78f8a93b-b386-42a8-82b5-3a1937ba0312 Eisen aan jonge monteur installatietechniek nemen rap toe De regio Almelo e.o. versterkt voortdurend de banden met de techniekbedrijven waar zij mee samenwerkt. Hoe? Door er met een groep geïnteresseerde docenten op bezoek te gaan, vragen te stellen en de behoefte te peilen als het aankomt op vmbo-leerlingen techniek. Het thema van deze bezoeken luidt: ‘Onderwijs meets Bedrijfsleven’. Meer inzicht in installatietechniek In mei bezocht een enthousiaste groep docenten in één middag twee bedrijven in Almelo: ColPro en Engberink Technische Installaties, fysiek pal naast elkaar gelegen en ook samenwerkend op projecten. Docenten Hans de Groot en Erwin Geerdink hadden de organisatie prima voor elkaar. Hans en Erwin: “Het doel van de deelnemende docenten is om meer inzicht te krijgen in de installatietechniek en de mogelijkheden voor onze leerlingen in dit vakgebied. Dit beeld werd ook praktisch nog eens versterkt door de rondleidingen door ColPro en Engberink Technische Installaties.” Belangrijk om te melden is dat deze bijeenkomst samen met Innovatiehub Almelo werd georganiseerd, een voor STO Amelo e.o. belangrijke samenwerkingspartner én soepele schakel naar de techniekbedrijven in de regio. Inspirerende mix van presentaties De bijeenkomst vormde een inspirerende mix van presentaties door uiteraard Engberink en ColPro, maar ook door REMO en SMEOT. Engberink en ColPro benadrukten de vele mogelijkheden die zij technische mbo’ers bieden op niveau 2, 3 en 4. Bijvoorbeeld bij Engberink kun je dan denken aan functies als service- en onderhoudsmonteur, monteur werktuigbouwkunde maar ook kantoorfuncties zoals werkvoorbereider. REMO stipte nog eens aan dat haar eigen PIE-lokaal in de Kampus openstaat voor gebruik door álle Twentse vmbo-scholen. SMEOT benadrukte haar rol al BBL-opleider voor Metaal, Mechatronica en Verspaning. Eisen aan monteur installatietechniek nemen rap toe Interessant was de discussie tussen de deelnemende bedrijven en docenten. De kern? De rol en het belang van de installateur nemen door de energietransitie alleen maar toe. Gebouwen worden slimmer en moeten voldoen aan hogere duurzaamheidsnormen. Dit doet de vraag naar monteurs met kennis van W, E én ICT alleen maar groeien. Of, zoals Willem-Jan Fikken van Engberink het treffend formuleert: “Een monteur moet veel breder inzetbaar zijn en verstand hebben van elektrotechniek, werktuigbouwkundige installaties en ook een stukje loodgieterswerk.” Echter, dit betekent dat een monteur, en dat start al op het technisch vmbo, naast de harde techniek zich ook moet ontwikkelen op de ‘zachte’ factoren zoals flexibiliteit, probleemoplossend vermogen, zelfstandigheid en communicatieve vaardigheden. Interesseren voor installatietechniek? Een behoorlijke uitdaging Tegelijkertijd is het een behoorlijke uitdaging om de jeugd op het vmbo uit te leggen hoe mooi dit vak is en hoeveel kansen het biedt. De reden? Installatietechniek laat zich vaak moeilijk zien, het is veelal weggewerkt in gebouwen werkzaam. Terwijl het tegelijkertijd cruciaal is voor ons dagelijkse leven. Die relatieve ‘onzichtbaarheid’ voor jongeren doet juist het belang van samenwerking tussen het technisch vmbo en het installatietechnisch bedrijfsleven toenemen. Want tijdens (snuffel)stages, workhops, gastlessen en meer zijn het juist de bedrijven die écht kunnen laten zien hoe installatietechniek werkt! Zowel ColPro als Engberink gaf aan de samenwerking op deze vlakken met STO Almelo e.o. volledig te willen ontplooien, een mooi signaal! Na de rondleiding bij ColPro en Engberink werd er in het werkcafé afgesloten met een hapje en drankje. MENU

c4e15cad-731a-4cb7-84da-5e5486772be9 Toptrajectweek: toppers aan de slag met technologie Toptraject is een doorlopende leerroute vmbo-mbo-hbo voor ambitieuze en praktisch ingestelde vmbo'ers die via het mbo een hbo-diploma willen halen. Het ontwikkelen van een technologische leerlijn binnen het Toptraject is onderdeel van het activiteitenplan van STO Twente. Eind maart deden leerlingen van C.T. Stork College Hengelo mee aan de Toptrajectweek. Een deel van deze week waren ze te gast bij ROC de Gieterij. Hun uitdaging? Ontwerp een infographic en bouw een ouderwetse T65 telefoon om naar een wonderfoon! De Wonderfoon is een telefoon waarop oudere mensen met dementie muziek kunnen afluisteren. Centraal stond het leren van vaardigheden en competenties zoals samenwerken, kritisch leren denken en onderzoeken. Link met STO Docenten Liset Kolste en Nicole de Mönnink zijn binnen C.T. Stork College de aanjagers voor het Toptraject: “Beiden nemen we deel aan de ontwikkelgroep Technologie in het Toptraject. Met als doel technologie zichtbaarder neer te zetten binnen het Toptraject, daar ligt de link met STO Twente.” De insteek van de recente Toptrajectweek? “Vanuit het perspectief van techniek moeten de leerlingen buiten hun comfortzone leren treden.” Focus op vaardigheden Toptraject start voor alle leerlingen in leerjaar 3 in het vmbo. C.T. Stork College neemt hierin ook periode 1 van leerjaar 4 mee: “In die periode beslissen de docenten samen met leerlingen of ze met het Toptraject door willen gaan. Waar we vooral op inzetten tijdens de Toptrajectweek is het ontwikkelen van vaardigheden. Want leerlingen die het Toptraject doorlopen vallen hier vaak op uit als zij eenmaal op het hbo zijn beland. Om dit te helpen voorkomen zetten we in op allerlei projecten. Concreet betreft dit drie projectweken in leerjaar drie en een projectweek in leerjaar vier. De vaardigheden waar we in deze weken op inzetten zijn vooral samenwerken, plannen, presenteren en reflecteren. Vaardigheden die zij later in het werkveld nodig hebben, en niet alleen in de techniek.” De leerlingen mochten eerst ‘solliciteren’ Liset en Nicole: “We proberen altijd een maatschappelijk relevant thema te kiezen waar mensen in de directe omgeving van de school van kunnen profiteren.” In de Toptrajectweek kregen de twee klassen 3TL de opdracht een Wonderfoon te bouwen en te vullen met muziek voor de bewoners van TriviumMeulenbeltZorg (TMZ). De hele toptrajectweek stond hiervan in het teken, en op 22, 23 en 24 maart maakten de leerlingen, verdeeld in teams, de Wonderfoon concreet op ROC de Gieterij. De benodigde ouderwetse draaischijf telefoons zijn ingekocht bij stichting Wonderfoon, met een kant-en-klaar pakketje onderdelen en instructie op papier. Liset en Nicole: “De deelnemende leerlingen ‘solliciteerden’ vooraf schriftelijk op een bepaalde functie in de teams (zorg, techniek of planner/organisator). Bijvoorbeeld de leerlingen die kozen voor een deelname aan een team vanuit hun interesse in de zorg deden in de Toptrajectweek muziekonderzoek bij TMZ.” Ideaal voor oudere mensen met dementie Liset en Nicole: “De Wonderfoon is een telefoon waarop oudere mensen met dementie muziek kunnen afluisteren. Per nummer van de draaischijf draaien zij een ander muziekje tevoorschijn uit hun eigen jeugd, vaak uit de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw. Deze muziek staat op een SD-card ín de Wonderfoon.” Heel bijzonder is dat de leerlingen zelf bedachten dat Twente inmiddels ook allochtone bewoners kent met dementie. Speciaal voor deze groep maakten enkele leerlingen een Wonderfoon met Turkse muziek uit hun jeugd inclusief bedieningsinstructie. Liset en Nicole: “Zelfstandig voerden zij onderzoek uit naar welke muzieknummers dat zouden moeten zijn en hoe de specifieke Turkse doelgroep hierop zou reageren, geweldig toch? Eveneens onderzoeken zij of we de Wonderfoon misschien nog in meer talen gaan maken.” Overhandiging aan gebruikers Op vrijdag 24 maart, ter afsluiting van de Toptrajectweek, vond de presentatie plaats aan twee teamleiders van TriviumMeulenbeltZorg (TMZ) in Hengelo. Liset en Nicole: “Zij ontvingen de gemaakte Wonderfoons uit handen van de leerlingen voor gebruik door hun bewoners. Inclusief een door de leerlingen zelf gemaakte activerende instructie over hoe de Wonderfoon te gebruiken en welk thema aan welke Wonderfoon is verbonden.” Ook medewerkers van ROC van Twente woonden de presentatie bij. Samenwerking met partners Het was niet enkel het ROC waarmee CT Stork samenwerkte in deze Toptrajectweek. “Het Toptraject bezochten de leerlingen Medisch Spectrum Twente en Saxion. Bedoeld om hen een kijkje in de keuken te geven buiten de school; wat gebeurt daar op technisch vlak? Zo hebben ze bij het MST in de kelder alle technische installaties bekeken zoals voor stroomvoorziening, klimaatsysteem en waterzuivering, evenals de generatoren als de stroom uitvalt. Dit geeft hen het inzicht dat een ziekenhuis meer is dan alleen een bed met verplegenden en dat geen enkel ziekenhuis kan draaien zonder techniek.” En om de Wonderfoon goed te kunnen programmeren deden de leerlingen in de bibliotheek van Enschede mee met een muziekquiz. Bij Saxion kregen ze een kijkje in een hbo-onderwijsinstelling: “Goed voor hun beeldvorming. We hebben onder andere op de afdeling Zorg uitleg gekregen over Zorg & Technologie. En op de afdeling Werktuigbouw hebben ze alle machines mogen bekijken en ermee werken.” Bereidwillige medewerking ROC van Twente Deze Toptrajectweek is een samenwerking tussen het ROC van Twente en het C.T. Stork College. Ronald van der Burg: “Vanuit het ROC hebben we bedacht om de Wonderfoon te bouwen met leerlingen. Ik ben, namens het ROC, actief betrokken geweest bij de organisatie van de week. Ook de rondleidingen en de excursie naar het MST zijn georganiseerd vanuit het ROC. Vanuit het ROC scharen we dit project onder het project ‘Kun jij het maken?’. Binnen dit project werken zorgstudenten en techniekstudenten al dan niet interdisciplinair samen aan het ontwikkelen van zorgtechnologie.” ROC van Twente is partner van STO Twente, en koerst graag op een doorlopende leerlijn vmbo - mbo. Hoe staat Ronald daarin? “Ik sluit regelmatig aan bij STO-overleggen met de focus op de doorlopende leerlijn vmbo-mbo-hbo. Daar ben ik zeker een voorstander van. Met dit project ervaren de leerlingen al een beetje de sfeer en manier van werken in het mbo. Dat is alleen maar positief.” Pilot: toptraject ook voor vmbo kaderleerlingen Goed nieuws! Het plan is opgevat om ook vmbo kaderleerlingen aan het Toptraject te laten deelnemen in een iets gewijzigde vorm. Nu is dat nog een pilot bij het Alma College en het Stedelijk Alpha aan de Wethouder Beversstraat. Wordt vervolgd! Link naar de opdracht: https://maken.wikiwijs.nl/194185/Toptraject__Zorg_en_Technologie#!page-7436919 MENU

a118e9b8-9ed1-41fd-a08b-b3119b589d56 “Nieuwe technici opleiden zie ik als een wezenlijk onderdeel van mijn werk” In deze nieuwsbrief van STO Twente leest u het interview met Jan Tijhuis. Hoewel met pensioen zet Jan zich als metaaldocent bij Hofman Staalbouw graag in voor onder andere het Profiel Booglassen voor de leerlingen van CSG Het Noordik. Jan Tijhuis werkt hiervoor bij Hofman Staalbouw nauw samen met collega Dennis Bakker. En wat zo bijzonder is: Dennis klom via CSG Het Noordik op tot zowel leidinggevende als opleider in de metaaltechniek. Een successtory als inspirerend voorbeeld voor heel STO Twente. Dennis Bakker is nu 35 jaar en startte op CSG Het Noordik richting techniek: “Daarna ben ik een leer-/werktraject ingegaan. Toen kwam ik in het kader daarvan metaaldocent Jan Tijhuis tegen bij metaalbedrijf Vromos in Vroomshoop. Vervolgens heb ik bij ROC van Twente de opleiding metaalbewerking gevolgd en Niveau 2 en 3 afgerond. Ik ging aan de slag bij Hofman Metaalbouw en kwam Jan Tijhuis daar opnieuw tegen. Hij vroeg mij of ik hem wilde helpen met het opleiden van jonge mensen bij Hofman. Nu doen we dit samen en verzorgen we bijvoorbeeld de lasopleiding 1, 2 en 3 in eigen beheer. Deze leerlingen stomen wij klaar voor het officiële NIL-examen.” Inmiddels is Dennis gecertificeerd praktijkopleider. Keuzedeel Booglassen voor CSG Het Noordi k Dennis Bakker stuurt bij Hofman Staalbouw inmiddels één van de twee werkplaatsen aan: “Daarnaast, samen met Jan Tijhuis, ondersteun ik het opleiden en begeleiden van leerlingen. Bijvoorbeeld de vmbo-leerlingen van CSG Het Noordik komen hier sinds verleden jaar een dagdeel in de week voor hun Keuzevak Booglassen. We leren hen het lasproces doorgronden en beheersen, inclusief de bijbehorende theorie. Voor dit laatste nemen de leerlingen zelf hun lesboeken mee en mijn collega Jan Tijhuis geeft hen hieruit de theorie. Dit vullen we aan met lastheorie uit onze eigen praktijk: hoe stel je je lasapparaat in en welk gas gebruik je? We beginnen bij de basis. Onze insteek? Deze vmbo-leerlingen zijn nog jong. We delen theorie en praktijk in kleine stukje op om zo de spanningsboog vast te houden.” Ook aanleren van juiste werkhouding Uiteraard vinden bij Hofman Staalbouw ook voor deze jonge leerlingen alle werkzaamheden plaats in een veilige werkomgeving. Dennis: “Hierin nemen we alle veiligheidseisen en persoonlijke beschermingsmiddelen in acht en geven we instructie onder onze professionele begeleiding. De leerlingen hebben bij ons een eigen gereedschapskist. Ze zijn er zelf verantwoordelijk voor die netjes te houden. Naast het leren lassen maken ze hier ook kennis met de juiste werkhouding. We leren hen eigenlijk hoe je moet werken. Op tijd komen, je materiaal op orde hebben en goed omgaan met veiligheid én met elkaar.” Opleiden hoort er gewoon bij Dennis ziet het opleiden, naast zijn al drukke werk in de aansturing van de werkplaats, niet als een extra belasting: “Ik benader het niet als iets wat erbij komt, maar als een wezenlijk onderdeel van mijn eigenlijke werk. Ik zie het helpen opleiden van de nieuwe generatie technici voor Twente als een belangrijk facet van mijn dagelijkse beroepsuitoefening.” MENU

396136eb-757c-4012-88a7-020630d19ace Alle investeringen doen we om STO langdurig te bestendigen in ons curriculum Dennis Boshoeve is Unitleider Projecten voor CSG Reggesteyn Rijssen/Nijverdal. Sinds kort is hij de opvolger van Maarten Scholten als projectleider STO voor Reggesteyn. Zijn collega Joke Lankamp vervulde deze functie interim. Graag stellen we Dennis voor aan alle collega’s van STO Twente: “Mijn voornaamste focus is dat Sterk Techniekonderwijs ook ná 2028 bestendigt.” Verdeling intern en extern Vanuit zijn functie als Unitleider Projecten TL was Dennis eerder niet rechtstreeks betrokken bij Sterk Techniekonderwijs: “De onderbouw telt technische vakken, dus daar speelt STO zeker een rol, maar het viel niet onder mijn verantwoordelijkheid. Wel kreeg ik STO mee, aan de rand van de projecten die binnen Reggesteyn lopen.” Joke Lankamp blijft de interne projecten binnen Reggesteyn voor STO onder haar hoede houden. Dennis: “Ik pak het externe gedeelte op. Denk aan het aanschuiven voor de planvorming voor STO en het onderhouden van de contacten met de andere subregio’s en ook met de andere scholen binnen onze eigen subregio: de Waerdenborch, Jacobus Fruytier en Pius X. Kortom, naar buiten toe ben ik de projectleider en intern zet Joke haar werkzaamheden door. We gaan dus veel samenwerken.” Koersen op de écht lange termijn De timing voor de planvorming die Dennis noemt, is zeer actueel. Immers, alle subregio’s van STO Twente zijn volop bezig met het maken van plannen voor de periode 2025 – 2028. Hoe zit Rijssen hierin? Dennis: “Ik ben mij volop aan het inlezen en Joke praat mij bij over alle lopende projecten. Wat voor mij essentieel is, is dat alles wat we nu op poten zetten, niet verdwijnt als de gelden stoppen. Dat is de achilleshiel van het onderwijs. Dé kern is dat we de actuele STO-gelden voor Reggesteyn inzetten met de focus op een veel langere termijn, ook die voor na 2028 Dat hoop ik terug te zien in de plannen die we nu gaan maken. Dus, dat het niet bij projecten blijft, want die zijn eindig. Ons doel is STO tot een verduurzaamd en intrinsiek onderdeel te maken van het totale onderwijs. Niet alleen voor Reggesteyn, maar voor alle vmbo-scholen die meedoen met STO Twente. Anders is het zonde van de tijd en energie van álle Twentse collega’s.” Voor 80% STO op orde Hoe schat Dennis de huidige STO-situatie op Reggesteyn in? “Voor 80% van de leerlingen hebben we inmiddels mooie techniekonderdelen staan. Vooral voor de onderbouw in Rijssen springt het Technolab eruit evenals allerlei projecten binnen Mens en Beroep, enzovoorts. Daarnaast hebben we voor de bovenbouw een prima samenwerking met Kampus Rijssen, daar komen ook de leerlingen uit Nijverdal naartoe. Op die locatie gebeuren op het vlak van techniek en technologie echt veel mooie dingen. Waar we nog actief op gaan inzetten, is het meer betrekken van de onderbouw in Nijverdal bij Sterk Techniekonderwijs. Dus hier gaan we met STO zeker nog een slag maken.” Ook noemt Dennis dat het Praktijkonderwijs nog steviger betrokken zal worden bij STO Twente. Speciale rol van Unitleider Projecten Niet veel vmbo-scholen hebben een eigen Unitleider Projecten zoals Dennis dat is. Welke gedachte zit daarachter? Dennis: “Veel projecten hebben de neiging op zichzelf te staan. Vertrekt de kartrekker of stopt de geldstroom? Dan verdwijnt doorgaans ook het project. Als Unitleider Projecten heb ik meerdere projecten op onderwijskundig gebied onder mijn hoede, van STO tot en met basisvaardigheden en onderwijsontwikkelingen binnen onze eigen school. De insteek is dat we al die projecten vanuit een helicopterview samen laten vallen. Met als resultaat geïntegreerd onderwijs dat wij op Reggesteyn willen aanbieden. Dit is de belangrijkste reden voor de specifieke invulling van deze functie.” Advies samenwerking techniekbedrijven STO Twente stuurt er gericht op aan dat het technisch vmbo samenwerkt met bedrijven. Rijssen heeft dat goed voor elkaar. Wat is het geheim van deze cohesie? Welke tip heeft Dennis voor andere subregio’s van STO Twente die ook (nog) meer willen samenwerken met techniekbedrijven? Dennis: “Dat start met het je als school af en toe dienstbaar opstellen richting de techniekbedrijven. Als bijvoorbeeld een logistiek bedrijf in je regio vraagt om vrachtwagenchauffeurs, dan denk je als eerste aan je basis en kader leerlingen M&T. Maar dit soort bedrijven vraagt ook om TL’ers die op een andere manier denken richting planning. Als school moet je vervolgens de wendbaarheid tonen om specifiek die TL’ers de mogelijkheid te bieden om ook hen de praktische werkmogelijkheden van M&T mee te geven. Met aanvullend de theoretische kennis om straks ook te kunnen plannen. Kortom, luister als vmbo-school naar de bedrijven en biedt vervolgens zichtbaar leerlingen aan die daar aan voldoen. Daarmee creëer je een bepaald vertrouwen waar beide partijen de vruchten van plukken.” MENU

6cff5e87-6a17-4258-a9f3-d297f9c5136f Marc-Jan Hengstman: technisch onderwijsassistent met passie Marc-Jan Hengstman is technisch onderwijsassistent op het Zone.college in Almelo. Hij is een bevlogen ambassadeur voor techniekonderwijs en begeleidt maar liefst vier activiteiten vanuit STO Twente: “Dit werk doe ik met passie en ik ben heel blij dat ik die mag overbrengen op anderen, van leerling tot collega. Als ze maar enthousiast worden voor techniek!” Regelmatig overleggen Tom: “De informatievoorziening en werkwijzen bij beide bedrijfsvakscholen hebben we gestandaardiseerd. We hadden daarmee met het booglassen bij SMEOT al goede ervaringen opgedaan. De toetsing wordt in overleg met de PIE-docenten en de docenten van de bedrijfsvakscholen vastgesteld. Dit draagt in hoge mate bij aan de uniforme wijze waarop we met bedrijfsvakscholen willen samenwerken.” De PIE docenten van C.T. Stork College evalueren regelmatig met de bedrijfsvakscholen wat de ervaringen met de samenwerking zijn en waar er nog mogelijk verbeterpunten liggen. Tom: “Daarnaast gaan we de deelnemende leerlingen bevragen wat hun ervaringen zijn geweest. Op basis van die onderzoeksgegevens geven we, zo nodig, verder bijsturing aan dit traject.” Onno en Arnold: “Omdat we zelf een lascursus bij SMEOT volgen zien we de mensen daar sowieso regelmatig en zijn de lijntjes heel kort.” MENU

a1065dd9-ef33-4b04-b2d2-e429a42ff13e Kempisch Ondernemers Platform: het succes van een strakke samenwerking Het laatste bezoek van de tweedaagse studiereis van STO Twente was gereserveerd voor de locatie van het bedrijf Vencomatic in Eersel, gelegen in de Kempen. Een bezoek dat heel praktisch drie elementen aan elkaar verbond: een presentatie over Vencomatic, een uitleg over de rol van het Kempisch Ondernemers Platform in STO én de presentatie van Fleur Besters. Zij ontving de deelnemers vanuit STO Twente in haar rol als programmamanager onderwijs bij het KOP. Het Kempisch Ondernemers Platform (KOP) is een overkoepelende ondernemersvereniging van circa 440 maakbedrijven die gemeente overstijgende zaken behandelt. Via de vier ondernemersverenigingen in de Kempen zijn ruim 800 bedrijven in de Kempen aangesloten bij het KOP. De meesten opereren in de maakindustrie. Het KOP richt zich op vijf thema’s: talentontwikkeling/onderwijs, arbeidsmarkt, innovatie, bedrijventerreinen en collectief inkopen van bijvoorbeeld energie. Fleur Besters: “Samenwerking is het sleutelwoord in de Kempen, dus is KOP voor STO een belangrijke partner in deze regio. Vanuit KempenTech brengen we onderwijs en bedrijfsleven samen in, zoals wij zeggen, de grootste werkplaats van Brainport. Fijn om hierbij ook Twente te kunnen betrekken door kennisdeling.” Stichting Techniekportaal de Kempen Meer samenwerking tussen bedrijven en onderwijs om nog meer jongeren enthousiast te maken voor een toekomst in de techniek. Dát was in 2012 de aanleiding voor het oprichten van het Techniekportaal de Kempen. Aangejaagd door het Kempisch Ondernemers Platform (KOP), de bovenlokale koepel van de (industriële) ondernemersverenigingen in de Brabantse Kempen. Fleur: “Daardoor staat er een duurzame structuur, waarin alle betrokkenen hun aandeel leveren.” Ze werkt voor KempenTech samen met Ellen Keeris, officemanager bij het KOP. Behoefte aan samenwerken “Bedrijven hadden de behoefte om samen te werken met onderwijsinstellingen en hen te helpen met het vormgeven van kennis van techniek binnen het onderwijs," vertelt Fleur. "Het doel was om een betere aansluiting te creëren tussen het onderwijs en de maakindustrie en het bedrijfsleven. We willen techniek en de kansen die dat voor jeugd biedt 365 dagen per jaar voor het voetlicht brengen. Kinderen op de basisschool maken al kennis met techniek én de Kempische bedrijven. Op de middelbare school kunnen ze zich hier verder in verdiepen. Daardoor hebben ze een beter beeld van de mogelijkheden, de richtingen die er zijn en de kansen die er voor henzelf liggen." Keuze voor doorlopende aanpak Onder de naam KempenTech is in 2020 gekozen voor een doorlopende aanpak, in plaats van losse evenementen en is er meer structuur aangebracht in het aanbod en de werkwijze. Er zijn workshops in leskisten ontwikkeld door bedrijven en scholen samen. Alle Kempische scholen mogen deze – bij toerbeurt – gratis gebruiken. De eigen docenten geven de lessen, al dan niet samen met een techniekcoach vanuit KempenTech. Elke leskist is voorzien van een video waarin een Kempisch bedrijf in aansprekende taal uitleg geeft over techniek en het bedrijf zelf. Ook worden de leerlingen uitgenodigd op bedrijfsbezoek te komen. Daarnaast is een database opgezet met daarin alle Kempische bedrijven, zodat scholen hen makkelijker kunnen benaderen voor stages, bedrijfsbezoeken of profielwerkstukken.” Een succesvol concept binnen de Kempen zijn de zogeheten Techniekcoaches. Fleur: “Dit zijn mensen uit het technisch bedrijfsleven die komen helpen in het onderwijs. Sommigen helpen al vanaf de start en nu stromen ook weer nieuwe mensen in.” Tip van Fleur Besters: “Een succesvol concept vanuit de Kempen zijn de zogeheten Techniekcoaches. Dit zijn mensen uit het technisch bedrijfsleven die komen helpen in het onderwijs. Sommigen helpen al vanaf de start en nu stromen ook weer nieuwe mensen in.” Aantrekkelijke leskisten Fleur is net als haar collega Ellen Keeris van het KOP speciaal trots op de zeven leskisten die in gezamenlijkheid met bedrijven en onderwijs zijn ontwikkeld: "KempenTech zorgt hiermee dat er duurzame middelen zijn die scholen in kunnen zetten voor hun technieklessen. Kinderen op verschillende scholen krijgen hetzelfde aanbod. We vinden dat heel belangrijk! We bieden de boxen aan op het basis- en voortgezet onderwijs, maar ze zijn direct ook geschikt voor de onderbouw van het vmbo. De thema's sluiten aan op de onderwerpen die op dat moment spelen. Er zijn landelijke leerlijnen. Die volgen we ook. We overleggen met het onderwijs om te bepalen waar de behoefte ligt. Vervolgens gaan we op zoek naar bedrijven die daarbij passen. Organisaties melden zich steeds vaker zelf. Heel leuk om te zien. We hebben voor duurzame materialen gekozen. Het is frustrerend als een docent steeds nieuw lesmateriaal moet gaan verzamelen. Hij of zij moet alles voorhanden hebben als er een les gegeven wordt. Een kist blijft twee weken bij een school, daarna kan deze omgewisseld worden bij de plaatselijke bibliotheek.” Meer rendement door samenwerken Met de keuze voor een doorlopende leerlijn en aanpak wil het KOP ervoor zorgen dat investeringen in tijd en geld door scholen en bedrijven meer opleveren én dat samenwerken vanzelfsprekender wordt. Tussen bedrijven en het onderwijs, maar ook de scholen onderling werken nu makkelijker samen. Voor de database wordt gebruik gemaakt van een initiatief van Jet-Net & TechNet, zodat de ontwikkelkosten lager zijn en er meer nadruk gelegd kan worden op het daadwerkelijk gebruiken van de tool. KempenTech zoekt ook de samenwerking met initiatieven van Brainport, zoals het Dutch Technology Festival, waarbij KempenTech de dag MissionTech met grotere bedrijven als VDL, Philips, ASML en organisaties Brainport en Jet-Net & techNet organiseert. Vencomatic: elk idee van elke medewerker is welkom Na een presentatie over de aanpak in KempenTech en de manier waarop zij met bedrijven en onderwijs samenwerken op een duurzame en inclusieve manier, vertelde oprichter Cor van de Ven STO Twente volop over innovatie en onderwijs bij Vencomatic Group. Dit bedrijf is eigendom van Cor en Han van de Ven uit Eersel, Nederland. Het begon allemaal meer dan 30 jaar geleden, in 1983, met Cor's baanbrekende innovatie voor de huisvesting van ouderdieren: het eerste geautomatiseerde legnest voor kippen. Een revolutionair idee, aangezien het verzamelen van eieren tot dan toe volledig handmatig gebeurde. Sinds 2012 is het hoofdkantoor van de Vencomatic Group gevestigd in de Venco Campus te Eersel, Nederland. De Venco Campus fungeert als internationaal kennis- en innovatiecentrum voor de pluimveesector. Dit eivormige gebouw is het meest duurzame en energiebesparende industriële gebouw in Europa en benadrukt daarmee het innovatieve karakter van het bedrijf. De Vencomatic Group heeft daarnaast vestigingen in Brazilië, China, Spanje en Maleisië. Elke medewerker is welkom! Het geheim van de smid? Bij Vencomatic is elke medewerker welkom en iedereen krijgt de kans altijd door te leren. Niet voor niets is Cor’s geesteskind Vencomatic-campus een doorslaand succes. Dit betekent ook dat Vencomatic graag een plekje inruimt voor de kwetsbaren in de regio. En uiteraard ook dat bij Vencomatic de deuren voor leerlingen van het Praktijkonderwijs ruim opengaan! Het verhaal over hoe Cor zijn prachtige bedrijf is gestart, de manier waarop de helemaal duurzaam is opgebouwd en de passie voor kwetsbaren in de regio: het raakte de Twentse STO-collega’s en leverde goede inhoudelijke vragen op, ook over KempenTech. De video over de leerlingen van het Praktijkonderwijs maakte veel indruk. De kwetsbaarheid van sommigen van hen én de manier waarom Vencomatic hen de vleugels doet uitslaan bleef niet onopgemerkt door de collega’s van STO Twente. Tip van Cor van de Ven: “Zet ook je bedrijfsdeuren wagenwijd open voor leerlingen van het Praktijkonderwijs. Ze zullen je verbazen met hun inzet en creatieve oplossingen.” Veelzijdige voordelen van de leskisten Daarna kregen alle Twentse collega’s een rondleiding bij Vencomatic. Als in dit innovatieve bedrijf één ding duidelijk is, is dat het niet uitmaakt wat je achtergrond, opleiding of niveau is: alle collega’s staan altijd open voor elk idee! Ook was er gelegenheid tot het bekijken van de zeven leskisten van Fleur en Ellen. De Twentse techniekdocenten sloegen aan op de toegankelijkheid van de leskisten. Maar ook de verschillende instapniveaus voor zowel docenten als leerlingen vielen op. Eveneens een winstpunt van de leskisten is de koppeling naar bedrijven met de video’s. Een ideale eerste kennismaking van de leerlingen binnen een bedrijf. Alles gericht op het versterken van elkaars initiatieven De slotconclusie van deze studievrijdag? Fleur: “In Noordoost-Brabant wordt heel nauw en intensief samengewerkt in programma’s als MissionTech, STO, de lesbrieven en de leskisten. De winst van die optelsom? Het versterken van elkaars initiatieven zodat nog meer mensen en vooral jeugd bekend raakt met de kansen die er in de techniek en maaksector zijn.” Meer weten? www.kempentech.nl Video praktijkonderwijs: https://www.youtube.com/watch?v=oLxnQus7rno MENU

a2c565ef-1814-41bc-8ce6-8a62c016fb33 Leerlingen BWI oriënteren zich bij Schildersvakopleiding Techniekhuis Het Alma College pakt de beroepenoriëntatie voor Bouwen, Wonen en Interieur (BWI) super praktisch op met keuzevakken en bezocht met negen leerlingen BWI recent de Schildersvakopleiding in het Hengelose Techniekhuis. BWI docenten Simon Damink en Hans de Groot: “Het zijn derdejaars leerlingen. Met dit soort bezoeken geven we hen een zo breed mogelijk beeld mee en maken zij hun vervolgkeuze voor het mbo weloverwogen.” Ook technologie in schildersvak In het derde leerjaar volgen de leerlingen vier modules voor BWI. Simon: “Bij elke module willen we hen kennis laten maken met de bijhorende vervolgopleiding. De Schildersvakopleiding is er daar één van. De leerlingen klas 3 komen in de BWI-module design en decoratie bij de Schildersvakopleiding zodat zij zich oriënteren of zij dit in de keuzevakken een vervolg willen geven. Ze kunnen bij ons dan twee keuzevakken in het schilderen kiezen.” Techniek en technologie lijken misschien niet zo heel prominent aanwezig in het schildersvak, maar spelen daarin wel degelijk een rol. Voorbeelden zijn de opmars van hoogwerkers om veilig te schilderen en elektronische meetapparatuur om bijvoorbeeld het vochtigheidsgehalte van hout te meten. Of denk aan steeds meer geavanceerde voorbewerkings- en afwerkingsapparatuur. Aan de slag! De negen leerlingen BWI kregen een rondleiding en volop uitleg over hoe de mbo-opleiding voor de Schildersvakopleiding in elkaar steekt. Simon: “Uiteraard gingen ze ook aan de slag! In dit geval met decoratieve technieken zoals sponstechnieken. Dit maakt onderdeel uit van de BWI profielmodule Design & Decoratie.” Simon en Hans zagen ter plekke dat de leerlingen een nieuwe en interessante ervaring opdeden met het schildersvak: “Eenmaal terug op school hebben we daarop voortgeborduurd. Wat scheelt is dat we dankzij Sterk Techniekonderwijs Twente op het Alma College beschikken over onder andere moderne plotters. Daardoor kunnen wij een soort doorlopende ervaring creëren tussen wat de leerlingen buiten zien en wat er in onze school mogelijk is.” Meer uitstroomrichtingen Ook voor de andere uitstroomrichtingen zijn er voor de BWI-leerlingen bezoeken mogelijk. Hans de Groot: “Voor de oriëntatie op de uitstroomrichting meubel maken gaan we met de BWI-leerlingen naar Van Keulen Interieuwbouw in Nijverdal. En voor het echte restauratietimmerwerk nemen we de leerlingen mee naar stichting RIBO in Hengelo. Voor het bouwtimmeren en daken- en kapconstructies zijn we welkom bij de Bouwmensen Almelo. We proberen elk keuzevak te koppelen aan een bezoek aan een bedrijf of bedrijfsvakschool in de regio.” Belangrijk voor netwerk Simons en Hans hadden dit keer het vervoer zelf geregeld: “Normaal hebben we hiervoor een busje en hebben we logistiek zelf in de hand. Dat maakt het organiseren van dit soort externe leermomenten een stuk gemakkelijker. Ook dit is mogelijk door Sterk Techniekonderwijs Twente. Overigens, Sterk Techniekonderwijs Twente gaat ook over docentenprofessionalisering. Heeft Simon in het licht van dat doel iets aan dit soort bezoeken? “Zeker! Je komt over-en-weer bij elkaar. Heel nuttig om als techniekdocent je externe netwerk in stand te houden.” En Hans? “Je raakt in gesprek met de mensen uit het werkveld bij een bedrijf of een bedrijfsvakschool. Je loopt een middag mee en ervaart hoe de instructeurs van de bedrijfsvakscholen lesgeven. Daar doe ik altijd nieuwe inzichten op die ik vervolgens weer mee kan nemen naar mijn eigen lessen.” MENU

d80718a3-13d8-4145-93b6-745666be6372 Meerdere aftrappen Technische Keuzevakken geven TCC Potskampstraat kickstart in nieuw schoolseizoen Twents Carmel College Potskampstraat is succesvol met de officiële aftrappen voor technische keuzevakken. De krachtige formule? Een technisch bedrijf komt vierdejaars leerlingen iets vertellen over hun bedrijf en het vak en begeleidt hen vaak nog diezelfde morgen bij uitdagende praktijkopdrachten binnen het kader van het keuzevak in kwestie. Recent vonden weer enkele officiële aftrappen bij TCC Potskampstraat plaats. Nico Kuipers, docent M&T: “De leerlingen krijgen uit de eerste hand mee hoe het écht werkt in een technisch bedrijf. Het is ook belangrijk dat leerlingen deze kennis al opdoen voordat zij op stage gaan.” Aftrap Keuzevak Motorsystemen Op maandag 15 september trapte het profiel M&T af voor het Keuzevak Motorsystemen, speciaal voor leerlingen die kozen voor de opleiding personenauto’s. Gerwald Leusman, docent M&T: “We hebben al langer goede banden met Auto Reinders uit Weerselo, leerlingen van ons lopen daar stage. Twee van hun medewerkers gaven een heldere presentatie van het bedrijf zelf en vooral ook welk mooi werk daar wacht op technici, niet alleen voor auto’s maar ook campers.” De twee bereidwillige medewerkers van Auto Reinders waren Marc Beukers: Chef werkplaats, 1e autotechnicus, APK Keurmeester en zijn collega Jos Brinkman: 1e autotechnicus, APK keurmeester & Elektronica specialist. Drie uitdagende opdrachten Gerwald had samen met Auto Reinders drie opdrachten voorbereid: “Een distributieriem vervangen, een elektrische storing in de auto-ontsteking opzoeken en een storing in het brandstofsysteem zien te vinden.” De circa 16 leerlingen werden in drie groepjes verdeeld en doorliepen de drie opdrachten in een carrousel van ieder 20 minuten. Voor het opzoeken van de elektrische storing in de auto-ontsteking was Auto Reinders zo vriendelijk om speciaal daarvoor een Toyota Aygo naar de werkplaats van TCC Potskampstraat te rijden, waarvoor dank! Aftrap Keuzevak Mobiele Werktuigen bij Trioliet Een week eerder, op maandag 8 september, trapte het Keuzevak Mobiele Werktuigen af. Nico Kuipers: “Normaal gesproken komt het technisch bedrijf naar ons praktijklokaal toe. Maar voor dit keuzevak stelde Trioliet hun goed ingerichte trainingscentrum beschikbaar. Ideaal om onze leerlingen te laten ervaren hoe je daarin doorleert, als je eenmaal voor zo’n bedrijf kiest. Zo zien deze leerlingen dat leren niet stopt na het vmbo en mbo. We namen daarom het besluit om Trioliet met onze leerlingen te bezoeken voor de aftrap van dit keuzevak. Ze kregen uitleg over Trioliet en welke technische functies er later voor onze leerlingen in dit bedrijf beschikbaar zijn. Daarna gingen ze in groepjes verdeeld via een carrousel aan de slag met het aansluiten van een hydraulische opstelling en diezelfde hydrauliekcomponenten herkennen aan een zelf rijdende voermachine. Ook kregen ze een rondleiding door een deel van het bedrijf.” Aftrap Keuzevak Domotica en Automatisering Op maandag 15 september vond ook bij het profiel PIE een aftrapmoment plaats, en wel voor het Keuzevak Domotica en Automatisering. Giacomo Morsink, instructeur PIE: “Lammerink Installatiegroep uit Ootmarsum is al enkele jaren een gewaardeerde partner tijdens onze aftrap voor het Keuzevak Domotica en Automatisering. Ook op 15 september waren ze weer present, maar nieuw was dat zij onze leerlingen dit keer, na hun presentatie, al wandelend meenamen naar het Oldenzaalse gemeentehuis, 5 minuten vanaf TCC Potskampstraat. Lammerink heeft de verlichting geïnstalleerd op het plein van het Oldenzaalse gemeentehuis, inclusief de domotica-bediening vanuit het gemeentehuis.” Zelf aan de slag! Giacomo: “De leerlingen kregen hierover uitleg en voeren binnen het kader van dit keuzevak een aantal weken opdrachten uit in ons eigen praktijklokaal, gebaseerd op licht, relaisschakelingen, motoromkeerschakelingen en dergelijke. Later maken ze nog een grote installatie voor in een auto, met onder andere een easyrelais.” Er deden maar liefst 20 leerlingen mee en de groep werd voor de trip naar het gemeentehuis verdeeld in tweeën, begeleid door Giacomo en Maurits Westerik, docent PIE.” Aftrap Keuzevak Plaatwerk Constructie Op 15 september vond eveneens de aftrap plaats van het Keuzevak Plaatwerk Constructie. Jos van Helden, PIE docent: “Het bedrijf Decona, partner in constructie- en apparatenbouw, verzorgde dit aftrapmoment. Beide medewerkers van Decona startten met een bedrijfspresentatie, brachten verschillende onderdelen mee en legden uit hoe die gemaakt worden. Ook vertelden ze over het lasersnijden van staal tot 20 mm en het poeder coaten, eveneens het kanten van plaatmateriaal kwam aan bod. Tenslotte gingen de leerlingen zelf aan de slag met een Formule 1 auto, een bouwplaat uit RVS. Hiervan moesten zij zelf een onderdeel kanten/buigen met de MVD. Sommige leerlingen hadden dit binnen no time gereed en hechtten daarna met het TIG lasproces de onderdelen vast. Een leerzame morgen voor de leerlingen PIE klas 4 van het Twents Carmel College aan de Potskampstraat in Oldenzaal! MENU

5eba2056-17b7-4fc5-9d8c-8f080a473310 Severfield Steel Construction support PIE leerlingen in project stokkenvanger Het actieve Profiel PIE van CSG Reggesteyn voert vanuit haar vestiging in de Rijssense Kampus regelmatig techniekprojecten uit met het regionale bedrijfsleven. Patrick de Kleijn, docent PIE en Ton Schelfhorst, docent-afdelingsleider PIE locatie Kampus Rijssen zijn hier de drijvende krachten achter. Neem het uitdagende project stokkenvanger, samen met het Rijssense bedrijf Severfield Steel Construction, voorheen Voortman Steelgroup. Jan Nijkamp en Wessel Voortman van Severfield: “De leerlingen leren niet alleen heel veel over metaaltechniek van Severfield, maar ook hoe je vanuit een project met een bedrijf samenwerkt, communiceert en samen eventuele hobbels in het project oplost. Heel nuttig voor hun latere loopbaan in de techniek.” Volop hulp vanuit Severfield Vanuit Severfield helpen twee medewerkers de leerlingen bij de realisatie van het project Stokkenvanger. Jan Nijkamp is manager productie, Wessel Voortman is samensteller in de werkplaats en teamleider van de zaterdagploeg. Jan: “Ik heb al jaren contact met Patrick en hij benaderde mij voor een samenwerking. Zo kwam het project voor de stokkenvanger naar boven en heb ik materialen geregeld en onze tekenkamer ingeschakeld. We zijn druk bij Severfield en werken in twee ploegen. Toch maken we graag tijd vrij voor het technisch talent dat enthousiast meewerkt aan dit stokkenproject van CSG Reggesteyn. Zij zijn onze toekomst. Zo nemen we leerlingen van minimaal 15 jaar al op in onze zaterdagploeg onder leiding van Wessel. Daar doen ze basaal werk. Willen ze doorgroeien en de metaal in? Dan krijgen ze op zaterdag ook de kans het vak te leren. Wessel schenkt dan bijvoorbeeld aandacht aan lassen en samenstellen.” Wessel: “De leerlingen die aangeven er gemotiveerd voor te zijn krijgen alle begeleiding en mogen de werkplaats in, constructies helpen samenstellen en stukje aflassen.” Combinatie van metaal, besturing en software Een projectgroepje van vier gedreven PIE-leerlingen construeert een grootformaat stokkenvanger. Een bekend spel waarbij stokken aan een balkconstructie hangen, willekeurig vallen en een deelnemer razendsnel moet proberen de vallende stokken te vangen voordat deze op de grond kletteren. Er komt veel bij kijken: een stevige staalconstructie waar de stokken aan kunnen hangen én een digitaal besturingssysteem inclusief programmering waardoor de stokken één voor één en zo verrassend mogelijk vallen. De 14-jarige Arefin Ahmed is de projectleider van dit groepje leerlingen. Onlangs werd hij zelfs Nederlands kampioen lassen voor het vmbo en praktijkonderwijs! Arefin: “Severfield levert de materialen en de tekening. Wij gaan aan de slag en we kunnen Wessel Voortman van Severfield gewoon direct bellen als we vragen hebben. Ook leer ik al op kleine schaal hoe het werkt in een metaalbedrijf.” Patrick de Kleijn: “Met dit bedrijfsproject maakt dit groepje leerlingen nu de stap van individuele kleine werkstukjes naar een groot gezamenlijk werkstuk met meer uitstraling, heel leerzaam. Ook haalt dit het niveau van de hele PIE-klas omhoog.” Support als het even tegenzit Arefin en zijn medeleerlingen krijgen volop projectondersteuning vanuit Severfield. Wessel komt regelmatig langs bij PIE op de Kampus om mee te kijken en eventuele hobbels samen met de leerlingen te nemen. Wessel: “We liepen constructief een keer ergens tegenaan; de constructie bleek te licht en wankelde. Ik ben gaan kijken, heb de tekening en materialen aangepast en de leerlingen konden weer door. Daar leren zij ook van.” Bijzonder om te melden is dat de dochter van Patrick de Kleijn, een vwo-leerlinge, het elektronische besturingssysteem van de stokkenvanger en de softwarematige programmering mede voor haar rekening neemt. Patrick: “Ze heeft heel veel zin in technische praktijkervaring en is super enthousiast om die op te doen via dit project.” Volop steun vanuit Severfield Wessel komt zelf ook uit het vmbo: “Wat ik de leerlingen van nu meegeef, is dat het uiteindelijk draait om durven vragen. Dus bij een techniekbedrijf aankloppen en vragen of ze een plek voor je hebben. Doet een leerling dat niet? Dan komt die niet snel bovendrijven.” Jan: “We hebben vijf tot zes leermeesters bij Severfield, die krijgen de tijd om deze jonge techniektalenten te onderwijzen en ook op te voeden. In één moeite door hebben ze dan eveneens een vertrouwenspersoon waarmee ze kunnen sparren.” Patrick: “Wessel nodigen we ook uit voor ouderavonden zodat de ouders zelf zien dat iemand uit het bedrijfsleven zich écht belangeloos hard maakt voor de techniektoekomst van hun kinderen.” Patrick heeft nog een belangrijke aanvulling: “Dit project dekt heel goed de eindtermen voor de leerlingen af en ze leren meer dan alleen individueel werkstukjes maken.” Arefin: “Dit werkstuk is groter én een bedrijf kijkt mee. Dan las je toch nóg beter en gemotiveerder, echt op de millimeter.” Concrete deadline voor oplevering Het doel is de stokkenvanger kant-en-klaar werkend op exact 4 juni op te leveren. Jan: “We gaan de stokkenvanger als attractie neerzetten op onze familiedag van Severfield op 14 juni. Dit project heeft door dit concrete einddoel voor de leerlingen dus ook een deadline. Naast de toepassing van metaaltechniek, en overleg met ons, leren ze ook hoe je omgaat met tijdsdruk in een projectplanning.” Wessel: “Op een eerdere open dag voor het onderwijs hadden we een stokkenvanger gehuurd en die trok enorm veel aandacht, ook van kinderen. Door dit project hebben we er straks zelf een en kunnen we ‘m vaker inzetten waardoor ook Severfield als een voor jonge leerlingen aantrekkelijk metaalbedrijf onder de aandacht komt.” Jan: “Voorheen hadden we onder de naam Voortman heel veel regionale bekendheid. Door de overname heten we nu Severfield en die naam is minder bekend. Door samen te werken zoals op dit project voor de stokkenvanger, en de inzet daarvan straks op open dagen, werken we ook aan onze naamsbekendheid als technisch leerbedrijf.” MENU

fa15d041-b017-462f-ae6d-553e6ef7f323 XR werkt het beste als wij techniekdocenten zelf op maat gemaakte content leren ontwikkelen Bouwmensen Almelo is een belangrijke partner voor STO Twente. Ze hebben niet alleen een vooruitstrevende visie op XR, maar passen deze ook praktisch en consequent toe. Ook het technisch vmbo in Twente profiteert hier inmiddels van. Voor deze XR-special van de nieuwsbrief van STO Twente gingen we in gesprek met Robert Herman van Bouwmensen Almelo: “Wij leren docenten van vmboscholen uit Twente zelf hun content voor XR te programmeren. Waarom? Wat er kant-en-klaar te koop is, is het allemaal net niet!” Nog een voordeel van XR: “Met XR kan een docent of instructeur een grote groep makkelijker bedienen”, benadrukt Robert Herman. Een herkenbare aanleiding… Robert: “Het technisch vmbo kent, ten opzichte van de vroegere LTS, een verschraling in het vakonderwijs. Bij Bouwmensen Almelo stromen zowel BWI-leerlingen als ‘vakvreemden’ in. Zij komen bij ons op de opleiding met nagenoeg geen bouwbagage. Begin je dan met een groep van circa 35 leerlingen op allemaal hetzelfde basale startniveau? Dan kan onze instructeur niet iedereen gelijke aandacht geven.” Die patstelling leidde ertoe dat Robert en zijn collega’s op zoek gingen naar een systeem om die missende basisinstructie makkelijker, sneller en minder vanuit individueel één-op-één onderwijs over te kunnen brengen. HoloLens bleek te statisch Robert: “Op een BWI Platformdag ontdekten we Ewout Warringa die de HoloLens presenteerde. Ewout vroegen we vervolgens bij ons een demonstratie te komen geven. Vervolgens heb ik een softwareontwikkelaar gevraagd een specifieke lesopdracht, een stelopdracht, voor ons te ontwikkelen in de HoloLens. In de praktische uitvoering bleek dat te statisch, want een HoloLens is niet interactief. De aandacht voor die opdracht bleek bij onze leerlingen heel kortstondig.” Wetenschappelijk onderzoek helpt Robert is toen op zoek gegaan naar digitale interactie tussen de lesstof, de leerling en de opdracht: “We werden getipt over XR, compleet nieuw voor ons. Vervolgens zijn we gestart met het hieraan koppelen van eenvoudige opdrachten, zoals een plankje zagen.” Robert ontdekte dat de Universiteit Utrecht een kennisproject deed om te kijken of XR aansloot bij zijn doelgroep: “Zij hebben ons geholpen bij de didactische vormgeving zoals wij onze XR-opdrachten inmiddels inzetten, getest op een grote groep leerlingen in Utrecht. Wat bleek? Deze manier van instructie geven, de combi van het visueel maken én het zelf doen, is top of the bill! Na deze wetenschappelijke support kreeg XR bij ons nog meer vaart.” Bouwmensen Almelo zet met XR landelijk de toon Robert vroeg vervolgens een student van UT om te onderzoeken wat XR nog meer zou kunnen betekenen voor Bouwmensen Almelo: “Vergeet niet: voor ons was dit een compleet nieuwe digitale wereld, waar zouden we in terechtkomen? Zijn onderzoek vormde een goede basis en de afgelopen vijf jaar zijn we XR aan het ontwikkelen van helemaal niets naar iets.” Inmiddels is het specifiek door Bouwmensen Almelo ontwikkelde XR-systeem in talloze andere werkplaatsen van de Bouwmensen-organisatie in Nederland in gebruik, een mooi compliment. De specifieke XR-aanpak van Bouwmensen Almelo? Robert: “Eerst maak je een opdracht virtueel met de VR-bril, daarna maak je ‘m live op de vloer. De ambachtelijke vaardigheden blijven dus ook geoefend, dat benadruk ik graag. Het grote voordeel van 3D-animatie is dat dit veel duidelijker is voor leerlingen dan een platte tekening, een heel groot voordeel van XR. Door XR met 3D zien ze onmiddellijk wat ze moeten doen.” Nu volop actief met technisch vmbo in Twente Inmiddels geeft Bouwmensen Almelo, samen met het bedrijf Connec2, aan een groot aantal collega’s van STO Twente een serie trainingen zodat zij zelf hun content voor XR kunnen creëren: “Voornamelijk BWI-docenten van STO Twente leren we zelf een digitale bouwplaats te programmeren inclusief de virtueel gemaakte lesopdrachten uit hun curriculum. Waarom wij hen leren die content zelf op maat te creëren? Nou, wat er kant-en-klaar te koop is, is het allemaal net niet! Deze technische vmbo-docenten weten heel goed welke lesonderwerpen geschikt zijn voor toepassing in XR. Op een manier waarbij XR ook helpt om hun aandacht in de grote klassen goed te kunnen verdelen. Leerlingen met een bril op zijn volledig in hun eigen digitale omgeving bezig waardoor de instructeur zijn aandacht beter over de hele groep kan verdelen. Met XR kan een docent of instructeur een grote groep makkelijker bedienen. Hiermee voorkomen we dat duur aangeschafte VR-brillen en HoloLenzen liggen te verstoffen in de kast.” XR leer- en ontwikkeltrajecten duren lang Naast de noodzaak om zelf content voor XR te ontwikkelen door techniekdocenten, leerde Robert Herman gaandeweg nog een les: “Deze leer- en ontwikkeltrajecten duren lang, het gaat in stapjes. De techniek ontwikkelt snel, we zijn inmiddels aan de derde of vierde serie brillen toe. Je wordt rap ingehaald door de techniek. Tegelijkertijd kost het veel tijd om je hierin te ontwikkelen en te bekwamen.” Competitie op basis van parameters Robert Herman benoemt nog een ander groot voordeel van XR dat nog niet vaak wordt benut: “Je kunt allerlei parameters instellen en mee laten lopen. Met als doel om digitaal te zien waar een leerling de fout ingaat, waar het makkelijk gaat en waar bijsturing nodig is. Die constateringen kun je als docent er per leerling ongemerkt uitfilteren en vervolgens toepassen op die specifieke leerling. Zoals: die ene leerling moet meer praktisch oefenen en een andere leerling moet wellicht nog iets meer in de theorie duiken. De ontwikkeling per leerling en de benodigde ingrepen door de docenten zijn dus op individuele basis vast te stellen.” Handige kant-en-klare XR-kist Een andere innovatie van Bouwmensen Almelo is de ontwikkeling van een kant-en-klare kist met daarin alle hardware en software die nodig is voor XR. Robert: “Wij gebruiken die en inmiddels ook heel veel collega’s op andere vestigingen van Bouwmensen in Nederland. Ook dit helpt voorkomen dat hardware en software voor XR ongebruikt in de kast blijft liggen. De docenten en leerlingen hebben met deze XR-kist alles in één keer bij de hand en kunnen direct op basis van plug & play met de lessen starten, dit werkt veel efficiënter. Ook telt de XR-kist een reinigingsset voor VR-brillen, een overblijfsel uit corona. Daar komt bij: deze kant-en-klare XR-kist is ook heel handig om zó mee te nemen voor demo’s op de vmboscholen van STO Twente!” MENU