c346152f-7c12-4df7-870d-05cf4981c63b Stagiaire toegepaste psychologie helpt Technolab Enschede Arşâ Derinoglu studeert toegepaste psychologie aan Hogeschool Saxion. Momenteel loopt zij stage bij het Technolab van STO Twente aan de Wethouder Beversstraat in Enschede. Wat is het verband tussen haar studie en techniek? Arşâ Derinoglu: “Als psycholoog met de specialisatie Gedrag & Technologie kun je meehelpen om leerlingen enthousiast te maken voor technologie.” Gedrag & Technologie Arşâ: “Bij de studie toegepaste psychologie denken veel mensen dat je als psycholoog bij een GGZ-instelling aan de slag gaat. Maar er is veel meer mogelijk met deze studie. Ik doe de specialisatie Gedrag & Technologie. Daarmee gebruik je je psychologische kennis niet in een therapeutische setting, maar gebruik je deze in relatie tot technologie. Hierbij focus je op hoe mensen technologie ervaren en gebruiken. Als psycholoog met deze specialisatie kun je meehelpen bij het ontwerpen van gebruiksvriendelijke technologie en daar onderzoek naar doen.” Saxion erg geïnteresseerd in Technolab Wel geeft Arşâ aan dat het lastig is om bedrijven te vinden die de meerwaarde inzien van de combinatie van toegepaste psychologie en technologie: “In andere landen is dat al meer ontwikkeld, daar zijn studies waarin ict en psychologie worden gecombineerd. Dus voor mijn stage was het een uitdaging een plek te vinden. Ik wilde die graag in Enschede doen omdat ik hier woon. Via een nieuwsartikel van STO Twente kwam ik op het spoor van het Technolab. Vervolgens stuurde ik een open sollicitatie en kreeg ik een stageplek! Bij mijn opleiding waren ze direct geïnteresseerd in mijn stage op deze toch wel uitzonderlijke plek. Ik praat mijn docent regelmatig bij en die stelt mij veel vragen. Immers, voor mijn opleiders is dit een hele interessante plek vanuit de specialisatie Gedrag & Technologie. De essentie van het Technolab is namelijk ook vanuit onderzoekoogpunt heel interessant: hoe helpt het Technolab om leerlingen enthousiast te maken voor technologie?” Psychologie van belang bij enthousiasmeren voor techniek Bij dit enthousiasmeren én geïnteresseerd houden voor technologie komt een stukje psychologie kijken, geeft Arşâ aan: “Cruciaal bijvoorbeeld is dat leerlingen die in het Technolab allerlei technologieën gaan gebruiken, ervaren dat dit soepel verloopt. Dus niet dat de leerlingen al direct tegen hindernissen oplopen. Bijvoorbeeld dat niet direct duidelijk is waarvoor bepaalde technologie dient en hoe je er snel mee aan de slag kunt. Vanuit mijn opleiding kan ik daar best nog wel aan bijdragen. Kortom, ik kan niet alleen gebruiksvriendelijke technologie helpen ontwerpen, maar ook technologie die er al staat op een gebruiksvriendelijke manier overbrengen aan leerlingen. Zodat ze er echt mee kunnen werken en niet al direct bij het begin afhaken door een te hoge drempel.” Leskaarten optimaliseren Arşâ: “Neem leskaarten, die zijn heel belangrijk. Goede leskaarten helpen leerlingen direct op weg, in plaats van hen een handleiding van honderden pagina’s in moeilijke taal te overhandigen. In het Technolab hebben we al leskaarten, maar ik ben gevraagd deze te verbeteren. Bijvoorbeeld door deze visueel aantrekkelijker te maken. Tegelijkertijd is het voor mij vanuit mijn studie heel interessant om te zien of mijn aanpassingen op de leskaarten ook inderdaad als een verbetering door de leerlingen worden ervaren. Onlangs hadden we een klas waarbij de kinderen met Lego Spikes aan de slag gingen. In het begin keken zij nog vragend, maar toen ze de aangepaste leskaarten gingen gebruiken, kwamen er ook direct veel minder vragen. Ook zagen we dat ze lesdoelen hadden bereikt, zowel op het vlak van programmeren alsook het daadwerkelijk in elkaar zetten van de Lego.” Als het aan Arşâ ligt gaat zij graag verder in deze richting na de afronding van haar studie. MENU

e4caff79-5202-4f42-94bd-447bcebe6116 STO project Veelvlakken brengt kunst en techniek samen Elk STO-project is bijzonder, maar soms zit er iets héél unieks bij. Neem het C.T. Stork Hengelo. Onder begeleiding van de Hengelose kunstenaar Rinus Roelofs en docenten Peter van der Heijden en David Snoeij maakten leerlingen PIE en BWI een fantastisch ruimtelijk object, samen met havo-vwo leerlingen van het Bataafs Lyceum in Hengelo. Ofwel: Veelvlakken. Dit alles onder het motto ‘Wiskunde is inspiratie voor Kunst’. Techniek en creativiteit smolten in dit project moeiteloos samen. Het resultaat van hun noeste arbeid? Daarvoor opende op 8 februari een tentoonstelling van SchouwArt in de Schouwburg Hengelo genaamd ‘Veelvlakken’. Praktische vaardigheden van vmbo-leerlingen David Snoeij is natuurkunde docent op C.T. Stork College en geeft Technology & Toepassing: “De gemeente Hengelo vroeg kunstenaar Rinus Roelofs een project te doen met veelvlakken, en daar expliciet scholen bij te betrekken. Mijn collega Peter van der Heijden is docent Design & Technology aan het Bataafs Lyceum, pakte dit op en nodigde via Benno Hams ook vmbo-leerlingen van het C.T. Stork College bij het project uit. Waarom? Onze leerlingen PIE en BWI zijn de techneuten met de juiste praktische vaardigheden op het gebied van hout, machines en metaalbewerking.” Vaardigheden die onmisbaar bleken om de kunstwerken te kunnen realiseren. Van elkaar leren Peter benaderde David en samen pakten zij dit intensieve project als vrijwilliger op, benaderde leerlingen op het Bataafs Lyceum en C.T. Stork College, en maakte een aantal enthousiast om mee te doen: “Onder andere leerlingen van Technologie & Toepassing en leerlingen van BWI en PIE. Ook deden er leerlingen mee van de Master Class van het Bataafs Lyceum. Een heel gemêleerd gezelschap en dat is juist de kracht, ze leren heel veel van elkaar in een mix van theorie en praktijk.” Het resultaat? Peter: “Een bijzonder kunstwerk! Een figuur bestaande uit zorgvuldig in elkaar geschoven ruiten, bochten, driehoeken en vierkanten. Mooie driedimensionale vormen, gemaakt van zowel hout als metaal. Een van de kunstwerken is een soort landschap opgebouwd uit kleine onderdelen van uiteindelijk 7 meter lang en 2 meter breed, hangend in de lucht. Prachtig om te zien.” Peter bedankt graag de collega’s van BWI die er heel druk mee zijn geweest om al het benodigde hout op school te krijgen en de machines in te stellen. Ook bedankt hij SMEOT die ervoor zorgde dat er uiteindelijk ook nog een metalen kunstwerk gemaakt kon worden door metalen vlakken met een laser te snijden. Praktische bijdrage aan technische vorming Peter benadrukt dat het om een try-out gaat: “De leerlingen van C.T. Stork College hebben de door SMEOT gelaserde stalen vormen zelf in elkaar gezet, een heel precies werk. Wellicht, als dit project een vervolg krijgt, is er genoeg budget om de leerlingen van C.T. Stork College dit soort werk zelf te laten doen, zoals metalen delen uitlaseren en het benodigde laswerk te laten doen. Het is jammer dan onze leerlingen bij deze try-out hun lasvaardigheden niet in hebben kunnen zetten. Wel konden ze nu alvast goed oefenen met de onderdelen waarmee ze het kunstwerk uiteindelijk in elkaar hebben gezet, eerst van papier en daarna van hout en metaal.” Mozes is één van de leerlingen die aan het project Raakvlakken meedeed: “Ik zit in het derde jaar Gymnasium Masterclass op het Bataafs Lyceum. Het is enorm leuk om aan Raakvlakken mee te mogen doen, ik heb er veel van geleerd. Ook was het interessant om meer te zien van de Schouwburg. Het was erg leuk om ook eens met leerlingen van het technisch vmbo te kunnen samenwerken en daarmee een connectie te hebben. We hebben veel en goed samengewerkt. Tijdens de opening op 8 februari hebben een leerling van het Bataafs Lyceum én C.T. Stork College gesproken.” Heel veel geleerd Wat draagt dit project bij aan de technische vorming van de vmbo-leerlingen? Peter: “Ze hebben geleerd hoe je alle losse vormen in elkaar zet, daar leer je veel van voor je ruimtelijk-technische inzicht. De leerlingen T&T hebben vooral een verdieping gemaakt met het instellen en werken met de lasercutter voor de houten onderdelen. Al met al is het voor de leerlingen heel vakoverstijgend hoe we met elkaar aan dit project hebben gewerkt. Maar ook het helpen inrichten van de expositie zelf is leerzaam. Het is fantastisch voor onze vmbo-leerlingen om dit project Veelvlakken op hun cv te kunnen zetten.” Pluim voor vmbo-leerlingen Onderwijskundig is Veelvlakken voor Peter een uniek project: “Je merkt dat de deelnemende Kader-leerlingen echt in het zonnetje gezet worden en dat verdienen ze! Het is mooi om te zien hoe ze aanpakken, doorpakken en samenwerken met de leerlingen van het Bataafs Lyceum. En vergeet niet: ze hebben hier ook vrije tijd in gestoken.” Peter en David hebben het project Veelvlakken en de voortgang ervan gedeeld in de WhatsApp-groep met zijn collega’s, via social media, en voor een deel via de nieuwsbrief en de uitnodiging voor de expositie die hij in de school heeft opgehangen. Sterke samenwerking De tentoonstelling van SchouwArt in de Schouwburg genaamd ‘Veelvlakken’ is een samenwerking tussen leerlingen van C.T. Stork College, het Bataafs Lyceum, stichting Bernhards Ontmoeting en kunstenaar Rinus Roelofs. Adres: Beursstraat 44, Hengelo. Openingstijden: elke wo/vr/za tussen 12.00 – 16.00 uur. Vanaf 8 februari is Veelvlakken een maand te zien. Gratis toegankelijk! MENU

e3bbbcdd-ba74-4d66-ae56-1ee108fee5d8 Vertrouwensbox legt lijntje tussen De Haarschool en De Waerdenborch Ook De Waerdenborch in Holten werkt hard aan het realiseren van een doorlopende leerlijn PO-VO. Een mooi voorbeeld? Leerlingen BWI uit leerjaar 3 timmerden op verzoek van basisschool de Haarschool een prachtige houten brievenbus, of beter gezegd: een vertrouwensbox. Een ruim bemeten box mét gleuf en sleutel. Bedoeld voor het veilig ontvangen en bewaren van waardevolle zaken. Drie leerlingen van de Haarschool uit Holten kwamen vervolgens langs om ‘m mooi te beschilderen naar eigen fantasie. Hoe concreet wil je de doorlopende leerlijn po-vo hebben? Gerwin van Dam was eerder engineer bij Van Dam Bouwcoördinatie en is sinds kort docent BWI bij De Waerdenborch: “Twee van de vier BWI-leerlingen die de box timmerden gaven aan de drie po-leerlingen uitleg over het hoe en waarom van de vertrouwensbox, inclusief uitleg over het slot. Ook hielpen zij de leerlingen op gang met schilderen.” Alles lag netjes bij BWI voor hen klaar, van verf en kwasten tot en met witte jassen om de eigen kleren netjes te houden. Uiteraard mochten de drie po-leerlingen, twee meisjes en een jongen, hun fantasie de vrije loop laten gaan. Ook enthousiaste BWI-leerlingen De makers van het werkstuk kijken zelf ook terug op een leuk project en zeiden: “Het maken ervan viel best wel mee. We hadden het moeilijker verwacht. Het lastigste was de voorkant van de vertrouwensbox: alles recht krijgen was heel leerzaam, zoals de gleuf en het slot. Ik vind het heel leuk bij BWI en ga er later graag in door, ook al weet ik nog niet echt in welke baan precies. Het was voor mij de eerste keer dat ik leerlingen van de basisschool op deze manier mocht begeleiden.” Ook de po-leerlingen zelf waren enthousiast: “Gaaf om dit op het vmbo te mogen doen!” Verrijkende ervaring Gerwin: “Ik ben nog niet zolang docent BWI op De Waerdenborch en dit soort samenwerkingen met een basisschool is nieuw voor mij. Uiteraard werkt De Waerdenborch, ook vanuit STO Twente, al langer samen met het basisonderwijs. Dit ervaar ik als een verrijking. De leerlingen vanuit het po maken kennis met het vo en ontdekken zelf wat hier allemaal mogelijk is door gewoon lekker aan de slag te gaan, samen met onze BWI-leerlingen. Deze samenwerking kwam heel concreet op gang toen de Haarschool aan De Waerdenborch vroeg of de BWI-leerlingen de door hen gewenste vertrouwensbox zouden kunnen maken. Onze leerlingen hebben zelf het ontwerp gemaakt, in 3D gezet, en vervolgens daadwerkelijk uitgevoerd met speciale verbindingen. Ook begeleiden zij de po-leerlingen, dat is voor hen een verrijkende ervaring. Als je iets zelf hebt gemaakt en aan een ander wilt uitleggen, zoals de vertrouwensbox, dan moet je het zelf goed kunnen snappen. Dat proces van denken en doen is heel leerzaam voor deze vier BWI-leerlingen!” De mooi beschilderde vertrouwensbox komt binnen in de Haarschool te staan, een fantastische co-productie tussen po en vo! MENU

19cc6dee-bd4b-4f60-a913-36bfda73e3ea STO Drones ‘landen’ opvallend goed in speciaal onderwijs Ook het speciaal onderwijs is partner binnen STO Twente. VSO Het Mozaïek in Almelo is actief met de doelen van Sterk Techniekonderwijs. Hoog tijd dus om het speciaal onderwijs ruim aandacht te geven. Peter Weideman: “Ik ben docent op VSO Het Mozaïek in Almelo en ook decaan. Eveneens ben ik stevig betrokken bij Sterk Techniekonderwijs Twente. Zoals voor drones, de doorlopende leerlijn hierin en het waarborgen van de activiteiten rondom LOB. Een heel interessante combibaan met verschillende functies.” MENU

396136eb-757c-4012-88a7-020630d19ace Alle investeringen doen we om STO langdurig te bestendigen in ons curriculum Dennis Boshoeve is Unitleider Projecten voor CSG Reggesteyn Rijssen/Nijverdal. Sinds kort is hij de opvolger van Maarten Scholten als projectleider STO voor Reggesteyn. Zijn collega Joke Lankamp vervulde deze functie interim. Graag stellen we Dennis voor aan alle collega’s van STO Twente: “Mijn voornaamste focus is dat Sterk Techniekonderwijs ook ná 2028 bestendigt.” Verdeling intern en extern Vanuit zijn functie als Unitleider Projecten TL was Dennis eerder niet rechtstreeks betrokken bij Sterk Techniekonderwijs: “De onderbouw telt technische vakken, dus daar speelt STO zeker een rol, maar het viel niet onder mijn verantwoordelijkheid. Wel kreeg ik STO mee, aan de rand van de projecten die binnen Reggesteyn lopen.” Joke Lankamp blijft de interne projecten binnen Reggesteyn voor STO onder haar hoede houden. Dennis: “Ik pak het externe gedeelte op. Denk aan het aanschuiven voor de planvorming voor STO en het onderhouden van de contacten met de andere subregio’s en ook met de andere scholen binnen onze eigen subregio: de Waerdenborch, Jacobus Fruytier en Pius X. Kortom, naar buiten toe ben ik de projectleider en intern zet Joke haar werkzaamheden door. We gaan dus veel samenwerken.” Koersen op de écht lange termijn De timing voor de planvorming die Dennis noemt, is zeer actueel. Immers, alle subregio’s van STO Twente zijn volop bezig met het maken van plannen voor de periode 2025 – 2028. Hoe zit Rijssen hierin? Dennis: “Ik ben mij volop aan het inlezen en Joke praat mij bij over alle lopende projecten. Wat voor mij essentieel is, is dat alles wat we nu op poten zetten, niet verdwijnt als de gelden stoppen. Dat is de achilleshiel van het onderwijs. Dé kern is dat we de actuele STO-gelden voor Reggesteyn inzetten met de focus op een veel langere termijn, ook die voor na 2028 Dat hoop ik terug te zien in de plannen die we nu gaan maken. Dus, dat het niet bij projecten blijft, want die zijn eindig. Ons doel is STO tot een verduurzaamd en intrinsiek onderdeel te maken van het totale onderwijs. Niet alleen voor Reggesteyn, maar voor alle vmbo-scholen die meedoen met STO Twente. Anders is het zonde van de tijd en energie van álle Twentse collega’s.” Voor 80% STO op orde Hoe schat Dennis de huidige STO-situatie op Reggesteyn in? “Voor 80% van de leerlingen hebben we inmiddels mooie techniekonderdelen staan. Vooral voor de onderbouw in Rijssen springt het Technolab eruit evenals allerlei projecten binnen Mens en Beroep, enzovoorts. Daarnaast hebben we voor de bovenbouw een prima samenwerking met Kampus Rijssen, daar komen ook de leerlingen uit Nijverdal naartoe. Op die locatie gebeuren op het vlak van techniek en technologie echt veel mooie dingen. Waar we nog actief op gaan inzetten, is het meer betrekken van de onderbouw in Nijverdal bij Sterk Techniekonderwijs. Dus hier gaan we met STO zeker nog een slag maken.” Ook noemt Dennis dat het Praktijkonderwijs nog steviger betrokken zal worden bij STO Twente. Speciale rol van Unitleider Projecten Niet veel vmbo-scholen hebben een eigen Unitleider Projecten zoals Dennis dat is. Welke gedachte zit daarachter? Dennis: “Veel projecten hebben de neiging op zichzelf te staan. Vertrekt de kartrekker of stopt de geldstroom? Dan verdwijnt doorgaans ook het project. Als Unitleider Projecten heb ik meerdere projecten op onderwijskundig gebied onder mijn hoede, van STO tot en met basisvaardigheden en onderwijsontwikkelingen binnen onze eigen school. De insteek is dat we al die projecten vanuit een helicopterview samen laten vallen. Met als resultaat geïntegreerd onderwijs dat wij op Reggesteyn willen aanbieden. Dit is de belangrijkste reden voor de specifieke invulling van deze functie.” Advies samenwerking techniekbedrijven STO Twente stuurt er gericht op aan dat het technisch vmbo samenwerkt met bedrijven. Rijssen heeft dat goed voor elkaar. Wat is het geheim van deze cohesie? Welke tip heeft Dennis voor andere subregio’s van STO Twente die ook (nog) meer willen samenwerken met techniekbedrijven? Dennis: “Dat start met het je als school af en toe dienstbaar opstellen richting de techniekbedrijven. Als bijvoorbeeld een logistiek bedrijf in je regio vraagt om vrachtwagenchauffeurs, dan denk je als eerste aan je basis en kader leerlingen M&T. Maar dit soort bedrijven vraagt ook om TL’ers die op een andere manier denken richting planning. Als school moet je vervolgens de wendbaarheid tonen om specifiek die TL’ers de mogelijkheid te bieden om ook hen de praktische werkmogelijkheden van M&T mee te geven. Met aanvullend de theoretische kennis om straks ook te kunnen plannen. Kortom, luister als vmbo-school naar de bedrijven en biedt vervolgens zichtbaar leerlingen aan die daar aan voldoen. Daarmee creëer je een bepaald vertrouwen waar beide partijen de vruchten van plukken.” MENU

b1d6a64f-2021-4804-a5ba-4da9689dbc2d Aanpak STO-regio Noordoost-Brabant: meer techniekleerlingen ondanks krimp Het Fioretti College is een school voor vmbo en praktijkonderwijs in Veghel, met momenteel 1400 leerlingen en zes profielen. Ruimhartig zette deze Brabantse STO-school op donderdag 4 november de deuren wijd open voor de Twentse STO-collega’s. Te midden van een warme Brabantse gemoedelijkheid kreeg STO Twente een verhelderend inkijkje in de STO-aanpak van de regio Noordoost-Brabant (Het Techniek Loket) en het Fioretti College in het bijzonder. Een mooi leerpunt kwam van Willie Stevens, penvoerder Sterk Techniekonderwijs Noordoost Brabant (STONOB): “Voor het overzicht hebben we álle techniekactiviteiten onder de vlag van STO gebundeld onder Het Techniek Loket. Dan weet iedereen, van school tot bedrijf, waar je moet zijn. Ideaal voor de regionale herkenbaarheid.” Opvallend veel maakindustrie De economisch sterke regio Noordoost-Brabant kenmerkt zich door opvallend veel maakindustrie als regionale toeleverancier voor Brainport Eindhoven. Willie Stevens: “Toen STO hier werkelijkheid werd, lag er al een mooie samenwerking tussen een aantal scholen vanuit Toptechniek in Bedrijf. Dat gaf ons een vliegende start, ook nadat een aantal andere scholen zich vervolgens bij ons aansloot. We waren al vanaf medio 2019 bezig met de voorbereidingen van STO, dus eerder dan menig andere regio. Maar vervolgens betekende ook voor ons corona een behoorlijk domper. Toch hebben we binnen die beperkingen zoveel mogelijk in gang gezet met STO.” Bewuste keuze voor gecentraliseerd Techniek Loket Willie: “In onze regio Noordoost-Brabant zit heel veel techniek, nog los van Brainport Eindhoven. Voordat STO kwam, kenden we al tientallen initiatieven voor techniekpromotie. Bedrijven en scholen waren het spoor bijster. Dus kozen we vanuit STO bewust voor één loket waar alles door en langs zou gaan: Het Techniek Loket. Een goede greep, we merken dat initiatieven steeds vaker via ons binnenkomen om die vervolgens uit te kunnen zetten.” Edith Vissers is programmamanager van Het Techniek Loket: “Noordoost-Brabant werkt niet met subregio’s zoals STO Twente. We opereren vanuit één grote regio, een bewuste keuze, met Het Techniek Loket als centraal aanspreekpunt.” Tip van Edith Vissers: “Onze eerste aanvliegroute bij STO? Behoud van het huidige technische onderwijsaanbod. Behoud klinkt niet ambitieus, maar zelfs het behoud vergt al heel veel inspanning en moeite.” Succesvolle doorstroom naar technisch vmbo in krimpregio Edith: “We hebben in 2021/2022 1192 leerlingen in de harde techniek, een stijging ten opzichte van 2017/2018 terwijl we een krimpregio zijn. 80% daarvan gaat vervolgens dóór naar het technisch vmbo en is daar succesvol in. Onze eerste aanvliegroute bij STO? Behoud van het huidige technische onderwijsaanbod. Behoud klinkt niet ambitieus, maar zelfs het behoud vergt al heel veel inspanning en moeite.” Handig en leerzaam: dashboard met indicatoren Om het resultaat van alle STO-inspanningen heel makkelijk voor iedereen inzichtelijk te maken, werkt Het Techniek Loket met een overzichtelijk en visueel dashboard met indicatoren. Edith: “Precies zoals het bedrijfsleven werkt met KPI’s. Elke deelnemende STO-school ziet driemaandelijks aan de hand van overzichtelijke indicatoren hoe zij ervoor staan met alle activiteiten. Met die input kunnen we onderling heel veel van elkaar leren. Ook gebruiken we die indicatoren voor onze voortgangsrapportages.” Professionele Leergemeenschappen Het Techniek Loket is ook actief met Professionele Leergemeenschappen (PLG’s) voor haar techniekdocenten. Edith: “In onze regio vormen die PLG’s dé kern van de regionale samenwerking tussen docenten. Dit zijn leergemeenschappen van docenten die met vergelijkbare thema’s bezig zijn. Het loopt inmiddels en docenten professionaliseren met elkaar vanuit de eigen onderwijspraktijk. Een plek voor inspiratie, kennisdeling en (gezamenlijke) ontwikkeling. Wel vergt het de voortdurende aandacht om op de regionale gedachte te blijven sturen. De neiging bestaat dat scholen zich te veel op zichzelf concentreren.” Een tip van Edith? “Rooster hiervoor standaard een vast moment voor vrij en houd iedereen daaraan.” Bedrijven aangehaakt zien te houden Ook Susan Timmermans schoof aan bij de bijeenkomst. Zij is directeur Bovenbouw ·van SG de Overlaat in Waalwijk: “Bij Het Techniek Loket zijn circa 400 technische bedrijven aangesloten. Wij zien vanuit SG de Overlaat dat een kern daarvan heel actief is met Sterk Techniekonderwijs en met onze school in het bijzonder. Die kunnen we bij wijze van spreken dag en nacht bellen. Die voorhoede noemen we de vrienden. Daaromheen hebben we een groep bedrijven die wij kennissen noemen. Daar vergt het meer inzet om hen bij STO te betrekken. Toch is het van groot belang die laatste groep bedrijven aangehaakt te houden. We zien dat je daar continu aandacht aan moet geven. De kern van actieve bedrijven is ook heel belangrijk voor het mobiliseren van je overige netwerk. De actieve bedrijven kunnen de minder met STO actieve bedrijven opporren.” Tip van Susan Timmermans: “De kern van actief deelnemende techniekbedrijven is ook heel belangrijk voor het mobiliseren van je overige netwerk.” Van belang: een goed systeem om elkaar te informeren Het Techniek Loket heeft ervaren dat het van groot belang is dat de bedrijven zien wat er mogelijk is met STO en dat de techniekdocenten tegelijkertijd actueel weten waar een bedrijf zich voor heeft aangemeld. Willie: “We hebben het centrale Techniek Loket, maar de contacten met de techniekbedrijven regelt bij ons elke vmbo-school voor zichzelf. De kunst is wel daar intern op elke school een goed systeem voor in het leven te roepen. Dat is nog best een uitdaging.” Verschillende aanpak hybride docenten Ook Het Techniek Loket werkt met hybride docenten. Edith: “Op dit moment loopt er een opleidingstraject voor hybride docenten, in héél Brabant. Daar zitten nu 12 kandidaten in voor het Pedagogisch-Didactisch Certificaat. Tegelijkertijd hebben we ook hybride docenten die niet in een professionaliseringstraject meedoen. Een voorbeeld? Een school met een installatiebedrijf om de hoek waarbij de eigenaar het leuk vindt om één dag per week in het technisch vmbo voor de klas te staan. Wel proberen we dit soort docenten ook te stimuleren een opleiding te doen voor hun pedagogisch-didactische vaardigheden. Eveneens, en dit is heel mooi, zien we dat hybride docenten die een opleiding hiervoor volgen de opgedane vaardigheden eveneens toepassen in het bedrijf waar zij vandaan komen. Het werkt dus twee kanten op.” Rondleiding en discussie Vervolgens kregen de Twentse STO-collega’s een rondleiding door het Fioretti College langs alle techniekafdelingen. De algehele indruk? De praktijkruimten waren pico bello voor elkaar met tools en machines. Tot slot gingen de deelnemers van de studiereis van STO Twente en de vertegenwoordigers van Het Techniek Loket in groepjes met elkaar in discussie. De kern uit alle gesprekken? Houd elkaar in je regio maximaal op de hoogte en wissel expertise zoveel mogelijk onderling uit. Uitnodiging voor tegenbezoek De uitnodiging voor een tegenbezoek aan STO Twente werd warm ontvangen, dus we zien onze Brabantse collega’s graag terug in Twente! MENU

5d90ff5c-39b7-4074-b07b-f192c8a76970 Augmented Reality met HoloLens raakt techniekinteresse bij vmbo-leerlingen Het Pius X College past Augmented Reality met HoloLens toe bij BWI. Een nieuwe technologie met een onweerstaanbare aantrekkingskracht op de leerlingen. Hans de Groot, BWI docent: “Ze groeien weliswaar op in een digitale wereld, maar ook van een HoloLens worden zij nog heel enthousiast voor techniek en technologie.” Hans: “Zo’n twee jaar geleden is Augmented Reality op een landelijke dag voor BWI-docenten gepresenteerd. De mogelijkheden ervan voor op het Pius X College spraken ons aan. Mijn collega Simon Damink en ik waren direct enthousiast. Van onze directeur kregen we toestemming om twee 3D HoloLenzen van Microsoft aan te schaffen.” De HoloLens is de Augmented Reality bril van Microsoft die virtuele objecten – ook wel hologrammen – toevoegt aan de ruimte waarin de drager zich bevindt. Zo verrijkt de bril de realiteit door de wereld om ons heen te voorzien van een extra digitale laag. Deze kan de gebruiker naar wens invullen met modellen, applicaties of game play. De bril is te besturen met spraak, hoofdbewegingen en handgebaren, ideaal voor opleidingssituaties. Augmented Reality met HoloLenzen helpt leerlingen bij visualisatie De reden voor de aanschaf is heel praktisch legt Hans uit: “We zien namelijk dat BWI-leerlingen doorgaans moeite hebben met het lezen van een 2D-tekening en die om te zetten in een concrete 3D-situatie. De vertaling van 2D naar iets visueels is lastig. Augmented Reality op basis van HoloLenzen helpt hen hier enorm bij. Eerst tekenen we zelf handmatig het ontwerp van een 2D-tekeking naar 3D in SketchUp. Dit kunnen we vervolgens bekijken in de HoloLens. De leerlingen lopen vervolgens met hun 3D-bril op in drie dimensies door een stelvloer en zien óver dat beeld heen de bouwtekening. Want bij BWI gaat het dan bijvoorbeeld om het uitzetten van een bouwplaats inclusief het stellen. Dus specifiek bij de bouwvoorbereidingswerkzaamheden kan deze technologie enorm helpen. Je hoort de leerlingen met de Augmented Reality-bril op bijvoorbeeld zeggen: ‘Oh, dus zó ziet die bekisting of bouwplaats eruit!” Kortom, een stukje bewustwording bij leerlingen over deze technologie als hulpmiddel. Als zij later doorleren voor een baan in de bouw en uiteindelijk in die sector aan het werk gaan, zal Augmented Reality ook de realiteit zijn in hun werk. Daarom is het goed dat zij daar nu al kennis mee maken.” Om de leerlingen hierin goed te begeleiden hebben Hans en zijn collega Simon trainingen gevolgd om de principes en toegevoegde waarde van Augmented Reality met de HoloLens goed op hun leerlingen te kunnen overbrengen. Samenwerking met Bouwmensen Almelo De leerlingen van Hans en zijn collega Simon gaan voor hun keuzevakken naar opleidingsbedrijf Bouwmensen Almelo: “We hebben goede contacten met Bouwmensen Almelo voor wat betreft de keuzevakken metselen en tegelzetten. Dit valt onder het mooie concept waarbij de leerlingen van de samenwerkende STO-vmbo’s in Almelo op woensdag het keuzevak van hun voorkeur kunnen volgen. Voor wat betreft Augmented Reality hebben we elk onze eigen insteek. Wij gebruiken de HoloLens voor de vertaling van 2D naar 3D van de tekening voor de bouwomgeving. Echter, Bouwmensen Almelo gebruikt Augmented Reality om vervolgens de echte bouwhandelingen te verbeelden in 3D. Zij ontwikkelen eigen 3D-modellen op basis van eigen lesstof waarbij je als leerling zelf handelingen uitvoert zoals stellen. Wezenlijk anders dan wij doen, en ook op een grotere schaal dan bij ons op school, maar we vullen elkaar hier wel in aan.” Stimulerend effect op kinderen STO Twente investeert graag in Augmented Reality om vmbo-leerlingen innovatief met nieuwe technieken kennis te laten maken. Merkt Hans daar het stimulerende effect van op zijn leerlingen? “Zeker! Ze groeien weliswaar op in een digitale wereld, maar ook van een HoloLens worden zij nog heel enthousiast. Dat maakt echt het verschil. Een gewone Augmented Reality-bril is al redelijk geïntegreerd onder de jeugd, maar juist onze HoloLens fascineert en daar komen leerlingen speciaal voor langs en vragen aan mij of ze daar iets mee mogen doen.” Ook onderwerp van afstudeeropdracht Hans is vier jaar geleden gestart met zijn opleiding tot leraar technisch beroepsonderwijs aan het Windesheim en is nu druk bezig met zijn afstudeeronderzoek: “Ik onderzoek daarbij het verschil tussen het lezen van een 2D-tekening en het zien van een tekening in 3D met behulp van Augmented Reality. Dit onderzoek valt dus mooi samen met de introductie van deze technologie bij ons op school. Eind maart verwacht ik mijn onderzoek klaar te hebben en het zou interessant zijn om daar in een later artikel voor STO Twente inhoudelijk op terug te komen.” MENU

139237d7-b386-475e-9901-3239d93ce7a9 “Met de verbinding tussen STO Twente en ROC van Twente realiseren we inmiddels concrete doelen” ROC van Twente is een belangrijke samenwerkingspartner van STO Twente. In een eerder interview in deze nieuwsbrief met John van der Vegt van de Stuurgroep van STO Twente pleitte hij voor een nog stevigere samenwerking. Een insteek die wordt gedeeld door Herman Tijhuis. Hij is teammanager van het MBO College voor Metaal, Elektro & Installatietechniek van ROC van Twente: “Alles draait erom dat ROC van Twente meehelpt om vmbo-leerlingen zo vroeg mogelijk de juiste keuze voor techniek te laten maken.” Vmbo-leerlingen bereiken via samenwerkingen Herman is een groot voorstander van de doelen van STO Twente: “De instroom vanuit het vmbo in de techniek is waardevol voor de toekomst van Twente. Om deze leerlingen vanuit ROC van Twente al te kunnen bereiken als zij nog op het vmbo zitten, gaan we samenwerkingen aan met opleiders zoals SMEOT. Neem de stagemarkt die ROC van Twente en SMEOT jaarlijks organiseren, dit jaar met maar liefst 90 deelnemende techniekbedrijven uit de regio. Dit jaar hadden we in september de primeur dat ook de vmbo-leerlingen van het C.T. Stork College uit Hengelo hiervoor op bezoek kwamen.” Elders in deze nieuwsbrief staat een apart artikel over deze recente stagemarkt. Techniektalenten vroegtijdig spotten Herman: “Maar vergeet niet: we ontmoeten deze vmbo-leerlingen ook al als zij keuzedelen komen volgen. En ook spotten wij hun talent al vroegtijdig als zij in het skillscenter van SMEOT op bezoek komen. Hier maken deze vmbo-leerlingen kennis met alle facetten: mechatronica, constructie en verspanen. Je staat er toch iedere keer versteld van dat er voor veel leerlingen een wereld aan techniek opengaat. Ze kunnen hieraan in alle rust aan ruiken en er kennis mee maken. Met de stagemarkt en de keuzedelen hopen wij hun keuze voor techniek stevig te stimuleren.” STO Twente in samenwerking met ROC van Twente helpt met name de vmbo-leerlingen de juiste keuze te maken, benadrukt Herman: “Dat is van groot belang, vooral als je tot je door laat dringen hoe jong ze nog zijn als ze moeten kiezen. Hoe meer en vroegtijdig wij hen alle techniekmogelijkheden laten zien, hoe meer die keuze kan komen te vallen op techniek. En dat is toch het gezamenlijke doel van zowel ROC van Twente en STO Twente.” Nóg meer de connectie zoeken Herman heeft een aanbeveling voor de samenwerking tussen ROC van Twente en STO Twente: “Ten eerste door blijven gaan op de ingeslagen weg. Tegelijkertijd pleit ik ervoor nóg meer de connectie te zoeken met elkaar, het kan altijd beter.” Dat de samenwerking zijn vruchten begint af te werpen is zichtbaar in de samenwerking tussen ROC van Twente en SMEOT: “De instroom vanuit het technisch vmbo hebben we op peil weten te houden. Die instroom zou eigenlijk lager moeten zijn als je kijkt naar de demografische ontwikkelingen. We bereiken dus met elkaar concreet doelen! Laten we samen met STO Twente op die ingeslagen weg doorgaan.” MENU

01fa52e9-e321-44c7-9775-09b1c28456ee Geslaagd bezoek minister Wiersma aan C.T. Stork College Na drie eerdere pogingen was het dan eindelijk zover: op maandagochtend 27 maart bezocht minister Dennis Wiersma het C.T. Stork College. Doel van het compacte en afwisselende programma van twee uur? Onderzoek doen naar de invoering van de praktijkgerichte programma’s (PGP) in de theoretische leerweg. C.T. Stork College is één van de pilotscholen die een curriculum aan het ontwikkelen zijn voor het PGP “Technologie en Toepassing”. Hierin ligt de link met Sterk Techniekonderwijs Twente. De komst van de minister was tevens een mooie aanleiding om hem officieel het startsein te laten geven voor het project “Jouw digitale toekomst begint hier!”. Beter voorbereid op het mbo Benno Hams is teamleider TGL, BWI en PIE op het C.T. Stork College én regioleider van de STO subregio Hengelo: “De bedoeling van de PGP’s is om alle leerlingen binnen de theoretische leerweg kennis te laten maken met praktische vaardigheden door het uitvoeren van echte opdrachten vanuit het bedrijfsleven en instellingen. De insteek is dat zij hierdoor beter voorbereid zijn op een vervolgstudie binnen het mbo.” De minister arriveerde op maandagochtend om 10 uur op het C.T. Stork College. Benno: “Het programma startte met een kennismaking met het door ons ontwikkelde programma voor “Technologie en Toepassing”. Eveneens maakte de minister gebruik van de gelegenheid om het startsein te geven voor het zogeheten micro:bit project van het C.T. Stork College. In een separaat artikel leest u hier meer over. Leerzaam en interactief Benno: “Het was een leuke en leerzame bijeenkomst. De minister, leerlingen en C.T. Stork College hebben in een ontspannen sfeer veel van elkaar opgestoken. We hebben onze visie op vmbo-onderwijs en de ontwikkeling van het PGP-onderdeel “Technologie en Toepassing” gegeven. Immers, we zijn pilotschool voor de nieuwe praktijkgerichte programma’s die op tl gaan lopen. Eveneens hebben we toegelicht hoe je als school de samenwerking met andere scholen, mbo-opleidingsinstellingen en het technisch bedrijfsleven kunt opzoeken. Met voorbeelden van wat het je oplevert als je dat goed en structureel aanpakt. De minister luisterde niet alleen, maar stelde veel vragen aan zowel docenten als leerlingen. Het was heel interactief en ook de minister kwam met goede suggesties.” Connectie met Sterk Techniekonderwijs Benno schetst terecht dat de genoemde PGP-ontwikkeling niet los is te zien van Sterk Techniekonderwijs waarin C.T. Stork College vanuit de STO subregio Hengelo ook meedraait. Benno: “Dankzij STO kunnen wij het door ons te ontwikkelen PGP verder vormgeven. Hoe? PGP ziet graag dat de leerlingen met échte opdrachten uit het bedrijfsleven aan de slag gaan. Echter, PGP vereist een Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) met een horizon van twee jaar. Dus als ik nu een PTA maak gaat die over opdrachten die we over twee jaar uitvoeren. Dat vergt goede en vooral langdurige relaties met het bedrijfsleven, omdat het onder de paraplu van PGP meer is dan een simpel opdrachtje. Want die opdrachten moet ik verantwoorden in de kerndoelen die ik moet halen inclusief toetsen en beoordelingen. Dat vergt een stabiele relatie met externe partijen die onze taal spreken en waarbij je ook wilt dat deze verstand hebben van onderwijs. Een gemiddeld techniekbedrijf denkt niet in die termen. Dus zoek je bedrijven die vanaf een bepaald niveau opereren en onze onderwijskundige doelen doorgronden.” Minister zeer geïnteresseerd in ‘Hengelose model’ Een partij als SMEOT, waarmee C.T. Stork College al langdurig en intensief samenwerkt, vervult bij uitstek die brugfunctie. Benno: “We hebben aan de minister kunnen uitleggen hoe belangrijk het is vanuit de PGP om als school de samenwerking op te zoeken met regionale instanties zoals SMEOT. Zij kunnen goed inschatten wat een goed bijpassend bedrijf én opdracht zijn. Dankzij STO hebben wij een intensieve en duurzame samenwerking kunnen opbouwen met zowel SMEOT als Techniekhuis Twente.” De minister bleek zeer geïnteresseerd in de Hengelose manier van samenwerken binnen STO Twente met de bedrijfsvakscholen SMEOT en Techniekhuis Twente. Deze samenwerking werd, samen met medewerkers van SMEOT, toegelicht. Benno: “Door deze samenwerking krijgen leerlingen uit leerjaar 3 en 4 binnen de afdelingen BWI en PIE al les op deze mbo-instellingen en komen ze in aanraking met het bedrijfsleven. Ook tijdens de Bedrijvendag bij SMEOT in de herfst van 2022 kwamen de leerlingen via een Loopbaanoriëntatie (LOB)-opdracht in direct contact met een deel van deze bedrijven. Met de bedoeling om deze bedrijven daadwerkelijk te bezoeken.” Hans Fokke, coördinator vmbo/mbo onderwijs bij SMEOT kijkt ook enthousiast terug op het bezoek van de minister: “Namens SMEOT heb ik goed mijn verhaal kunnen doen. De minister doorgrondt heel goed hoe de materie in elkaar steekt als het aankomt op de technieksamenwerking tussen mbo en vmbo en de functie daarbinnen van een mbo-vakschool. Deze functie is die van schakel tussen bedrijfsleven en onderwijs. In Twente, en dat zie je elders in Nederland bijna niet, koesteren wij de nauwe samenwerking in de lijn technisch vmbo – mbo vakschool – ROC van Twente.” Samen met de minister in de bus! Ter afsluiting op het C.T. Stork College volgden de minister en leerlingen een bedrijfspresentatie door Rick de Jonge van het Hengelose bedrijf HTM Technologies, een belangrijke samenwerkingspartner van de STO subregio Hengelo. HTM Technologies is leverancier van hoogwaardige technische producten gemaakt door precisiebewerking zoals draaien, frezen, vlak- en rondslijpen, plaatbewerking en module-assemblage. Benno: “Aansluitend hierop vertrok de minister, samen met een groep vmbo-leerlingen in één bus, voor een bedrijfsbezoek naar het Hengelose bedrijf NTS Norma. Zij zijn gespecialiseerd in ultra-precieze productie, mechatronische assemblages, cleanroom assemblage en testen.” De minister werd ontvangen door directeur Frank Biemans, Operations Manager Martijn Phielix en de praktijkbegeleider van Norma’s Leerplein, Martin Boers. Bij Norma heeft de minister een rondleiding gehad door de fabriek. De laatste, maar misschien wel de belangrijkste stop was het Leerplein. In samenwerking met scholen in Twente en Drachten leidt Norma namelijk zelf vakmensen op voor de metaalindustrie. Dit Leerplein is een plek waar leerlingen zich kunnen bekwamen in moderne, innovatieve productie- en bewerkingsmethoden. Op het leerplein werd de minister te woord gestaan door Martin Boers en de BBL-leerlingen die daar aan het werk waren. Lars Teesink heeft een prachtige rekenmachine verspaand, die de minister in ontvangst mocht nemen. Tijdens zijn bezoek heeft minister Dennis Wiersma met verschillende leerlingen gesproken over de techniek en het werken bij NTS Norma. Vrije discussie tussen vmbo-leerlingen en minister Benno komt tot slot nog even terug op de busreis tussen het C.T. Stork College en het bedrijfsbezoek bij NTS Norma: “Een ideaal moment waarop de minister en een groepje meereizende vmbo-leerlingen in een ontspannen sfeer in gesprek gingen. Alles kwam langs: hoe het is om minister te zijn en ook: hoe de leerlingen hun vmbo-opleiding ervaren. Eveneens kwam de vraag van leerlingen over hoe het toch komt dat er zo weinig techniek wordt gegeven op de basisschool als dit zo belangrijk is voor de maatschappij.” Kortom, de minister keerde met heel veel indrukken en handreikingen terug van Hengelo naar Den Haag… MENU

56695e0a-9521-4086-b81f-98f800d6bacf Eerste Techniek Tastbaar in Twente: drukbezocht en van álles te doen Kinderen laten ervaren hoe mooi techniek kan zijn? Daarvoor organiseerde de STO subregio Oldenzaal het event Techniek Tastbaar. De plek? Het Twents Carmel College locatie Potskampstraat. Techniek Tastbaar is eén van de vele activiteiten vanuit Sterk Techniekonderwijs Twente om kinderen te enthousiasmeren voor techniek. Het was op vrijdag 1 april een fantastische dag en een groot succes. Het event trok heel veel kinderen en hun ouders. Zoals een moeder die zei: “Ik wist niet dat techniek tegenwoordig bijna overal in zit!” Kijken, luisteren en… vooral doen! Het TCC benutte voor Techniek Tastbaar het PIE-, M&T- en BWI-lokaal en uiteraard het Technolab. Maar ook in de gangen daartussen en buiten was van alles te doen. Circa 30 regionale technische ondernemers lieten in hun stands letterlijk zien welke mogelijkheden er zijn in de installatietechniek, autotechniek, automatisering, metaalbewerking, aandrijftechniek, techniek in de zorg, scheepsbouw en meer. Ze vertelden basisschool- en onderbouwleerlingen alles over de nieuwste technologieën, innovaties en digitaliseringen. Een mooie gelegenheid om de meest uiteenlopende beroepen te leren kennen. Door te kijken, te luisteren en te…doen! Want bij elk bedrijf konden de jonge bezoekers aan de slag of iets spannends doen met techniek. Zoals rondrijden in een elektrisch aangedreven botsauto. Of zelf lekker ranja tappen uit een foodprocesser uit een fabriek. Daarom: Techniek Tastbaar. Ontdekken door te dóen! Basisschool en leerlingen uit de onderbouw Anouk Zuidersma, coördinator Techniek Tastbaar en decaan op het TCC: “Zo’n 30 bedrijven hebben zich enthousiast aangemeld om deel te nemen aan Techniek Tastbaar. We hebben naast basisschoolleerlingen ook leerlingen uit de onderbouw van onze andere vestigingen uitgenodigd. Zij komen voor de keuze te staan welke richting zij willen opgaan in de bovenbouw en met Techniek Tastbaar laten we zien hoe leuk en gevarieerd techniek is.” Overigens, de basisschoolleerlingen kregen bij de start van Techniek Tastbaar om 12.00 uur de kans om met hun hele klas langs te komen. Anouk: “We kregen inderdaad veel klassen op bezoek, heel verheugend. Daarna was het een vrije inloop voor vo-leerlingen.” Ook veel belangstelling van ouders Techniek Tastbaar trok niet alleen leerlingen van basisscholen en de onderbouw van het TCC, maar ook veel ouders. Anouk: “Een positieve ontwikkeling, want als ook ouders zien hoeveel mogelijkheden er in de techniek liggen voor hun kinderen, vergroten we de kans dat hun kinderen hiervoor kiezen.” De primeur De STO subregio Oldenzaal had de Twentse primeur met Techniek Tastbaar. Een inspirerend voorbeeld voor andere subregio’s zoals Enschede die inmiddels ook een eigen Techniek Tastbaar voorbereiden. Oud-leerling TCC studeert op het mbo verder in techniek: “Mijn interesse in techniek ontstond op het vmbo” Eén van de deelnemende bedrijven was maaltijdenleverancier Bonfait. Hun foodprocessor waaruit je zelf ranja kon tappen werd bemand door Lucas Huisken: “Ik heb zelf op het TCC gezeten! Daar deed ik GL en ontdekte bij PIE dat ik techniek heel interessant vond. De keuken in leek mij ook mooi, maar uiteindelijk koos ik bewust voor techniek. Nu studeer ik engineering mechatronica niveau 4, een BOL-opleiding op de Gieterij in Hengelo. Vanuit die opleiding vond ik een stage bij Bonfait en werk daar nu elke zaterdag in een bijbaan. Ik hoop dat we tijdens Techniek Tastbaar andere jonge mensen ook hebben weten te motiveren voor techniek.” MENU