mag ik nu bijvoorbeeld met een slijptol werken” Mart Krikhaar is 17, zit in het vierde jaar en deed vrijwillig mee met de VCA-opleiding: “Ik volg het profiel D&P en dat is hier ingericht als technisch profiel. Graag wil ik door met techniek. We wonen thuis in het buitengebied, dus kom je ook al sneller in aanraking met techniek. Dankzij het VCA-certificaat kon ik bij mijn stagebedrijf Loohuis met veel meer apparaten veilig werken zoals een slijptol. Ook heb ik daar een bijbaan, dus komt het VCA-certificaat mij dubbel van pas.” Verder uitrollen Marleen Peddemors – Greftenhuis (stagecoördinator en docent biologie) is namens het Canisius één van de betrokkenen bij STO Twente: “Onze school voerde deze VCA-pilot uit. Maar de STO subregio Almelo e.o. wil dit breder oppakken. Nu nog organiseren wij de VCA-cursus bij opleider BAVO, maar dit is kostbaar. Het plan is dat elke vmbo-school in de STO subregio Almelo e.o. een docent laat opleiden tot VCA-instructeur. Die kan dan lesgeven en vervolgens neemt een officiële instantie het examen af.” MENU